Khác biệt giữa các bản “Nguyễn Tôn Hoàn”

không có tóm lược sửa đổi
 
== Thân thế==
NguyễnÔng Tônsinh Hoànkhoảng quêtháng 5 [[Tâynăm Ninh]]1917, [[Nam Kỳ]],con xuất thân từtrong một gia đình theo đạo [[Công giáo]] giàu có ở [[Tây Ninh]], [[Nam Kỳ]]. Ông theo học [[y khoa]] ở Trường [[Đại học Đông Dương]], [[Hà Nội]] nơi ông bắt đầu hoạt động chính trị trong giới [[sinh viên]]. Năm [[1939]] ông tham gia thành lập [[Đại Việt Quốc dân Đảng]]<ref name=obit>{{Cite web|work=[[The New York Times]] |date=2001-09-26 |accessdate=2009-10-27| title=Dr. Nguyen Ton Hoan, Pro-Independence Vietnamese Official, Is Dead |author=Lewis, Paul}}</ref>, và nhanh chóng nổi lên như một lãnh đạo của đảng này.
 
==Hoạt động chính trị==
Là một lãnh đạo của Đại Việt, Nguyễn Tôn Hoàn cũng nằm trong số cần phải diệt trừ. Do vậy, giữa năm 1946, ông lẩn trốn sang [[Trung Hoa]]<ref name=obit/>, bấy giờ hãy còn do [[Trung Hoa Quốc dân Đảng]] kiểm soát.<ref name=obit/> Không lâu sau, khi người Pháp tái kiểm soát được hầu hết lãnh thổ Đông Dương, ông trở về nước và hoạt động ở [[Sài Gòn]]<ref name=obit/> Từ năm [[1947]], Đại Việt Quốc dân đảng hoạt động trong [[Mặt trận Quốc gia Thống nhất]], một tập hợp các đảng chính trị do tướng [[Nguyễn Văn Xuân]] thành lập, với chủ trương chống [[Việt Minh]] và thỏa hiệp với chính phủ [[Pháp]], ủng hộ [[Giải pháp Bảo Đại]]<ref name=m439>Miller, p. 439.</ref> với hy vọng có thể được người Pháp trao trả độc lập<ref name=obit/><ref name=m440>Miller, p. 440.</ref>. Khi chính phủ Quốc gia Việt Nam được thành lập, Nguyễn Tôn Hoàn được bổ nhiệm làm Tổng trưởng Bộ Thanh niên và Thể thao. Ông được cho là người đã đưa môn [[bóng bàn]] vào Việt Nam.<ref name=obit/>
 
Tuy nhiên, [[Quốc gia Việt Nam]] chỉ là hữu danh vô thực khi toàn bộ các quyền quân sự, ngoại giao và tài chính đều do người Pháp nắm giữ. Khi đạt được mục đích có được danh nghĩa đã trao trả độc lập cho người Việt, chính quyền Pháp tìm cách gạt những chính khách từng có quá khứ chống Pháp để thay vào bởi những người dễ bảo hơn. ĐiềuNhân nàyvụ dẫnmột đếncảm sựtử tanquân của hoàn[[Việt toànMinh]] của [[MặtPhan trậnVăn QuốcÚt]] gianém Thốngbom nhấtgiết chết tướng [[Charles Marie Chanson]] ngày [[31 tháng 7]] năm 1951tại [[Sa Đéc]].<ref>Vụ name=m440ném bom này cũng làm Thủ hiến Nam phần là [[Thái Lập Thành]], một quan chức cao cấp Quốc gia Việt Nam hoạt động bí mật cho Việt Minh.</ref>, Cũngchính nhưquyền hầuPháp hếtkết cáctội chính kháchtruy bắt một số lãnh đạo của đảng Đại Việt. khácÔng cũng bị liên lụy, ôngphải rúttừ khỏichức, chínhsau phủđó đểsinh phảnkế đốibằng chínhcách sáchmở độcmột lậptiệm giảbán hiệugạo của ngườitrên Phápđường Galiéni (nay là đường Trần Hưng Đạo).<ref name=obit"pvs">Phỏng vấn ông Phan Văn Song, Chủ tịch [[Đại Việt Quốc dân đảng (Tân Đại Việt)|Đại Việt Quốc Dân Đảng]] với báo Việt Luận.</ref>
 
===Lưu vong lần thứ nhất===
Khi người Pháp bắt đầu tỏ ra yếu thế trên các chiến trường trước sự gia tăng mạnh mẽ của [[Việt Minh]], hè năm [[1953]], với sự hậu thuẫn của người Mỹ, [[Ngô Đình Nhu]] đã tổ chức một Đại hội Đoàn kết, nhằm tập hợp các chính đảng [[chống Cộng]], trong đó có cả Đại Việt, nhằm tạo thanh thế cho [[Ngô Đình Diệm]] và công kích Bảo Đại.<ref>Miller, pp. 452&ndash;453.</ref>. Nguyễn Tôn Hoàn bắt đầu tham gia chính trường trở lại. Dưới áp lực của người Mỹ và sự vận động của các chính đảng trong nước, đầu năm [[1954]], Ngô Đình Diệm được Bảo Đại cử làm [[Thủ tướng]].
 
Trước sự đi xuống của người Pháp và sự hỗ trợ từ người Mỹ, Thủ tướng Diệm, với sự trợ giúp của 2 người em mình là Ngô Đình Nhu và [[Ngô Đình Cẩn]], và đảng [[Cần Lao]], tìm cách phế truất Bảo Đại và thống nhất quyền lực. Điều này dẫn đến xung đột quân sự với các lực lượng cát cứ như của [[Hòa Hảo]], [[Cao Đài]], [[Bình Xuyên]] và cả Đại Việt. Căn cứ quân sự quan trọng nhất của đảng Đại Việt là Ba Lòng ([[Quảng Trị]]) bị triệt hạ. Rất nhiều lãnh đạo đảng Đại Việt bị bắt giữ hoặc phải lẩn trốn hoặc lưu vong. Ông cũng nằm trong đó buộc phải [[lưu vong]] sang [[Pháp]].<ref name=obit/>, sinh sống bằng cách mới quán ăn Sông Hương (''la Rivière des parfums'').<ref name="pvs"/>.
 
Mãi đến sau khi nền [[Đệ nhất Cộng hòa Việt Nam|Đệ nhất Cộng hòa]] sụp đổ và [[Cuộc đảo chính Nam Việt Nam năm 1963|Tổng thống Ngô Đình Diệm bị giết]], Nguyễn Tôn Hoàn mới trở lại chính trường.
 
===Tham chính===
TìnhĐầu hìnhthập trongniên thời1960, kỳkhi quânchính quảnquyền (1963-1967)Ngô củaĐình ViệtDiệm Namđứng Cộngtrước hòakhả saunăng khisụp nềnđổ, Đệmột nhấtsố Cộngchính hòakhách sụpHoa đổKỳ đã nhiềumời biếnông độngsang liênMỹ tục.để Tướngthảo [[Dươngluận Vănkhả Minh]]năng lênvề làmnước quốctham trưởngchính. nhưngTuy đếnnhiên, Thángmãi Giêngsau nămcuộc [[1964Cuộc đảo chính Nam Việt Nam năm 1963|đảo chính quân sự 1963]], thìvà sau khi tướng [[Nguyễn Khánh]] làmthực hiện cuộc [[Đảo chính Việt Nam Cộng hòa 1964|"chỉnh lý,"]] để nắm được quyền tốilực, cao.nhằm Tướngtranh Nguyễnthủ Khánhsự vốnủng hộ cảmcủa tình với [[đảng Đại Việt]], liềntướng gửiNguyễn thôngKhánh điệpđã mời Nguyễn Tôn Hoàn về làmnước thủgiữ chức vụ Thủ tướng.<ref name=obit/>. ChủTuy ý của Nguyễn Khánh là dùng thế lực của Đại Việt làm hậu thuẫn nhưngnhiên, việc không thành.<ref name=k355/> Trong khi đó Nguyễn Tôn Hoàn cũngdo thất bại, khôngtrong lậpviệc đượclập Nội các<ref name=s2367/> và do đảng Đại Việt đã phân hóa thành nhiều nhóm, trong đó không thốngít nhấtnhóm đượctỏ nhâný sựbất đểphục thamdo chính.ông nhiều thànhnăm phầnlưu thìvong không chịunước tòngngoài phục mộtkhông lãnhcòn tụhoạt động nay đột nhiên về nước nắm quyền.<ref name=k355/> Tướng Khánh, nhân danh chủChủ tịch [[Hội đồng Quân nhân Cách mạng (Việt Nam, 1963)|Hội đồng Quân nhân Cách mạng]] mớiđành tự giaonắm choquyền mìnhThủ chứctướng thủ tướng cònbổ nhiệm Nguyễn Tôn Hoàn làm Đệ nhất Phó Thủ tướng, đảmđặc nhiệmtrách chươngcông trìnhtác bình định nông thôn và quản nhiệm năm bộ, trong đó có Bộ Nội vụ và Bộ Quốc phòng. Trong những công việc chính của Nguyễn Tôn Hoàn là tổ chức lại hệ thống [[Ấp Chiến lược]] cũ thành "Ấp Đời mới" để đối phó với [[Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam|lực lượng Cộng sản]].<ref name=k355>Karnow, p. 355.</ref><ref name=s2367>Shaplen, pp. 236&ndash;237.</ref>. Ông cũng là người cho thành lập Bộ Phát triển Sắc tộc, nhằm giải quyết các xung đột với người dân tộc thiểu số và các mâu thuẫn ở vùng [[Tây Nguyên]] với sự trỗi dậy của lực lượng [[BAJARAKA]], tiền thân của [[Fulro]].
 
NguyễnChủ Tôntrương Hoàncủa cũngông nhiềunhằm côngmục trong việc thành lập Bộ Phát triển Sắc tộc,đích mở cuộc thanh lọc chống tham nhũng và tìm cách chuyển giao sang chính phủ dân sự. TrongTuy nhiên, khibấy đógiờ [[Chiến tranh Việt Nam|chiến cuộc]] càngbắt mãnhđầu liệt,lan thurộng hút toànbởi sự chúphát ýtriển của [[HoaQuân KỳGiải phóng miền Nam]]. Trong [[Hộihoàn đồngcảnh Quânchiến lựctranh, (Việtdo Nam,không 1964)|Hộiphải đồng Quânmột lực]]quân nênnhân, vai trò Nguyễn Tôn Hoàn càng khôngbị lu quânmờ nhântrước dầncác bịtướng loạilãnh khỏiđược chứcsự vụủng bìnhhộ địnhđắc nônglực thônhơn của [[đồng minh]] Hoa Kỳ.<ref name=obit/><ref name=s245>ShaplenBlair, p. 245132.</ref>. ĐịaKhông vịlâu củasau, Nguyễn Tôn Hoàn càngông bị lu[[Hội mờđồng trongQuân khilực tướng(Việt NguyễnNam, Khánh1964)|Hội đượcđồng sựQuân ủnglực]] hộloại đắckhỏi lựcchức hơnvụ củabình [[đồngđịnh minh]] Hoanông Kỳthôn.<ref name=obit/>Blair<ref name=s245>Shaplen, p. 132245.</ref>
 
Từ địa vị tham chính, Nguyễn Tôn Hoàn dần quay sang lập trường đối kháng, chỉ trích chính phủ. Giữa năm [[1964]] khi giáo dân Công giáo xuống đường [[biểu tình]] thì Nguyễn Tôn Hoàn ngấm ngầm ủng hộ nhóm biểu tình và lên án tướng Khánh và đại sức Hoa Kỳ là [[Henry Cabot Lodge, Jr.]] đã thiên vị [[Phật giáo]] để áp bức [[Thiên Chúa giáo]].<ref name=s246>Shaplen, p. 246.</ref> Ông còn tìm cách huy động [[đảng Đại Việt]] lật đổ chính phủ của Nguyễn Khánh nhưng âm mưu này chỉ trong thời kỳ phôi thai thì bị bỏ dở.<ref>Shaplen, pp. 268&ndash;269.</ref>
 
===Lưu vong lần thứ hai===
Từ địa vị tham chính, Nguyễn Tôn Hoàn dần quay sang lập trường đối kháng, chỉ trích chính phủ. Giữa năm [[1964]] khi giáo dân Công giáo xuống đường [[biểu tình]] thì Nguyễn Tôn Hoàn ngấm ngầm ủng hộ nhóm biểu tình và lên án tướng Khánh và đại sức Hoa Kỳ là [[Henry Cabot Lodge, Jr.]] đã thiên vị [[Phật giáo]] để áp bức [[Thiên Chúa giáo]].<ref name=s246>Shaplen, p. 246.</ref>. ÔngNgày còn[[13 tìmtháng cách9]] huynăm động1964, [[đảngTrung Đạitướng]] Việt[[Dương Văn Đức]] và [[Thiếu tướng]] [[Lâm Văn Phát]] dẫn lực lượng Quân đoàn 4 kéo về Sài Gòn thị uy, dự định lật đổ chính phủ của Nguyễn Khánh nhưngđể âmnắm mưuquyền. nàyNguyễn chỉTôn trongHoàn thờicũng kỳtìm phôicách thaihuy thìđộng bịcác bỏđảng dởviên Đại Việt dưới quyền ông ủng hộ đảo chính.<ref>Shaplen, pp. 268&ndash;269.</ref> Tuy nhiên, cuộc đảo chính bất thành do thiếu kiên quyết và thiếu sự ủng hộ của nhiều thế lực khác nhau. Ngày 15 tháng 9, tướng Nguyễn Khánh trở về Sài Gòn, tuyên bố cách chức và buộc giải ngũ tướng Dương Văn Đức, Lâm Văn Phát và một số sỹ quan cao cấp chỉ huy đảo chính. Tuy vậy, không ai trong số họ bị bắt giữ và vẫn được tự do.
Tháng Chín năm [[1964]] Nguyễn Tôn Hoàn từ chức Phó Thủ tướng, lưu vong sang [[Nhật Bản]] rồi lại sang [[Pháp]].<ref name=obit/><ref>Shaplen, p. 282.</ref> Được một năm thì ông lại bỏ Pháp vì bất đồng với đường lối ngoại giao của Pháp đối với Việt Nam Cộng hòa rồi sang Mỹ định cư năm [[1965]].<ref name=obit/>
 
ThángTuy Chínnhiên, nămcác [[1964]]chính Nguyễnkhách Tôndân Hoànsự từủng hộ đảo chính đều bị cách chức Phó Thủtrục tướngxuất, trong đó có Nguyễn Tôn Hoàn. Ông phải lưu vong sang [[Nhật Bản]] rồi lại sang [[Pháp]].<ref name=obit/><ref>Shaplen, p. 282.</ref> Được một năm thì ông lại bỏ Pháp vì bất đồng với đường lối ngoại giao của Pháp đối với Việt Nam Cộng hòa rồi sang Mỹ định cư năm [[1965]].<ref name=obit/>
 
Ở Hoa Kỳ ông làm giảng viên [[tiếng Việt]] tại một số cơ sở của [[Quân đội Hoa Kỳ]]. Ngoài ra ông mở [[nhà hàng]] [[ẩm thực Việt Nam|Việt Nam]]. Ông mất ngày [[19 tháng 9]] năm [[2001]] ở [[Mountain View, California]].<ref name=obit/> Ông không ngừng lên tiếng chống đối chính phủ của [[đảng Cộng sản Việt Nam]].<ref name=obit/>
 
Trong nước, các nhóm Đại Việt phân rã thành nhiều nhóm, quan trọng là [[Đại Việt Cách mạng đảng]] và [[Tân Đại Việt]]. Mãi đến năm 1972, các nhóm còn lại của [[Đại Việt Quốc dân đảng]] mới hợp nhất lại. Ông được bầu làm thành viên của Cố vấn đoàn.
 
Sau năm 1975, trong những nỗ lực đề tái hoạt động, các đảng viên Đại Việt lưu vong đã tìm cách quy tụ các đảng viên cũ trở lại sinh hoạt. Tháng 8 năm 1992, một Đại hội được tổ chức ở Longview, California (Hoa Kỳ), các đảng viên Đại Việt (gồm cả Đại Việt Quốc dân đảng và Tân Đại Việt) thống nhất lấy lại danh xưng Đại Việt Quốc dân Đảng<ref>Riêng [[Đại Việt Cách mạng đảng]] vẫn tiếp tụ hoạt động độc lập.</ref>. Ông được bầu làm Chủ tịch Đảng, bác sĩ Lý Ngọc Dưỡng được bầu làm Chủ tịch Ban chấp hành Trung ương. Ông giữ chức vụ này cho đến khi mất ngày [[19 tháng 9]] năm [[2001]] ở [[Mountain View, California]].<ref name=obit/>
 
Sau cái chết của ông, nội bộ lãnh đạo Đại Việt Quốc dân Đảng có lục đục dẫn đến sự phân rã và hình thành 2 tổ chức chính trị hải ngoại cùng lấy tên là Đại Việt Quốc dân đảng.
Ở Hoa Kỳ ông làm giảng viên [[tiếng Việt]] tại một số cơ sở của [[Quân đội Hoa Kỳ]]. Ngoài ra ông mở [[nhà hàng]] [[ẩm thực Việt Nam|Việt Nam]]. Ông mất ngày [[19 tháng 9]] năm [[2001]] ở [[Mountain View, California]].<ref name=obit/> Ông không ngừng lên tiếng chống đối chính phủ của [[đảng Cộng sản Việt Nam]].<ref name=obit/>
 
== Chú thích ==
211.076

lần sửa đổi