Khác biệt giữa các bản “Trịnh Kiểm”

không có tóm lược sửa đổi
n
'''Trịnh Kiểm''' ([[chữ Hán]]: 鄭檢, [[14 tháng 9]] năm [[1503]] – [[24 tháng 3]] năm [[1570]]), tên thụy '''Thế Tổ Minh Khang Thái vương''' (世祖明康太王), là nhà chính trị, quân sự lớn của [[Đại Việt]] thời [[Nam-Bắc triều (Việt Nam)|Nam-Bắc triều]]. Trên danh nghĩa tôn phò các vua [[nhà Lê trung hưng|Lê trung hưng]], ông là nhà lãnh đạo trên thực tế của phe Nam triều từ năm 1545 tới khi qua đời. Dù tước hiệu cao nhất của ông khi còn sống là Thái quốc công, ông được đời sau truy tôn làm ''[[Thế Tổ]] Minh Khang Thái Vương'' và được xem là vị chúa đầu tiên của [[chúa Trịnh|họ Trịnh]] – gia tộc nắm thực quyền cai trị [[Đại Việt]] hơn 200 năm từ giữa thế kỷ 16 đến cuối thế kỷ 18.
 
Trịnh Kiểm xuất thân trong một gia đình nghèo tại [[Thanh Hóa]]. Lớn lên ông theo Thái sư Hưng quốc công [[Nguyễn Kim]] nổi quân chống [[nhà Mạc]], dựng [[Lê Trang Tông]] làm hoàng đế ở phía Nam. Nguyễn Kim thấy ông có sức khỏe và tài lược khác thường, nên gả con gái là Ngọc Bảo, cho coi binh mã và cất nhắc đến tước Dực nghĩa hầu. Trịnh Kiểm lập nhiều chiến công trong các trận đánh quân Mạc. Vua Lê Trang Tông cũng coi là người tâm phúc, năm 1539 phong ông lên chức Đại tướng quân, tước Dực quận công. Lúc đó ông 37 tuổi.<ref name="thongsu"/><ref name="lichtrieu251"/>
 
Năm 1545, Nguyễn Kim chết. Từ đây, trên cương vị là Đô tướng tiết chế các dinh quân thuỷ bộ các xứ kiêm tổng nội ngoại bình chương quân quốc trọng sự, Thái sư Lượng quốc công (1545) và Thượng tướng Thái quốc công (1569), ông lãnh đạo chính quyền, quân đội của [[Nhà Lê Trung hưng|triều Lê]] trong gần 30 năm, trải qua 3 đời vua [[Lê Trang Tông]], [[Lê Trung Tông]] và [[Lê Anh Tông]]. Ông là người đóng vai trò lớn trong việc tổ chức nhà nước của Nam triều, qua những quyết định như dựng hành tại ở Vạn Lại, tổ chức một số khoa thi Nho học, xây dựng quân đội, chiêu mộ nhân tài hào kiệt, đẩy lùi các cuộc tấn công của nhà Mạc vào Thanh Hóa-Nghệ An, chinh phục Thuận-Quảng từ tay nhà Mạc và mở nhiều chiến dịch lớn đánh lên phía Bắc. Dù chưa đạt được thắng lợi hoàn toàn (một phần do nhà Mạc còn mạnh và có người lãnh đạo giỏi là Khiêm vuơng [[Mạc Kính Điển]]), Trịnh Kiểm đã đặt nền móng cho các hậu duệ của mình hoàn thành sự nghiệp trung hưng Nhà Lê, khôi phục [[Đông Kinh]], mở ra triều đại lâu dài của các vua Lê-chúa Trịnh.
==Trịnh Kiểm theo Nguyễn Kim phò lập vua Lê Trang Tông==
 
Vào năm 1527, [[Mạc Đăng Dung]] người Hải Dương cướp ngôi [[Nhà Lê sơ|Nhà Lê]], lập nên Nhà Mạc, lúc ấy con cháu các công thần đời trước phát xuất từ Thanh Hóa không phục, liên tiếp khởi binh chống lại. TháiHữu vệ HưngĐiện quốctiền côngtướng quân An Thành hầu [[Nguyễn Kim]], con cháu một gia đình vọng tộc lớn đã nhiều đời làm quan Nhà Lê, bèn lánh sang Ai Lao, tụ tập binh mã, mưu tính việc khôi phục Nhà Lê. Đến năm 1533, Nguyễn Kim lập con trai của Hoàng đế [[Lê Chiêu Tông]] lên ngôi, tức Hoàng đế Lê Trang Tông. Trang Tông phong Nguyễn Kim là Thái sư Hưng quốc công.<ref>[[Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục]], bản điện tử, Chính biên quyển 27, trang 631</ref><ref>[[Đại Việt sử ký toàn thư]], Bản kỉ tục biên, quyển 16, tờ 1a</ref><ref>[[Đại Việt thông sử]], Nghịch thần truyện, Mạc Đăng Doanh, tờ 26a</ref>. Thế [[Nam-Bắc triều (Việt Nam)|Nam Bắc triều]] hình thành.
 
Khi mới đầu Nguyễn Kim đóng đồn ở Mường Sùng thuộc Ai Lao<ref name="TGCP12" />. Trịnh Kiểm đến đầu quân cho Nguyễn Kim, được phong làm Tri Mã cơ, tước Dực Nghĩa hầu. Là người có tài, ông được Nguyễn Kim giao cho nhiều trọng trách và gả con gái là Ngọc Bảo cho<ref name="TGCP13">''Trịnh gia chính phả'', bản điện tử, trang 13</ref>. Theo ''Lịch sử vương quốc Đàng Ngoài'' của [[Alexandre de Rhodes|Alexandre De Rhodes]]: Khi quân Mạc tấn công vào [[thủ đô|kinh thành]], quân Nguyễn Kim bị vây giữa vòng vây của địch. Kim đã giao ước với các tướng rằng ông sẽ gả con gái cho ai có thể giải cứu ông và nghĩa quân ra khỏi vòng vây ấy. Trịnh Kiểm phi ngựa xông lên hăng hái đánh giết giăc, cứu được Kim và mở đường huyết lộ cho nghĩa quân rút lui. Vì vậy, theo lời hứa, Nguyễn Kim gả con gái là Ngọc Bảo cho Kiểm và giao nhiều trọng trách cho ông, đặc biệt là việc huấn luyện [[kỵ binh|kị binh]] cho nghĩa quân. Theo sách Đại Việt thông sử, Trịnh Kiểm có sức khỏe và tài lược hơn người, theo Nguyễn Kim đi đánh dẹp khắp nơi, lập nhiều chiến công, được Nguyễn Kim gả con gái cho.<ref>Đại Việt thông sử, Nhà xuất bản văn hóa thông tin,
Người dùng vô danh