Khác biệt giữa các bản “Xung đột Ả Rập-Israel”

không có tóm lược sửa đổi
n (stub sorting, replaced: London → Luân Đôn (3), vùng Vịnh → Vùng Vịnh using AWB)
{{1000 bài cơ bản}}{{Infobox military conflict
| conflict = Xung đột Ả Rập-Israel
| image = [[Tập tin:Arab Israeli Conflict 5.png|300px]]
| caption =
<div style="background-color:#f0f0f0; text-align:left;">
{{legend|#99CC33|Liên đoàn Ả Rập}}
{{legend|#669933|Từng xảy ra chiến tranh với Israel}}
{{legend|#99CCFF|Israel}}
{{legend|#CC0000|Dải Gaza và Bờ Tây}}
</div>
| partof =
| date = 1948–1994 / nay
| place = Trung Đông/Bắc Phi
| coordinates =
| result = Đang diễn ra
| territory =
| combatant1 = {{flagcountry|Israel}}
| combatant2 = {{flag|Liên đoàn Ả Rập}}
| commander1 =
| commander2 =
| strength1 =
| strength2 =
| casualties1 =
| casualties2 =
| casualties3 = 74.000 quân nhân chết, 18.000 dân thường thiệt mạng (1945–1995)
}}Cuộc '''Xung đột Ả Rập-Do Thái''' ({{lang-ar|الصراع العربي الإسرائيلي}}, {{lang-he|הסכסוך הישראלי ערבי}}) là những hành vi thù địch và căng thẳng chính trị đã kéo dài khoảng một thế kỷ. Nó liên quan tới sự thành lập [[Israel|Nhà nước Israel]] hiện đại, cũng như sự thành lập và độc lập của nhiều quốc gia [[Ả Rập]] trong cùng thời kỳ, và mối quan hệ giữa các nước Ả Rập và Israel (xem bài liên quan [[Xung đột Israel-Palestine]]).
 
== Phạm vi cuộc xung đột ==
Một số người sử dụng thuật ngữ "Xung đột [[Trung Đông]]" để chỉ vấn đề này; tuy nhiên, đây là vùng đã xảy ra nhiều cuộc xung đột không có sự tham gia của Israel (xem [[Danh sách những cuộc xung đột tại Trung Đông]]). Từ năm [[1979]], cuộc xung đột có thêm sự hiện diện của nước Cộng hòa Hồi giáo [[Iran]] (một quốc gia không Ả Rập, không nổi bật trên bản đồ).
 
Dù chỉ xảy ra trên một diện tích địa lý và với số lượng thương vong khá nhỏ, cuộc xung đột đã trở thành tâm điểm quan tâm của truyền thông quốc tế cũng như sự chú ý của giới ngoại giao trong nhiều thập kỷ, có lẽ bởi trữ lượng [[dầu mỏ]] to lớn trong vùng, dù thực tế rằng Israel thực tế không sở hữu bất kỳ nguồn tài nguyên dầu mỏ nào,<ref name=CIAWorldFactbookIsrael>[https://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/is.html CIA World Factbook. Israel]</ref> và cả [[Liban]] cũng như [[Chính quyền Quốc gia Palestine|Chính quyền Palestine]] cũng không hề có<ref name=Lebanon&PalestineOil>{{Chú thích báo|title=The Greening Of The Middle East: Oil for Feud|source=The New Republic|url=http://www.tnr.com/doc.mhtml?i=20050704&s=braude070405}}</ref>. Hơn nữa, nhiều [[quốc gia]], [[cá nhân]] và các [[tổ chức phi chính phủ]] ở khắp nơi trên thế giới đều cảm thấy mình có liên quan tới cuộc xung đột này vì những lý do như quan hệ [[văn hóa]] và [[tôn giáo]] với [[Hồi giáo|Đạo Hồi]], [[văn hóa Ả Rập]], [[Thiên Chúa giáo]], [[Do Thái giáo]] hay [[Văn hóa Do Thái]], hay vì ý thức hệ, [[nhân quyền]], chiến lược hay các lý do tài chính khác.
 
Vì Israel là một chế độ dân chủ với hệ thống báo chí tự do, truyền thông được phép tiếp cận cuộc xung đột và nhờ thế cuộc xung đột cũng được tường thuật nhiều hơn. Một số người coi cuộc xung đột Ả Rập-Israel là một phần của (hay là dấu hiệu cảnh báo trước của) một sự [[xung đột giữa các nền văn minh]] lớn hơn giữa [[Thế giới phương Tây]] và [[Thế giới Ả Rập|Ả Rập]] hay [[Thế giới Hồi giáo]].<ref>[[Abdel Mahdi Abdallah]] (Dec. 2003), More specifically, author Edward Said affirms his belief that if a solution can be found in Israel, the global community may be able to follow this guideline, generating peace and understanding between the cultures of the East and West. [http://meria.idc.ac.il/journal/2003/issue4/jv7n4a6.html "Causes of Anti-Americanism in the Arab World: A Socio-Political Perspective,"] ''[[Middle East Review of International Affairs]]'' (MERIA) 7.4, accessed [[January 9]], [[2007]].</ref><ref>Section 2: "Clash of Civilizations," in ''[https://www.science.co.il/Arab-Israeli-conflict/Arab-islamic-empire.php#Clash Arab-Israeli Conflict: Role of religion]'', ''[[Israel Science and Technology]]'' ("the national database and directory of science and technology related sites in Israel"), (c) 1999-2007, accessed [[January 9]], [[2007]].</ref> Những người khác cho rằng sự liên quan tôn giáo là một vấn đề khá mới trong cuộc xung đột này.<ref>Ibrahim Al-Khouli and [[Wafa Sultan]] ([[February 21]], [[2006]]), [http://www.memritv.org/Transcript.asp?P1=1050 "Arab-American Psychiatrist Wafa Sultan:] There is No Clash of Civilizations but a Clash between the Mentality of the Middle Ages and That of the 21st Century," Clip No. 1050, printable transcript of television interview with Sultan conducted by Al-Khouli, broadcast on ''[[Al Jazeera]]'', online posting, ''[[Middle East Media Research Institute]]'' (MEMRI) [[February 22]], [[2006]], accessed [[January 9]], [[2007]].</ref> Cuộc xung đột này đã gây ra tình trạng thù địch và nhiều cuộc tấn công lẫn nhau từ phía những người ủng hộ (hay được cho là ủng hộ) từ phía các bên đối nghịch tại các quốc gia trên toàn thế giới. {{xem thêm|Lịch sử Trung Đông}}
 
== Lịch sử cuộc xung đột ==
<!-- This is a [[WP:SUMMARY]]. Consider trimming it rather than expanding, and improving the article [[History of the Arab-Israeli conflict]] -->
{{chính|Lịch sử cuộc Xung đột Ả Rập-Israel}}
 
=== Khởi đầu-1948 ===
[[Aliyah|Cuộc di cư Do Thái]] vào [[Vùng đất Israel]]/[[Palestine]] dưới thời [[đế quốc Ottoman|cầm quyền của Đế chế Ottoman]] và sau này dưới thời [[Ủy trị Anh tại Palestine|ủy trị Anh]] đã làm gia tăng căng thẳng giữa dân tộc Do Thái và các sắc dân Ả Rập trong vùng.<ref name = "Sela">[[Avraham Sela|Sela, Avraham]]. "Arab-Israeli Conflict." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. Avraham Sela. New York: Continuum, 2002. pp. 58-121.</ref>
 
Tới cuối [[Chiến tranh thế giới thứ hai]], cuộc xung đột đã trở thành một vấn đề quốc tế lớn. [[Liên Hiệp Quốc|Liên hiệp quốc]], [[Hoa Kỳ]] và [[Liên Xô|Liên bang Xô viết]] quyết tâm đưa ra một [[giải pháp hai quốc gia]]. [[Kế hoạch phân chia năm 1947 của Liên hiệp quốc|Cuộc phân chia do Liên hiệp quốc ủy nhiệm]] được tiến hành năm 1948, nhưng bị người Palestine và nhiều quốc gia Ả Rập phản đối.<ref name="The Incredible Shrinking Palestine">{{Chú thích báo|title = The incredible shrinking Palestine|source = The Los Angeles Times|url = http://www.latimes.com/news/opinion/commentary/la-op-tolan21may21,0,5050089.story?coll=la-news-comment-opinions}}</ref>
 
Israel [[Tuyên bố thành lập nhà nước Israel|tuyên bố độc lập]] ngày [[14]] tháng 5 năm [[1948]]. Hầu như ngay lập tức, [[Ai Cập]], [[Liban]], [[Syria]], [[Transjordan]] và [[Iraq]] tuyên bố chiến tranh với nhà nước non trẻ. Tới cuối cuộc [[Chiến tranh Ả Rập-Israel 1948]], Israel đã mở rộng thêm khá nhiều biên giới của mình, và ký kết [[Những thỏa thuận đình chiến năm 1949|những thỏa thuận ngừng bắn]] với các nước Ả Rập láng giềng.<ref name="Encarta: Israel">"Israel." ''Encarta Encycolpedia.'' http://encarta.msn.com/encyclopedia_761575008_10____75/Israel_(country).html#s75</ref>
 
=== 1949-11 tháng 6 năm 1967 ===
Năm [[1954]], Ai Cập bắt đầu phong toả [[Eo Tiran]], ngăn cản mọi con tàu tới [[Eilat]].<ref name="State Dept: Background Note: Israel">{{Chú thích web
| url = http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3581.htm
| title = Background Note: Israel
| accessdate = ngày 4 tháng 3 năm 2007 | publisher = US State Department
}}</ref> Ngày [[26 tháng 7]] năm [[1956]], Ai Cập quốc hữu hóa [[Công ty Kênh đào Suez]], và đóng cửa kênh đào này với tàu bè Israel.<ref name="BBC: 1956: Egypt Seizes Suez Canal">{{Chú thích web
| url = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/july/26/newsid_2701000/2701603.stm
| title = 1956: Egypt Seizes Suez Canal
| accessdate = ngày 4 tháng 3 năm 2007 | publisher = British Broadcasting Service
}}</ref>
 
Israel trả đũa ngày [[29 tháng 10]] năm [[1956]], bằng cách xâm chiếm [[Bán đảo Sinai]] với sự hỗ trợ của Anh và [[Pháp]]. Trong cuộc [[Khủng hoảng Kênh đào Suez|Khủng hoảng kênh đào Suez]], Israel đã chiếm Dải Gaza và Bán đảo Sinai. [[Hoa Kỳ]] và [[Liên Hiệp Quốc|Liên hiệp quốc]] nhanh chóng gây sức ép buộc nước này ngừng chiến,<ref name="BBC: 1956: Egypt Seizes Suez Canal"/><ref name = "Mideast Web: UN GA Resolution 997">{{Chú thích web
| url = http://www.mideastweb.org/ga997.htm
| title = UN GA Resolution 997
| accessdate = ngày 4 tháng 3 năm 2007 | publisher = Mideast Web
}}</ref>
mở lại đường biển trong khu vực, hoàn thành việc rút hoàn toàn quân đội Israel khỏi lãnh thổ Ai Cập, và giải giáp hoàn toàn Sinai. [[Lực lượng Khẩn cấp Liên hiệp quốc]] (UNEF) được triển khai để giám sát việc giải giáp.<ref>http://encarta.msn.com/encyclopedia_761575008_10/Israel.html</ref>
 
Ngày [[19 tháng 5]] năm [[1967]], Ai Cập trục xuất các quan sát viên UNEF,<ref name = "UN: Middle East - UNEF I, Background">{{Chú thích web
| url = http://www.un.org/Depts/dpko/dpko/co_mission/unef1backgr2.html
| title = UN: Middle East - UNEF I, Background
| accessdate = ngày 4 tháng 3 năm 2007 | publisher = United Nations
}}</ref>
và triển khai 100.000 binh sĩ tại Bán đảo Sinai.<ref name = "MFA: The Arab-Israeli Wars">{{Chú thích web
| url = http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern+History/Centenary+of+Zionism/The+Arab-Israeli+Wars.htm
| title = The Arab-Israeli Wars
| accessdate = ngày 4 tháng 3 năm 2007 | publishdate = ngày 2 tháng 9 năm 2003 | last = Lorch
| first = Netanel
| publisher = Israeli Ministry of Foreign Affairs
}}</ref> Sau đó nước này đóng cửa Eo Tiran đối với tàu bè Israel,<ref name = "The Times: Egypt Closes Gulf of Aqaba to Israel Ships">'Egypt Closes Gulf Of Aqaba To Israel Ships: Defiant move by Nasser raises Middle East tension', [[The Times]], Tuesday, [[May 23]], 1967; pg. 1; Issue 56948; col A.</ref><ref name="JordanGov: The Disaster of 1967">{{Chú thích web
| url = http://www.kinghussein.gov.jo/his_periods3.html
| title = The Disaster of 1967
| accessdate = ngày 4 tháng 3 năm 2007 | publisher = The Jordanian Government
}}</ref> khiến tình hình khu vực quay trở lại như giai đoạn trước năm 1956. Ngày [[30 tháng 5]] năm [[1967]], Jordan tham gia một hiệp ước phòng vệ chung với Ai Cập và Syria. Tổng thống Nasser tuyên bố: "Mục tiêu căn bản của chúng ta là phá huỷ Israel. Người Ả Rập muốn chiến đấu."<ref name="BBC: 1967: Egypt and Jordan Unite Against Israel">{{Chú thích web
| url = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/30/newsid_2493000/2493177.stm
| title = 1967: Egypt and Jordan Unite Against Israel
| accessdate = ngày 4 tháng 3 năm 2007 | publisher = British Broadcasting Service
}}</ref>
 
Để trả đũa, ngày [[5 tháng 6]] Israel tung hầu hết tất cả máy bay của mình vào một [[Tấn công không quân phủ đầu|cuộc tấn công không quân phủ đầu]] vào Ai Cập. [[Không quân Israel]] (AIF) đã tiêu diệt hầu hết [[Không quân Ai Cập]] - vẫn đang bất ngờ trước cuộc tấn công, sau đó quay về phía đông tiêu diệt nốt các lực lượng không quân Jordan, Syria và Iraq.<ref name = "Palestine Facts: Course of the Six Day War">{{Chú thích web
| url = http://www.palestinefacts.org/pf_1948to1967_sixday_course.php
| title = Course of the Six Day War
| accessdate = ngày 4 tháng 3 năm 2007 | publisher = Palestine Facts
}}</ref> Cuộc tấn công này là yếu tố chủ chốt dẫn tới chiến thắng của Israel trong cuộc [[Chiến tranh Sáu ngày|Chiến tranh Sáu Ngày]].<ref name="MFA: The Arab-Israeli Wars">{{chú thích web| url=http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern+History/Centenary+of+Zionism/The+Arab-Israeli+Wars.htm| title=The Arab-Israeli Wars| accessdate=ngày 4 tháng 3 năm 2007| date=ngày 2 tháng 9 năm 2003| last=Lorch| first=Netanel| publisher=Israeli Ministry of Foreign Affairs| archiveurl=https://web.archive.org/web/20070309115843/http://www.mfa.gov.il/MFA/history/modern+history/centenary+of+zionism/the+arab-israeli+wars.htm| archivedate= ngày 9 tháng 3 năm 2007 <!--DASHBot-->| deadurl=no}}</ref><ref name="JordanGov: The Disaster of 1967"/>
 
=== 12 tháng 6 năm 1967-1973 ===
Mùa hè năm 1967, các lãnh đạo Ả Rập gặp mặt tại [[Khartoum]] về cuộc chiến tranh nhằm tìm ra một lập trường chung với Israel. Họ đạt đến đồng thuận như sau:
* Không công nhận Nhà nước Israel.
* Không có hòa bình với Israel.
* Không đàm phán với Israel.<ref name="SIS: President Mubarak Interview with Israeli TV">{{Chú thích web
| url = http://www.sis.gov.eg/En/Politics/Presidency/President/Interview/000001/0401050300000000000154.htm
| title = President Mubarak Interview with Israeli TV
| accessdate = ngày 4 tháng 3 năm 2007 | publishdate = ngày 15 tháng 2 năm 2006 | publisher = Egyptian State Information Service
}}</ref>
 
Năm [[1969]], Ai Cập đưa ra sáng kiến [[Chiến tranh Tiêu hao]], với mục tiêu làm kiệt quệ nhà nước Israel buộc họ đầu hàng tại Bán đảo Sinai.<ref name="Britannica: The War of Attrition">{{Chú thích web
| url = http://www.britannica.com/eb/article-219430/Israel
| title = Israel: The War of Attrition
| accessdate = ngày 3 tháng 3 năm 2007 | publisher = Encyclopedia Britannica
}}</ref> Cuộc chiến tranh chấm dứt với cái chết của [[Nasser]] năm [[1970]].
 
Ngày [[6 tháng 10]] năm [[1973]], Syria và Ai Cập tấn công Israel vào ngày lễ [[Yom Kippur]], lấn lướt lực lượng quân sự bất ngờ của Israel.<ref name="Britannica: The Yom Kippur War">{{Chú thích web
| url = http://www.britannica.com/eb/article-219432/Israel
| title = Israel: The Yom Kippur War
| accessdate = ngày 3 tháng 3 năm 2007 | publisher = Encyclopedia Britannica
}}</ref><ref name = "Encarta: Arab-Israeli War of 1973">{{Chú thích web
| url = http://encarta.msn.com/encyclopedia_761564886/Arab-Israeli_War_of_1973.html
| title = Arab-Israeli War of 1973
| accessdate = ngày 4 tháng 3 năm 2007 | publisher = Encarta Encyclopedia
}}</ref> Cuộc [[Chiến tranh Yom Kippur]] ảnh hưởng tới [[Chiến tranh Lạnh|sự đối đầu gián tiếp]] giữa Hoa Kỳ và Liên bang Xô viết.
Khi Israel đã chiếm lại ưu thế trên chiến trường, Liên bang Xô viết đã đe dọa can thiệp quân sự. Hoa Kỳ, thận trọng với cuộc [[chiến tranh hạt nhân]], đã giàn xếp một cuộc ngưng bắn ngày [[25 tháng 10]].<ref name="Britannica: The Yom Kippur War"/><ref name="Encarta: Arab-Israeli War of 1973">{{cite encyclopedia| url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761564886/Arab-Israeli_War_of_1973.html| title=Arab-Israeli War of 1973| accessdate=ngày 4 tháng 3 năm 2007| publisher=Encarta Encyclopedia| archiveurl=http://www.webcitation.org/5kwKa1wQy|archivedate=ngày 31 tháng 10 năm 2009|deadurl=yes}}</ref>
 
=== 1974-2000 ===
; Ai Cập
Sau [[Hiệp ước Trại David]] cuối [[thập niên 1970|thập kỷ 1970]], Israel và Ai Cập đã ký kết một [[Hiệp ước hòa bình Israel-Ai Cập|hiệp ước hòa bình]] vào [[tháng ba|tháng 3]] năm [[1979]]. Theo những điều khoản của nó, Bán đảo Sinai được trao trả lại cho Ai Cập, và [[Dải Gaza]] tiếp tục nằm dưới quyền kiểm soát của Israel, sẽ được gộp vào trong [[chính quyền Quốc gia Palestine|nhà nước Palestine]] tương lai.<ref name=Encarta>"Israel." ''Encarta Encycolpedia.'' http://encarta.msn.com/encyclopedia_761575008_11/Israel.html</ref>
 
; Jordan
[[Tháng mười|Tháng 10]] năm [[1994]], Israel và Jordan đã ký kết một [[Hiệp ước hòa bình Israel-Jordan|hiệp ước hòa bình]], quy định sự hợp tác song phương, một sự kết thúc những sự thù địch, và một giải pháp với những vấn đề còn chưa được giải quyết.<ref name="Encarta: Israel"/>
 
; Iraq
[[Tháng sáu|Tháng 6]] năm [[1981]], Israel đã thành công trong việc tấn công phá hủy cơ sở hạt nhân mới được xây dựng của Iraq trong [[Chiến dịch Opera]].
 
Trong [[Chiến tranh Vùng Vịnh]], Iraq đã bắn 39 tên lửa vào Israel, với hy vọng thống nhất thế giới Ả Rập chống lại liên quân đang tìm cách giải phóng [[Kuwait]]. Trước yêu cầu của Hoa Kỳ, Israel đã không trả đũa các cuộc tấn công này nhằm ngăn chặn sự bùng phát thêm của cuộc chiến.<ref name="Encarta: Israel"/>
 
; Liban
Năm 1970, sau một cuộc [[Tháng 9 Đen tại Jordan|nội chiến]] kéo dài, vua [[Hussein của Jordan|Hussein]] đã trục xuất [[Tổ chức Giải phóng Palestine|PLO]] khỏi Jordan. PLO chuyển sang đóng tại Liban và từ đó tung ra các cuộc tấn công nhằm vào Israel. Năm [[1981]], [[Syria]], đồng minh của PLO, bố trí tên lửa tại Liban. [[Tháng sáu|Tháng 6]] năm [[1982]], Israel xâm chiếm Liban. Trong vòng 2 tháng, PLO đã đồng ý rút lui.
 
[[Tháng ba|Tháng 3]] năm [[1983]], Israel và Liban ký kết một thỏa thuận ngừng bắn. Tuy nhiên, Syria đã gây sức ép buộc Tổng thống [[Amine Gemayel]] phải hủy bỏ hiệp ước này vào [[tháng ba|tháng 3]] năm [[1984]]. Tới năm [[1985]], các lực lượng Israel hầu như đã rút toàn bộ khỏi Liban,<ref name="Encarta: Israel"/> Israel đã hoàn thành việc rút quân vào [[tháng năm|tháng 5]] năm [[2000]], để lại một khoảng trống quyền lực và Syria cùng [[Hezbollah]] đã nhanh chóng nắm lấy.
<ref name=Brandeis>"After the cease-fire." Brandeis University. http://my.brandeis.edu/news/item?news_item_id=105605&show_release_date=1</ref>
 
; Palestine
Năm [[1987]], [[Phong trào Intifada lần thứ nhất]] bắt đầu. PLO bị trục xuất khỏi các cuộc đàm phán để giải quyết vấn đề cho tới khi họ công nhận Israel và từ bỏ chủ nghĩa khủng bố trong năm sau đó. Năm [[1993]], Israel và PLO đã ký kết [[Hiệp ước hòa bình Oslo]], và bản "Tuyên bố về các Nguyên tắc" của họ, cùng với [[Tiến trình hòa bình]], đã được coi là kim chỉ nam cho những quan hệ Israel-Palestine từ đó tới nay.
<ref name="Encarta: Israel"/>
 
=== 2000-hiện nay ===
Để chống lại [[al-Aqsa Intifada]], Israel đã tung ra cái gọi là cuộc tấn công vào các cơ sở khủng bố tại các trung tâm đô thị chính ở [[Bờ Tây]] năm [[2002]]. Bạo lực một lần nữa lại lan tràn trong vùng. Với hy vọng tái khởi động tiến trình hòa bình, thủ tướng Israel [[Ariel Sharon]] đã bắt đầu chương trình đơn phương rút quân khỏi Dải Gaza năm [[2003]]. Chính sách này được thực thi toàn bộ vào [[tháng tám|tháng 8]] năm [[2005]].<ref name="Special Update: Disengagement - August 2005">"Special Update: Disengagement - August 2005". Israeli Ministry of Foreign Affairs. http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern+History/Historic+Events/Disengagement+-+August+2005.htm</ref>
 
[[Tháng bảy|Tháng 7]] năm [[2006]], các chiến binh [[Hezbollah]] đã tấn công một đoàn xe quân sự Israel, bắt cóc hai binh sĩ và giết hại bảy người khác, dẫn tới cuộc [[Chiến tranh Liban 2006|Xung đột Israel-Liban năm 2006]].<ref name=Encarta>"Israel." ''Encarta Encycolpedia.'' http://encarta.msn.com/encyclopedia_761575008_12/Israel.html</ref> Một cuộc ngừng bắn được Liên hiệp quốc bảo trợ bắt đầu có hiệu lực ngày [[14 tháng 8]] năm [[2006]], chính thức chấm dứt cuộc xung đột.<ref name="ceasefire-news">CNN (2006). [http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/08/14/mideast.main/index.html "Lebanon truce holds despite clashes"]. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2006.</ref>
 
== Chú thích ==
{{Tham khảo|2}}
 
== Đọc thêm ==
<small>
===Lịch sử tổng quan===
* Bregman, Ahron (2002). ''Israel's Wars: A History Since 1947''. Luân Đôn: Routledge. ISBN 0-415-28716-2
* [[Ahron Bregman|Bregman, Ahron]] ''Elusive Peace: How the Holy Land Defeated America''.
* Bard, Mitchell. ''The Complete Idiot's Guide to Middle East Conflict''. 2nd ed. (Alpha, 2002), ISBN 0-02-864410-7
* Bickerton, Ian J. and Carla L. Klausner. ''A Concise History of the Arab–Israeli Conflict''. 4th ed. (Prentice Hall, 2001), ISBN 0-13-090303-5
* Cohn-Sherbok, Dan. ''The Palestine-Israeli Conflict: A Beginner's Guide'' (Oneworld Publications, 2003), ISBN 1-85168-332-1
* Cejka, Marek. ''Israel and Palestine - The past, present and Direction of the Middle Eastern Conflict'' (Barrister and Principal, 2005), ISBN 978-80-87029-16-9
* David, Ron. ''Arabs & Israel for Beginners'' (Writers and Readers Publishing, Inc. 1996), ISBN 0-86316-161-8
* Dowty, Alan. ''Israel/Palestine'' (Polity, 2005), ISBN 0-7456-3202-5
* Eran, Oded. "Arab-Israel Peacemaking." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. [[Avraham Sela]]. New York: Continuum, 2002.
* Fraser, T. G. ''The Arab–Israeli Conflict''. 2nd ed. (Palgrave Macmillan, 2004), ISBN 1-4039-1338-2
* [[James L. Gelvin|Gelvin, James L.]] ''The Israel-Palestine Conflict: One Hundred Years of War'' (Cambridge University Press, 2005), 0521618045
* Harms, Gregory with Todd M. Ferry. ''The Palestine-Israel Conflict: A Basic Introduction'' (Pluto Press, 2005), ISBN 0-7453-2378-2
* Hirst, David. ''The Gun and the Olive Branch''. 3rd ed. (Nation Books, 2003), ISBN 1-56025-483-1
* Hurewitz, J. C. ''The Struggle for Palestine'' (Shocken Books, 1976), [out of print]
* [[Efraim Karsh|Karsh, Efraim]]. ''Arafat's War: The Man and His Battle for Israeli Conquest''. New York: Grove Press, 2003.
* Khouri, Fred J. ''The Arab–Israeli Dilemma''. 3rd ed. (Syracuse University Press, 1985), ISBN 0-8156-2340-2
* [[Benny Morris|Morris, Benny]]. ''Righteous Victims: A History of the Zionist–Arab Conflict, 1881–2001'' (Vintage Books, 2001), ISBN 0-679-74475-4
* [[Benny Morris|Morris, Benny]]. ''1948: The History of the First Arab-Israeli War''. New Haven: Yale University Press, 2008.
* Mandel, Neville J. ''The Arabs and Zionism Before World War I'' (University of California Press, 1976), [out of print]
* Ovendale,Ritchie. ''The Origin of the Arab-Israeli Wars,'' (Pearson Education, Edinburgh (1984), 2004 4th revised ed.
* [[Ilan Pappe|Pappe, Ilan]] ''A History of Modern Palestine: One Nation, Two Peoples: Second Edition '' (Cambridge: Cambridge University Press, 2006)
* Roraback, Amanda. ''Palestine in a Nutshell'' or ''Israel in a Nutshell'' (Enisen Publishing, 2004), ISBN 0-9702908-4-5
* Safran, Nadav. ''Israel: The Embattled Ally'' (The Belknap Press, Harvard, 1978), [out of print]
* [[Avraham Sela|Sela, Avraham]]. "Arab-Israeli Conflict." ''The Continuum Political Encyclopedia of the Middle East''. Ed. Avraham Sela. New York: Continuum, 2002. pp.&nbsp;58–121.
* Shlaim, Avi. ''The Iron Wall: Israel and the Arab World'' (Luân Đôn: Penguin Books, 2000), ISBN 978-0-140-28870-4
* Smith, Charles D. ''Palestine and the Arab–Israeli Conflict''. 5th ed. (Bedford/St. Martin’s, 2004), ISBN 0-312-40408-5
* Sykes, Christopher. ''Crossroads to Israel'' (Cleveland: The World Publishing Company, 1965), [out of print]
* Tessler, Mark. ''A History of the Israeli–Palestinian Conflict'' (Indiana University Press, 1994), ISBN 0-253-20873-4
* Thomas, Baylis. ''How Israel Was Won'' (Lexington Books, 1999), ISBN 0-7391-0064-5
* Wasserstein, Bernard. ''Israelis and Palestinians'' (Yale University Press, 2003), ISBN 0-300-10172-4
 
===Phân tích===
* [[Mitchell G. Bard|Bard, Mitchell G.]] ''Will Israel Survive?'' New York: Palgrave Macmillan, 2007.
* Carey, Roane, ed. ''The New Intifada: Resisting Israel's Apartheid'' (Verso, 2001), ISBN 1-85984-377-8
* Catignani, Sergio ''Israeli Counter-Insurgency and the two Intifadas: Dilemmas of a Conventional Army'' (Luân Đôn: Routledge, 2008), ISBN 978-0-415-43388-4.
* [[Gad Barzilai|Barzilai, Gad]]. ''Wars, Internal Conflicts, and Political Order: A Jewish Democracy in the Middle East''.(New York University Press), ISBN 0-7914-29431.
* [[Noam Chomsky|Chomsky, Noam]]. ''The Fateful Triangle: The United States, Israel and the Palestinians''. Rev. ed. ([[South End Press]], 1999), ISBN 0-89608-187-7.
* [[Alan Dershowitz|Dershowitz, Alan]]. ''The Case for Peace: How the Arab-Israeli Conflict Can Be Resolved''. Hoboken: John Wiley & Sons, Inc., 2005.
* [[Alan Dershowitz|Dershowitz, Alan]]. ''[[The Case for Israel]]'' (John Wiley & Sons, 2004), ISBN 0-471-67952-6
* Enderlin, Charles. ''Shattered Dreams: The Failure of the Peace Process in the Middle East, 1995-2002'' (Other Press, 2003), ISBN 1-59051-060-7
* [[Avner Falk|Falk, Avner]], ''Fratricide in the Holy Land: A Psychoanalytic View of the Arab-Israeli Conflict.'' University of Wisconsin Press, 2004, ISBN 0-299-20250-X
* [[Norman Finkelstein|Finkelstein, Norman]]. ''Image and Reality of the Israel-Palestine Conflict''. 2nd ed. (Verso, 2003), ISBN 1-85984-442-1 [http://www.normanfinkelstein.com/article.php?pg=4&ar=10 2nd ed. introduction]
* [[Norman Finkelstein|Finkelstein, Norman]]. ''Beyond Chutzpah: On the Misuse of Anti-Semitism and the Abuse of History''. (University of California Press, 2005), ISBN 0-520-24598-9.
* Flapan, Simha. ''The Birth of Israel: Myth and Realities'' (Pantheon Books, 1987),[out of print]
* Flapan, Simha. ''Zionism and the Palestinians'' (Croom Helm, 1979), [out of print]
* [[Dore Gold|Gold, Dore]]. ''The Fight for Jerusalem: Radical Islam, the West, and the Future of the Holy City''. Washington, DC: Regnery Publishing, Inc., 2007.
* [[Jeffrey Goldberg|Goldberg, Jeffrey]]. ''Prisoners: A Story of Friendship and Terror''. New York: Vintage Books, 2006.
* Green, Stephen. ''Taking Sides: America's Secret Relations with a Militant Israel'' (William Morrow and Co., Inc., 1984), [out of print]
* [[Fabio Maniscalco|Maniscalco, Fabio]]. ''Protection, conservation and valorisation of Palestinian Cultural Patrimony'' (Massa Publisher, 2005), ISBN 88-87835-62-4
* Martin, Dom. [http://www.dommartin.cc/COEXISTENCE%20WEB/COVER.htm COEXISTENCE: Humanity's Wailing Wall] TransGalactic Publications, 2006, ISBN 0-9616078-8-2
* Pappe, Ilan, ed. ''The Israel/Palestine Question'' (Routledge, 1999), ISBN 0-415-16948-8
* Pearlman, Wendy. ''Occupied Voices: Stories of Everyday Life from the Second Intifada'' (Nation Books, 2003), ISBN 1-56025-530-7
* [[William B. Quandt|Quandt, William B.]] ''Peace Process''. 3rd ed. (Brookings Institution Press, 2005), ISBN 0-520-24631-4
* Reinhart, Tanya. ''Israel/Palestine: How to End the War of 1948'' (Seven Stories Press, 2002), ISBN 1-58322-538-2
* [[Dennis Ross|Ross, Dennis]]. ''The Missing Peace: The Inside Story of the Fight for Middle East Peace'' (Farrar, Straus and Giroux, 2005), ISBN 0-374-19973-6
* [[Nadav Safran|Safran, Nadav]]. ''The United States and Israel'', ISBN 0-674-92490-8 [out of print]
* [[Edward Said|Said, Edward W.]] ''The Question of Palestine'' (Vintage Books, 1992), ISBN 0-679-73988-2
* [[Moises Salinas|Salinas, Moises]]. ''Planting Hatred, Sowing Pain: The Psychology of the Israeli-Palestinian Conflict'' (Greenwood-Praeger Publishers, 2007), ISBN 0-275-99005-2
*Selby, Jan (2003). ''Water, Power and Politics in the Middle East: The Other Israeli-Palestinian Conflict''. I.B.Tauris. ISBN 1860649343
* Shipler, David K. ''Arab and Jew: Wounded Spirits in a Promised Land''. Rev. ed. (Penguin Books, 2002), ISBN 0-14-200229-1
* Swisher, Clayton E. ''The Truth About Camp David'' (Nation Books, 2004), ISBN 1-56025-623-0
* Tilley, Virginia. ''The One-State Solution'', (University of Michigan Press, ngày 24 tháng 5 năm 2005), ISBN 0472115138
* Wasserstein, Bernard. ''Israelis and Palestinians. Why Do They Fight? Can They Stop?,'' (Yale University Press,New Haven, 2001)
 
===Hư cấu===
* [[Susan Abulhawa|Abulhawa, Susan]]. ''Mornings in Jenin'', (Bloomsbury Publishing, 2010), ISBN 9781608190461
* ''[[München (phim)|München]]''. Dir. [[Steven Spielberg]]. Perf. [[Eric Bana]], [[Daniel Craig]], [[Marie-Josée Croze]], [[Ciarán Hinds]]. DreamWorks, 2005. DVD.
* [[Leon Uris|Uris, Leon]]. ''Exodus'', (Doubleday & Company, 1958)
* ''[[You Don't Mess with the Zohan]]''. Dir. [[Dennis Dugan]]. Perf. [[Adam Sandler]], [[John Turturro]], [[Emmanuelle Chriqui]], [[Nick Swardson]]. Sony Pictures, 2008. DVD.
 
</small>
 
== Liên kết ngoài ==
{{thể loại Commons|Arab-Israeli conflict}}
=== Chính phủ và các nguồn chính thức ===
* [http://www.mfa.gov.il/mfa Israel's Ministry of Foreign Affairs]
* [http://www.arableagueonline.org/arableague/index_en.jsp Arab League Online]
* [http://www.mofa.gov.ps/ Palestinian Authority Ministry of Foreign Affairs]
* [http://web.archive.org/web/20020206231037/http://www.state.gov/p/nea/rt/c2829.htm US State Department] Mideast Peace information
* [http://www.un.org/Depts/dpa/qpal/ United Nations on the Question of Palestine], and *[http://www.israel-un.org/israel_un/default.htm Israel's UN mission's responses]
* [http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-+Obstacle+to+Peace/Palestinian+terror+since+2000/Victims+of+Palestinian+Violence+and+Terrorism+sinc.htm Victims of Palestinian Violence and Terrorism since September 2000]
 
=== Truyền thông khu vực ===
;Israel
* [http://www.ynetnews.com/ Israel News - Yedioth Aharonoth] Israel's largest newspaper, centrist [http://www.ynet.co.il/ (Hebrew)]
* [http://web.israelinsider.com/bin/en.jsp?enPage=HomePage IsraelInsider] Israel's Daily Online News Magazine
* [http://www.jpost.com Jerusalem Post], Israel's oldest English newspaper, conservative
* [http://www.haaretz.com/ Ha'aretz] Israeli newspaper, liberal
* [http://www.jnewswire.com/ Jerusalem Newswire] Christian-run Jerusalem-based news website, conservative
;Ả rập
* [http://www.dailystar.com.lb Lebanon Daily Star], largest English-circulation newspaper in the Arab world
* [http://english.aljazeera.net/HomePage Al Jazeera], pan-Arab news station (see also [[Al Jazeera]])
* [http://weekly.ahram.org.eg/ Al Ahram], Egypt's largest newspaper (see also [[Al Ahram]])
* [http://www.palestinechronicle.com/ Palestine Chronicle], weekly electronic paper
 
=== Các nhóm cố vấn và Phân tích chiến lược ===
* [http://www.tau.ac.il/jcss/ Jaffee Center for Strategic Studies at Tel Aviv University], influential centrist Israeli think tank specializing in military and strategic analysis
* [http://www.passia.org/index_pfacts.htm Palestinian Academic Society for the Study of International Affairs (PASSIA)], Palestinian research organization
* [http://www.ipcri.org/ Israel/Palestine Center for Research and Information] Joint Israeli-Palestinian think tank
* [http://www.merip.org/ Middle East Research and Information Project]
* [http://www.brook.edu/index/taxonomy.htm?taxonomy=Politics,%20Global*Regional%20and%20country%20studies*Middle%20East analyses on the Middle East], from the [[Brookings Institute]]
* [http://www.washingtoninstitute.org Analyses on the Middle East], from [[Washington Institute for Near East Policy]]
* [http://www.memri.org/conflict.html Original analysis of current developments in the peace-process], from [[Middle East Media Research Institute]]
* [http://www.acpr.org.il/ The Ariel Center for Policy Research]
 
=== Những đề xuất hoà bình ===
''Xem bài chính: [[Danh sách những đề xuất hoà bình Trung Đông]]''
* [http://www.mideastweb.org/peaceplans.htm An historical summary of Middle East Peace Plans and Proposals]
* [http://www.jerusalemsolution.org The Novel Catalyst for the Jerusalem Solution] A website explaining why one school for the children of the Israeli and Palestinian governments might be the missing piece needed to achieve a lasting solution
* [http://web.archive.org/web/20050222110921/http://www.geocities.com/chaimsimons/genevaaccord.html "Geneva Accord" Alternative Version]
 
=== Bản đồ ===
* [http://www.mideastweb.org/maps.htm MideastWeb Middle East Map Collection]
* [http://www.israelinsider.com/maps Israel's story in maps]
* [http://factsofisrael.com/blog/index.php FactsOfIsrael.com] Maps, history, statistics, victims
* [http://www.lib.utexas.edu/maps/middle_east.html University of Texas Map Collection]
 
=== Các nguồn chung ===
* [http://www.dinur.org/resources/resourceCategoryDisplay.aspx?categoryid=780&rsid=478 Resources >Modern Period>20th Cent.>History of Israel>State of Israel ] The Jewish History Resource Center, Project of the Dinur Center for Research in Jewish History, The Hebrew University of Jerusalem
* [http://www.israelipalestinianprocon.org/ ProCon's solutions to the Israeli-Palestinian conflict]
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/in_depth/middle_east/2001/israel_and_the_palestinians/default.stm Israel and the Palestinians]
* [http://www.palestinefacts.org/ Palestine Facts]
* [http://encarta.msn.com/encyclopedia_761588322/Arab-Israeli_Conflict.html Encarta Encyclopedia on the Arab-Israeli Conflict]
* [http://historyteacher.net/Arab-Israeli_Conflict.htm Guide to the Arab-Israeli Conflict], includes links to historical sources, as well as sources representing the Arab and Israeli sides of the conflict.
* [http://www.guardian.co.uk/flash/0,5860,720353,00.html The Guardian (UK) A Brief History of Arab-Israeli Conflict] (flash)
* [http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/mideast/ Mideast: Land of Conflict] from CNN
* [http://dmoz.org/Society/Issues/Warfare_and_Conflict/Specific_Conflicts/Middle_East/Israel-Palestine/ Open Directory Project - ''Israel-Palestine Conflict'']
* [http://menic.utexas.edu/mes.html University of Texas] Center for Mideast Studies extensive collection of updated links
* [http://diplomacymonitor.com/stu/dm.nsf/issued?openform&cat=Middle_East Diplomacy Monitor - Middle East]
* [http://www.ifamericansknew.org/history/origin.html The Origin of the Palestine-Israel Conflict] as viewed by Jews for Justice in the Middle East
* [http://www.ipsnews.net/new_focus/israel_palestina/index.asp Holy Land, Unholy War] Independent coverage of the Middle East conflicts by the news agency [[Inter Press Service]]
 
[[Thể loại:Xung đột Ả Rập-Israel|*]]
[[Thể loại:Xung đột Israel-Palestine]]
satqwfet{{1000 bài cơ bản}}{{Infobox military conflict
| conflict = Xung đột Ả Rập-Israel
| image = [[Tập tin:Arab Israeli Conflict 5.png|300px]]
13

lần sửa đổi