Khác biệt giữa các bản “Chiến tranh Bán đảo”

không có tóm lược sửa đổi
(AlphamaEditor, Executed time: 00:00:12.2741197 using AWB)
Thẻ: Sửa đổi di động Sửa đổi từ trang di động
{{Infobox military conflict
| conflict = Chiến tranh Bán đảo
| partof = [[Các cuộc chiến tranh của Napoléon]]
| image = El dos de mayo de 1808 en Madrid rdit.jpg
| image_size = 300px
| caption =
| date = 2 tháng 5 năm 1808 {{small|(đôi khi 27 tháng 10 năm 1807{{efn|Some accounts mark the Franco-Spanish invasion of Portugal as the beginning of the war {{harv|Glover|2001|p=45}}.}})}} – 17 tháng 4 năm 1814{{efn|Denotes the date of the general armistice between France and the [[Sixth Coalition]] {{harv|Glover|2001|p=335}}.}}<br/>({{Age in years, months, weeks and days|month1=05|day1=02|year1=1808|month2=04|day2=17|year2=1814}})
| place = [[Bán đảo Iberia]] và miền nam nước Pháp
| result = {{plainlist |
* Allied victory
* [[Treaty of Paris (1814)|Treaty of Paris]]
}}
| combatant1 = {{plainlist |
* {{flagicon|ESP|1785}} [[Nhà Bourbon]]
* {{flagcountry|British Empire}}
* {{flagcountry|Kingdom of Portugal|1750}}
}}
| combatant2 = {{flagcountry|First French Empire}}
*{{flagicon image|Bandera de España 1808-1813.svg}} [[Kingdom of Spain (Napoleonic)|Bonapartist Spain]]
*[[Confederation of the Rhine]]
*{{flagicon|Napoleonic Italy}} [[Napoleonic Italy]]
*{{flagicon image|Flag of the Duchy of Warsaw.svg}} [[Công quốc Warszawa]]
| commander1 = {{plainlist |
* {{flagicon|UKGBI}} [[Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington|Arthur Wellesley]]
* {{flagicon|UKGBI}} {{flagicon|Kingdom of Portugal|1750}} [[William Beresford, 1st Viscount Beresford|William Beresford]]
* {{flagicon|UKGBI}} [[Rowland Hill, 1st Viscount Hill|Rowland Hill]]
* {{flagicon|UKGBI}} [[John Moore (British Army officer)|John Moore]]{{KIA}}
* {{flagicon|ESP|1785}} [[Francisco Javier Castaños, 1st Duke of Bailén|Francisco Javier Castaños]]
* {{flagicon|ESP|1785}} [[Juan Martín Díez]]
* {{flagicon|ESP|1785}} [[José de Palafox y Melzi, Duke of Saragossa|José de Palafox]]
* {{flagicon|ESP|1785}} [[Gregorio García de la Cuesta]]
* {{flagicon|ESP|1785}} [[Miguel Ricardo de Álava y Esquivel|Miguel Ricardo de Álava]]
* {{flagicon|ESP|1785}} [[Joaquín Blake]]
* {{flagicon|Kingdom of Portugal|1750}} [[Bernardino Freire]]{{KIA}}
* {{flagicon|Kingdom of Portugal|1750}} [[Francisco da Silveira Pinto da Fonseca Teixeira, 1st Count of Amarante|Francisco da Silveira]]
}}
| commander2 = {{plainlist |
* {{flagicon|First French Empire}} [[Napoleon I]]
* {{flagicon image|Bandera de España 1808-1813.svg}} [[Joseph Bonaparte|Joseph I]]
* {{flagicon|First French Empire}} [[Joachim Murat]]
* {{flagicon|First French Empire}} [[Jean-Andoche Junot]]
* {{flagicon|First French Empire}} [[Jean de Dieu Soult]]
* {{flagicon|First French Empire}} [[André Masséna]]
* {{flagicon|First French Empire}} [[Michel Ney]]
* {{flagicon|First French Empire}} [[Louis Gabriel Suchet]]
* {{flagicon|First French Empire}} [[Jean Lannes]]
* {{flagicon|First French Empire}} [[Édouard Adolphe Casimir Joseph Mortier|Joseph Mortier]]
* {{flagicon|First French Empire}} [[Auguste de Marmont]]
* {{flagicon|First French Empire}} [[Jean-Baptiste Bessières]]
* {{flagicon|First French Empire}} [[Jean-Baptiste Jourdan]]
* {{flagicon|First French Empire}} [[Claude Victor-Perrin]]
* {{flagicon|First French Empire}} [[François Joseph Lefebvre]]
}}
| strength1 = '''Tháng 11 năm 1808:'''<br/>{{flagicon|ESP|1785}} 205,000{{sfn|Clodfelter|2017|p=153}}<br/>{{flagicon|UKGBI}} 31,000{{sfn|Clodfelter|2017|p=153}}<br/>{{flagicon|Kingdom of Portugal|1750}} 35,000<ref>''The Portuguese Army of the Napoleonic Wars'', by Rene Chartrand, Bill Younghusband, p. 16</ref><br/>'''Tháng 4 năm 1813:'''<br/>172,000{{sfn|Clodfelter|2017|p=156}}
| strength2 = '''Tháng 5 năm 1808:'''<br/>165,103{{sfn|Clodfelter|2017|p=153}}<br/>'''Tháng 11 năm 1808:'''<br/>244,125{{sfn|Clodfelter|2017|p=153}}<br/>'''Tháng 2 năm 1809:'''<br/>288,551{{sfn|Clodfelter|2017|p=153}}<br/>'''Tháng 1 năm 1810:'''<br/>324,996{{sfn|Clodfelter|2017|p=154}}<br/>'''Tháng 7 năm 1811:'''<br/>291,414{{sfn|Clodfelter|2017|p=155}}<br/>'''Tháng 6 năm 1812:'''<br/>230,000{{sfn|Clodfelter|2017|p=155}}<br/>'''Tháng 10 năm 1812:'''<br/>261,933{{sfn|Clodfelter|2017|p=155}}<br/>'''Tháng 4 năm 1813:'''<br/>200,000{{sfn|Clodfelter|2017|p=156}}
| casualties1 = {{flagicon|ESP|1785}} 215,000–375,000 quân đội và dân sự người chết{{sfn|Fraser|2008|p=476}} <br/>{{flagicon|ESP|1785}} 25,000 du kích bị giết<ref name=clodfelter/><br/>'''Tháng 12 năm 1810 – tháng 5 năm 1814:'''<br/>{{flagicon|UKGBI}} 35,630 người chết{{sfn|Clodfelter|2017|p=157}}
*24,053 người chết vì bệnh{{sfn|Clodfelter|2017|p=157}}
{{flagicon|UKGBI}} 32,429 bị thương{{sfn|Clodfelter|2017|p=157}}
| casualties2 = 180,000–240,000 người chết<ref name=clodfelter/>
*91,000 killed<ref name=clodfelter>{{cite book|title=Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Encyclopedia of Casualty and Other Figures, 1492–2015|page=157}}</ref>
237,000 wounded<ref name=clodfelter/>
| casualties3 = 1,000,000+ quân đội và dân sự người chết<ref name=clodfelter/>
}}
 
'''Chiến tranh Bán đảo''' {{efn|name="Other names"}} (1807-1814) là một [[Chiến tranh|cuộc xung đột quân sự]] giữa [[Đệ Nhất Đế chế Pháp|đế chế của Napoleon]] và [[Nhà Bourbon|Bourbon]] [[Tây Ban Nha]] (với [[Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland]] liên minh với [[Vương quốc Bồ Đào Nha]]), để kiểm soát [[Bán đảo Iberia]] trong [[Các cuộc chiến tranh của Napoléon|Chiến tranh Napoleon]]. Cuộc chiến bắt đầu khi quân đội Pháp và Tây Ban Nha xâm chiếm và chiếm đóng Bồ Đào Nha vào năm 1807, và leo thang vào năm 1808 khi [[Đệ Nhất Đế chế Pháp|Pháp]] khai chiến với Tây Ban Nha, nước trước đây là đồng minh của họ. Cuộc chiến trên bán đảo kéo dài cho đến khi [[Chiến tranh Liên minh thứ Sáu|Liên minh thứ sáu]] đánh bại Napoléon năm 1814, và được coi là một trong những [[Phong trào giải phóng dân tộc|cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc]] đầu tiên, có ý nghĩa đối với sự xuất hiện của [[chiến tranh du kích]] quy mô lớn.