Mở trình đơn chính

Các thay đổi

n
Đã lùi lại sửa đổi của 2402:800:6390:1090:E09C:9DE4:65EB:64BA (Thảo luận) quay về phiên bản cuối của 2001:EE0:52EE:2E00:10CA:DDA1:EE10:A813
{{Infobox Former Country
|native_name = <big>隋</big>
|conventional_long_name = Tùy
|common_name = Tùy triều
|national_motto =
|continent = Asia
|region = Pacific
|country = China
|era =
|status = Đế quốc
|status_text =
|government_type = Quân chủ
|year_start = 581
|year_end = 619
|date_start = [[4 tháng 3]] năm [[581]]
|date_end = [[23 tháng 5]] năm [[619]]
|p1 = Bắc Chu
|p2 = nhà Trần (Trung Quốc)
|s1 = nhà Đường
|event_start = [[Bắc Chu Tĩnh Đế|Chu Tĩnh Đế]] thiện nhượng [[Dương Kiên]]
|event_end = [[Vương Thế Sung]] phế [[Dương Đồng]]
|event2 = [[Tùy Cung Đế]] thiện nhượng [[Lý Uyên]]
|date_event2 = [[12 tháng 6]] năm [[618]]
|event1 = [[Tùy Dạng Đế]] bị giết
|date_event1 =[[11 tháng 4]] năm [[618]]
|event3 =
|date_event3 =
|image_map2 = Cheui_Dynasty_581_CE.png
|image_map_caption2 = Cương vực Đại Tùy khoảng năm 609
|image_map3 = Image:SuiEmpire.jpg
|image_map_caption3 = Sui China, bordering the Gokturk Khanates
|capital = [[Trường An]] (581-605)<br />[[Lạc Dương]] (đông đô)<ref group="chú">"[[Tùy thư]] [[:s:zh:隋書/卷30|quyển 30]]": Hà Nam quận trước đặt ở Lạc châu. Đại Nghiệp nguyên niên (605) di đô, đổi gọi là Dự châu. Năm 619, sau khi Tùy Dạng Đế chết vì binh biến ở Giang Đô, [[Vương Thế Sung]], [[Nguyên Văn Đô]] và [[Lô Sở]] ủng hộ Dương Đồng làm hoàng đế ở Lạc Dương.</ref> 605-619
|common_languages = [[tiếng Trung |Tiếng Hán trung đại]]
|Philosophy = [[Nho giáo]]
|religion = [[Phật giáo]], [[Đạo giáo]], [[Nho giáo]], [[tôn giáo truyền thống Trung Quốc]]
|currency = tiền đồng Trung Quốc
|leader1 = [[Tùy Văn Đế]]
|leader2 = [[Tùy Dạng Đế]]
|year_leader1 = 581 - 604
|year_leader2 = 604 - 618
|title_leader = [[Danh sách vua Trung Quốc|Hoàng đế]]
|legislature =
|stat_year1 = ước tính năm 612
|stat_area1 = 4100000
|stat_pop1 =
|title_deputy = Tể tướng
|stat_year2 = 609
|stat_area2 =
|stat_pop2 = khoảng 46019956
|today= {{flag|Trung Quốc}}<br />{{Flag|Việt Nam}}
}}
{{Lịch sử Trung Quốc}}
'''Triều đại Nhà Tùy''' ({{zh|c=隋朝|p=Suí cháo|v=Tùy triều}}, 581-619) là một [[triều đại Trung Quốc|triều đại]] trong [[lịch sử Trung Quốc]], kế thừa [[Nam-Bắc triều (Trung Quốc)|Nam-Bắc triều]], theo sau nó là [[triều Đường]]. Năm 581, [[Tùy Văn Đế]] Dương Kiên [[thiện nhượng|thụ thiện]] từ [[Bắc Chu Tĩnh Đế]] mà kiến lập triều Tùy; đến năm 619 thì Hoàng Thái Chủ [[Dương Đồng]] [[thiện nhượng|nhường ngôi]] cho [[Vương Thế Sung]], triều Tùy diệt vong, vận nước kéo dài 38 năm.<ref name="隋帝國的亂亡">傅樂成(1993年):《中國通史·隋唐五代史》第四章〈隋帝國的亂亡〉,第36頁。</ref> Từ khi Tùy Văn Đế lên ngôi, triều đình căn cứ theo kinh nghiệm thời Nam-Bắc triều mà tiến hành cải cách chế độ chính trị, cho xây dựng [[Đại Vận Hà]] kéo theo sự xuất hiện của rất nhiều thành thị dọc theo kênh, thay thế phế lập rất nhiều thứ cũ mới. Trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và ngoại giao, triều Tùy có ảnh hưởng sâu rộng đến triều Đường, [[triều Tống]], và các triều đại sau này của Trung Quốc.