Khác biệt giữa các bản “Võ Đang (núi)”

n
không có tóm lược sửa đổi
n
{{redirect|Wudang}}
{{chú thích trong bài}}
{{Infobox UNESCO World Heritage Site
:''Xem các nghĩa khác của Võ Đang tại bài định hướng [[Võ Đang (định hướng)|Võ Đang]]''
| WHS = QuầnTổ thểhợp kiếncông trúctrình cổ tại núi Võ Đang
{{coord|32.400833|N|111.003889|E|type:mountain_region:CN|format=dms|display=inline,title}}
| Image = [[File:Wudangshan pic 7.jpg|250px]]
{{Infobox World Heritage Site
{{Du| lịchLocation tỉnh= [[Hồ Bắc]], (Trung Quốc)}}
| WHS = Quần thể kiến trúc cổ núi Võ Đang
| Criteria = Văn hóa: i, ii, vi
| Image = [[File:Wudangshan pic 7.jpg|250px]]
| State Party = {{CHN}}
| Type = Văn hóa
| Criteria = i, ii, vi
| ID = 705
| Region = [[Danh sách di sản thế giới tại châu Á và châu Đại Dương|châu Á và châu Đại Dương]]
| Year = 1994
| Sessionmap_width = 18th250
| locmapin = China
| Link = http://whc.unesco.org/en/list/705
| coordinates = {{coord|32.400833|N|111.003889|E|type:mountain_region:CN|format=dms|display=inline,title}}
| map_width = 250
| locmapin = China
| latitude = 32.400833
| longitude = 111.003889
}}
{{infobox Chinese
'''Núi Võ Đang''' (chữ Hán [[chữ Hán phồn thể|phồn thể]]: 武當山; [[chữ Hán giản thể|giản thể]]: 武当山; [[bính âm Hán ngữ|bính âm]]: ''Wudangshan'') còn có tên là '''núi Thái Hòa''', là một dãy núi nằm ở phía nam thành phố [[Thập Yển]], Tây Bắc của tỉnh [[Hồ Bắc]], bên phía bờ nam [[Hán Thủy|sông Hán]] (dài hơn 260 km chạy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam) vốn là một phân chi của đoạn phái Đông [[núi Đại Ba]], cao hơn mặt biển khoảng 1000 mét. Nơi đây được coi là một trong những cái nôi [[võ thuật]] của [[Đạo giáo]] với [[Thái cực quyền|Thái Cực quyền]] và [[Bát quái chưởng|Bát Quái chưởng]] được phát triển từ [[thế kỷ XIII]].
|pic=Wudang shan (Chinese characters).svg
|piccap="Núi Võ Đang" trong tiếng Trung giản thể và phồn thể
|picsize=145px
|s=武当山
|t=武當山
|p=Wǔdāng shān
|wuu=Ghu<sup>入</sup> taon<sup>平</sup> sae<sup>平</sup>
|w=Wu<sup>3</sup>-tang<sup>1</sup> shan<sup>1</sup>
|j=Mou<sup>5</sup>-dong<sup>1</sup> Saan<sup>1</sup>
|y=Móuh-dōng Sāan
|poj=Bú-tong-soaⁿ
}}
 
'''Dãy núi Võ Đang''' ({{zh|s=武当山|t=武當山|p=Wǔdāng Shān}}) còn có tên là '''núi Thái Hòa''' là một dãy núi nhỏ nằm ở phía nam thành phố [[Thập Yển]], Tây Bắc của tỉnh [[Hồ Bắc]], [[Trung Quốc]]. Tại đây có tổ hợp phức hợp của các đền thờ và tu viện [[Đạo giáo]] gắn liền với vị thần [[Trấn Vũ]]. Võ Đang được coi là cái nôi của [[võ thuật]] [[Thái cực quyền|Thái Cực quyền]], [[Bát quái chưởng|Bát Quái chưởng]] và [[Đạo giáo]], đối cực với [[Phật giáo]] của [[Chùa Thiếu Lâm]].<ref>http://www.wudanglife.com/index.php?route=info&id=1</ref> Đây cũng là một trong [[Các núi linh thiêng của Trung Quốc|Tứ đại Đạo giáo danh sơn]] của Trung Quốc và là một địa điểm hành hương quan trọng của Đạo giáo.
==Địa lý==
Trên bản đồ Trung Quốc, Võ Đang sơn ([[tiếng Trung]]: 武当山) là để chỉ toàn bộ dãy núi chạy theo hướng Đông-Tây dọc theo rìa phía nam của sông [[Hán Thủy]] và một nhóm đỉnh núi nằm tại [[Nhai đạo biện sự xứ|nhai đạo]] Võ Đang Sơn của [[Đan Giang Khẩu]] thuộc Thập Yển. Khu vực cụ thể này chính là nơi được gọi là cái nôi của Đạo giáo.<ref name=maps>Road Atlas of Hubei (湖北省公路里程地图册; ''Hubei Sheng Gonglu Licheng Dituce''), published by 中国地图出版社 ''[[SinoMaps Press]]'', 2007, {{ISBN|978-7-5031-4380-9}}. Page 11 (Shiyan City), and the map of the Wudangshan world heritage area, within the back cover.</ref>
 
Đỉnh cao nhất của dãy núi là Hải Bạt cao 1612 mét,<ref name=maps/><ref name="Atlas of World Heritage: China"/>. Một số người coi nó là một phần của [[Dãy núi Đại Ba]] (大巴山),<ref name="Atlas of World Heritage: China">{{cite book|title=Atlas of World Heritage: China|url=https://books.google.com/books?id=tFRgajxu3wIC&pg=PT99|accessdate=9 August 2012|date=1 January 2005|publisher=Long River Press|isbn=978-1-59265-060-6|pages=99–100}}</ref> một hệ thống núi lớn hơn nằm ở phía tây Hồ Bắc, [[Thiểm Tây]], [[Trùng Khánh]] và [[Tứ Xuyên]].
Ngọn núi chính là Hải Bạt cao 1612 mét, chu vi hơn 800 dặm. Đây là khu phong cảnh rất nổi tiếng, là đất thánh của võ thuật [[Đạo giáo]] (đạo thờ [[Lão Tử]] tức Thái thượng lão quân), Đạo giáo ở Võ Đang sơn bắt đầu từ [[nhà Chu|đời Chu]] do [[Doãn Hy]] mở. Theo truyền thuyết, Doãn Hy về ở ẩn tại Võ Đang sơn dưới chân vách đá [[Tam Thiên Môn]].
==Lịch sử==
Ngọn núi chính là Hải Bạt cao 1612 mét, chu vi hơn 800 dặm. Đây là khu phong cảnh rất nổi tiếng, là đất thánh của võ thuật [[Đạo giáo]] (đạo thờ [[Lão Tử]] tức Thái thượng lão quân), Đạo giáo ở Võ Đang sơn bắt đầu từ [[nhà Chu|đời Chu]] do [[Doãn Hy]] mở. Theo truyền thuyết, Doãn Hy về ở ẩn tại Võ Đang sơn dưới chân vách đá [[Tam Thiên Môn]].<ref name="Wang">{{cite news
|last= Wang
|first= Fang
|url= http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-05/11/content_329676.htm
|title= Pilgrimage to Wudang
|work= Beijing Today
|date= May 11, 2004
|accessdate=2008-04-19}}</ref>
 
[[Nhà Hán|Đời Hán]] có [[Mã Minh Sinh]], [[Âm Trường Sinh]] hai thầy trò cùng đến tu đạo ở núi Võ Đang, từ đó trở đi các người ở ẩn, người thanh cao đến tu đạo tại đây. Đạo giáo ở núi Võ Đang thịnh vượng nhất vào [[nhà Minh|thời Minh]]. Việc này có quan hệ trực tiếp đến việc cướp ngôi vua của [[Yên vương]] [[Minh Thành Tổ|Chu Đệ]] và việc đề xướng tín ngưỡng đức [[Chân Vũ]].
 
Chân Vũ tức Huyền Vũ là một trong bốn vị thần tinh tú bốn phương được sùng bái từ thời cổ đại. Trong [[nhị thập bát tú]], bảy ngôi sao phương Bắc hình tựa Quy Xà (rùa rắn) vì nằm vào phương Bắc, phối hợp với nước màu đen vì thế gọi là "Huyền", Quy Xà thân có vẩy Kỳ Lân ("lân giáp") nên gọi là "Vũ". Đến thời Bắc Tống vì kỵ huý nên đổi là "Chân Vũ".
 
[[Tập tin:Wudangshan pic 12.jpg|trái|nhỏ|Tu viện học võ tại núi Võ Đang]]
[[Tập tin:武当山玄武门.JPG|trái|nhỏ|Một cổng đá]]
Đầu đời Minh Kiện Văn Đế (gọi theo niên hiệu của [[Minh Huệ Đế]] làm vua từ [[1399]]-[[1403]] tên là [[Chu Doãn Văn]], sau bị Thành Tổ là [[Chu Đệ]] cướp ngôi) dùng bọn Tề Thái bày mưu cướp đoạt của các "[[phiên]]" (tên chỉ các thuộc quốc hoặc các thân vương trấn giữ biên ải xa kinh đô). Yên Vương Chu Đệ cất quân chống lại, sử gọi là "Tĩnh Nạn". Nhưng Chu Đệ là một phiên vương lại đem quân đánh Thiên Tử, về danh nghĩa, thanh thế đều không có lợi vì vậy phải mượn đến oai thần thánh.
 
 
Theo truyền thuyết, lúc đúc tượng thần Chân Vũ đã đúc giống hệt Chu Đệ. Cướp được ngôi đế xong, năm Vĩnh Lạc thứ 10 (1412) Minh Thành Tổ Chu Đệ lệnh cho Thị lang bộ Công là Quách Tiến, Long Bình hầu Trương Tín cùng Phò mã Đô úy Mộc Tích Lâm Sơn đốc công xây dựng cung quán ở núi Võ Đang, dùng đến rất nhiều lương tiền trong kho nhà nước, trưng dụng quân dân hơn 30 vạn người kéo dài 11 năm, từ châu thành Cổ Phong có cung Vĩnh Lạc đến Kim điện trên Thiên trụ phong lát đường bằng đá xanh dài hơn 70&nbsp;km, dọc đường xây dựng 8 cung, hai quán, 36 am, 72 miếu đá, 39 cầu, 12 đình đài... thành cả một quần thể kiến trúc vĩ đại, tổng diện tích xây dựng là 160 vạn mét vuông. Quy mô rất to, tốn phí cực lớn, nói quá lên là trước đó chưa từng có.
 
== Danh xưng ==
Địa điểm thờ phượng đầu tiên là đền thờ Ngũ Long được xây dựng theo lệnh của [[Đường Thái Tông]].<ref name=unesco>{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/705|title=Ancient Building Complex in the Wudang Mountains|first=UNESCO World Heritage|last=Centre|date=|website=whc.unesco.org}}</ref> Các cấu trúc đặc biệt được xây dựng thêm vào triều đại nhà Tống và [[nhà Nguyên|Nguyên]]. Khu phức hợp nhất nhất được xây dựng trên dãy núi là từ thời nhà Minh (thế kỷ 14-17) khi [[Minh Thành Tổ]] tuyên bố thờ [[Hắc Thần]] hoặc [[Trấn Vũ]].<ref name=unesco/> Đền thờ thường xuyên phải xây dựng lại và không phải toàn bộ cấu trúc của nó còn nguyên vẹn cho đến ngày nay. Công trình lâu đời nhất còn tồn tại là [[Kim điện, Võ Đang|Kim điện núi Võ Đang]] có từ năm 1307.<ref name=unesco/> Các công trình kiến trúc đáng chú ý khác gồm có [[Nam Nham cung]] được xây dựng từ 1285–1310 và mở rộng năm 1312, Tử Tiêu cung (紫霄宮) được xây dựng từ 1119-26, tái xây dựng vào năm 1413 và mở rộng năm 1803-20.<ref name=unesco/>
* ''Thiên Hạ Đệ Nhất Sơn''..
 
Năm 1994, [[UNESCO]] đã thêm Võ Đang vào danh sách [[Di sản thế giới]].<ref>http://www.wudanglife.com/index.php?route=info&id=2</ref><ref name=unesco/>
 
Ngày 19 tháng 1 năm 2003, Ngọc Chân cung 600 năm tuổi đã vô tình bị thiêu rụi bởi đệ tử của một trường võ thuật. Đám cháy bùng phát khiến ba căn phòng có diện tích 200 mét vuông thành tro bụi. Bức tượng [[Trương Tam Phong]] mạ vàng thường được đặt ở trong cung may mắn được chuyển đến một tòa nhà khác ngay trước đám cháy.<ref>{{cite news
|url= http://www.chinadaily.com.cn/china/2006-12/22/content_765749.htm
|title= China's world heritage sites over-exploited
|work= China Daily
|date= December 22, 2006
|accessdate=2008-04-19}}</ref>
==Thắng cảnh==
* Khu vực ngắm cảnh Kim Đỉnh: Tại đây có [[Kim điện, Võ Đang|Kim điện núi Võ Đang]] là công trình bằng gỗ khung đồng, là kiến trúc cổ nhất tại Võ Đang.
* Khu thắng cảnh Nam Nham: Nằm ở sườn núi là nơi có nhiều kiến trúc đáng chú ý như [[Nam Nham cung]], Tử Tiêu cung, miếu thờ Lang Mai (榔梅祠). Trong đó Tử Tiêu cung là một trong những kiến trúc hoàn chỉnh nhất tại đây
* Thắng cảnh vườn Phúc Thọ Khang Ninh
* Huyền Nhạc môn: Là thắng cảnh nằm ở chân núi phía bắc của Võ Đang là nơi có cổng Huyền Nhạc, Ngọc Hư cung, Nguyên Hòa quán
* Thắng cảnh Thái Tử Pha
* Thắng cảnh Quỳnh Đài
* Thắng cảnh Ngũ Long cung
==Hình ảnh==
<gallery>
File:Wudang Garden 2.jpg|Phúc Thọ Khang Ninh - Long Tuyền quán
File:武当山玄帝殿.JPG|Huyền Đế điện (玄帝殿)
File:紫霄宮.JPG|Tử Tiêu cung (紫霄宮)
File:Wudang Co. Minsheng Terrace.jpg|Phúc Thọ Khang Ninh - Dân Sinh đài (民生台)
File:Wudang Garden 1.jpg|Phúc Thọ Khang Ninh - Cầu Thiên Tân (天津桥)
File:武当山紫霄宫朝拜殿.JPG|Phòng thờ phượng bên trong Tử Tiêu cung
File:琼台中观.JPG|Quỳnh đài Trung quan (琼台中观)
File:武当山三清殿.JPG|Tam Thanh điện (三清殿)
File:武当山复真观.JPG|Khu phức hợp
File:武当山玉虚宫遗址.JPG|Di chỉ Ngọc Hư cung (玉虚宫遗址)
File:武当山逍遥谷.JPG|Tiêu Dao cốc (逍遥谷)
File:武当山太子坡.JPG|Thái Tử Pha (太子坡)
File:武当山磨针井.JPG|Giếng Ma Châm (磨针井)
File:武当山太和宫.JPG|Thái Hòa cung (太和宫)
</gallery>
 
== Danh xưng ==
* ''Thiên Hạ Đệ Nhất Sơn''..
 
== Xem thêm ==
==Tham khảo==
{{tham khảo}}
{{sơ khai địa lý}}
{{Du lịch tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc)}}
 
{{Du lịch tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc)}}
{{Di sản thế giới tại Trung Quốc}}
{{Dãy núi Trung Quốc}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}
{{Các núi linh thiêng của Trung Quốc}}