Khác biệt giữa các bản “Flavius Aetius”

n
không có tóm lược sửa đổi
n
'''Flavius Aetius''', hoặc đơn giản là '''Aëtius''' (khoảng [[396]]-[[454]]), ''Quận công kiêm quý tộc'' ("[[dux]] et [[patrikios|patricius]]"), là danh tướng [[La Mã]] vào thời kỳ cuối của [[Đế chế Tây La Mã]]. Do thưở nhỏ ông là con tin dưới trướng vua [[Alaric I]] [[người Goth]] và vua [[Rugalia]] người Hung, ông được học hỏi nhiều về binh cách. Đầu tiên, ông là tướng dưới quyền của ông vua cướp ngôi [[Joannes]], sau đó ông theo về [[Hoàng đế]] [[Valentinianus III]].<ref name="Ermatinger7576">James William Ermatinger, ''The decline and fall of the Roman Empire'', các trang 75-76.</ref> Ông là một chỉ huy [[quân sự]] tài năng và là một trong những người có thế lực nhất ảnh hưởng đến Đế chế trong suốt hai thập kỷ ([[433]]-[[454]]). Trong thời gian đó ông chẳng khác gì một vị [[vua]] không ngai của Đế quốc Tây La Mã. Điều đó không những nhờ tài điều binh khiển tướng kiệt xuất của ông mà còn nhờ tài [[ngoại giao]] của ông nữa.<ref>Stanley Sandler, ''Ground warfare: an international encyclopedia'', Tập 1, trang 8</ref> Với tư cách là người cầm đầu ba quân, ông đối phó với những cuộc tấn công của các [[Người Rợ|rợ]] vào Đế quốc khi đó. Nổi bật hơn cả là sự kiện ông tập hợp và chỉ huy một đội quân bao gồm các chiến binh La Mã và rợ đánh tan tác quân tinh nhuệ Hung của [[Attila]] trong [[Trận Chalons]] vào năm [[451]], kết thúc cuộc xâm lược nổi tiếng của [[người Hung]] vào Đế chế Tây La Mã.
 
Cùng với [[thống đốc]] [[Bonifacius]] và [[Stilicho]], Aetius thường được các sử gia đời sau gọi là "người La Mã cuối cùng" với ngụ ý rằng, sau ông, La Mã không thể sản sinh được một người nào khác xứng đáng xếp cùng với các bậc anh hùng thuở xưa. Nhà sử học [[Anh]] [[Edward Gibbon]] thường nhắc đến ông là "''nhân vật được tuyên dương ở khắp nơi bởi nỗi khiếp sợ của bọn người man rợ và là người ủng hộ nền Cộng hòa''" , nhờ vào chiến thắng trứ danh của ông tại [[Chalons]]. Có lẽ, chiến công hiển hách này của ông đã cứu vãn cả nền văn minh phương Tây khỏi mối đe dọa đáng sợ của Đế quốc Hung.<ref name="Spencer8587"/> Thế nhưng, trước tiếng tăm lẫy lừng của ông, Hoàng đế Valentinianus III đố kỵ ông và [[ám sát]] vị đại tướng kiệt xuất. Ít lâu sau đó, các bộ tướng cũ của ông ám sát nhà vua và thù của ông đã được trả. <ref name="Ermatinger7576"/>
 
==Tiểu sử==