Khác biệt giữa các bản “Gián điệp”

sửa đổi câu văn và nội dung
(sửa đổi thông tin, câu văn cho mạch lạc hơn)
(sửa đổi câu văn và nội dung)
Ngày nay, rất nhiều quốc gia phát triển có những tổ chức tình báo hoạt động có hiệu quả với những chương trình tuyển mộ nhân viên tình báo mới một cách có hệ thống. Có ba nguồn chính cung cấp điệp viên là: giới đại học, nơi mà các sinh viên được tìm kiếm và huấn luyện nghề tình báo; các lực lượng vũ trang và cảnh sát, đây là lực lượng đã có một trình độ tình báo nhất định, và thế giới ngầm của gián điệp lực lượng này có thể bao gồm cả tội phạm chỉ điểm có kinh nghiệm.
 
Những kẻCác gián điệp thực sự có thể bao gồmnhững người đánh cắp tin tình báo nhưng mục đích được giao phó ban đầu bởi cơ quan họ phục vụ hoặc là người phản bội tổ chức. Trong nhiều trường hợp các việc trên có thể do hám lợi hoặc khó khăn về tài chính, nhưng cũng có các trường hợp khác như tham vọng, tư tưởng chính trị hoặc chủ nghĩa dân tộc như: [[Oleg Vladimirovich Penkovsky]], một cán bộ có chức vụ cao của Liên Xô, đã cung cấp tin tình báo cho các cơ quan tình báo phương Tây.
 
Một vài điệp viên phải được tuyển chọn cẩn thận và đưa vào hoạt động; tình nguyện viên khác được gọi là "walk-in". Loại người sau phải dùng hết sức cẩn thận vì các trường hợp làm điệp viên hai mang đều xuất hiện ở loại tình nguyện viên này. Điệp viên hai mang là những điệp viên giả vờ đào ngũ, nhưng thực ra vẫn trung thành với tổ chức tình báo của họ. Các nhân viên phản gián luôn chú ý đến các nhân viên tình nguyện hoặc những kẻ đào ngũ và hạn chế dùng họ một cách hoàn toàn tin tưởng cho những mục đích tình báo. Trong một số trường hợp, gián điệp có giá trị nhất là '''điệp viên nằm vùng''', đây là người giữ một vị trí đáng tin cậy có thể tiếp cận được các tin tức tình báo tối mật, ngoài ra còn có những người được tuyển mộ bởi một cơ quan tình báo nước ngoài được gọi là một "điệp viên nhị trùng".
 
==Mục tiêu ==
HoatHoạt động của các cơ quan tình báo ở tất cả các quốc gia ngày nay đều đặt mục tiêu an ninh quốc gia là ưu tiên số một. Việc đảm bảo an ninh quốc gia cũng bao gồm cả hoạt động của các lực lượng an ninh trong nước như các lực lượng cảnh sát, vệ binh quốc gia, các lực lượng bảo vệ thủ đô,... Với mục tiêu đó, các gián điệp sẽ xâm nhập vào các cơ quan, tổ chức của các quốc gia khác để thu thập thông tin tình báo hoặc xâm nhập vào các tổ chức có thể gây đe dọa tới an ninh quốc gia như các tổ chức khủng bố, các băng đảng buôn ma túy hoặc các băng đảng tội phạm khác. Tuy nhiên, một gián điệp không nhất thiết phải là người hoạt động cho một cơ quan tình báo của một quốc gia nào đó, vì trên thực tế vẫn có nhiều cơ quan gián điệp hoạt động độc lập với chính phủ (như cơ quan tình báo [[Stratfor]] ở Mỹ).<ref>{{Chú thích web|url=https://www.stratfor.com/about-stratfor|title=About Stratfor}}</ref> Gián điệp cũng là từ dùng đềđể chỉ những kẻ phản bội trong những cơ quan, tổ chức khi bán những bí mật cho đối phương. Gián điệp cũng có thể là những kẻ xâm nhập vào các cơ quan tổ chức nhưng không hành động vì mục tiêu an ninh quốc gia, như việc những tổ chức khủng bố tiến hành cài cắm gián điệp trong các cơ quan tình báo, hoặc những tổ chức tội phạm cài hoặc mua chuộc người vàotrong hàng ngũ cảnh sát,...
 
===An ninh quốc gia, ổn định chế độ ===
 
==Hoạt động tình báo - gián điệp của các quốc gia ==
Bên cạnh những vấn đề mang tính truyền thống của hoạt động tình báo gián điệp như giữ vững an ninh chính trị, ổn định chế độ, phản gián hay tình báo kinh tế thì ngày nay các quốc gia còn phải đối mặt với những vấn đề mới như chống khủng bố, gián điệp mạng, buôn bán ma túy, phổ biến vũ khí hủy diệt,...<ref>Gellman, Barton; Miller, Greg (August 29, 2013). [https://www.washingtonpost.com/world/national-security/black-budget-summary-details-us-spy-networks-successes-failures-and-objectives/2013/08/29/7e57bb78-10ab-11e3-8cdd-bcdc09410972_story.html "U.S. spy network's successes, failures and objectives detailed in 'black budget' summary"]. ''The Washington Post''. Retrieved August 29, 2013</ref> Trước kếthế kỷ 21, phần lớn các cơ quan tình báo thường thu thập và phân tích thông tin tình báo dựa trên hoạt động của các gián điệp hoặc từ những nguồn mở<ref name=":4" />. Từ giai đoạn chiến tranh Lạnh cho đến nay, hoạt động thu thập thông tin tình báo bắt đầu sử dụng mạnh mẽ các biện pháp nghe trộm hoặc vệ tinh do thám<ref name=":4" />. Ở thời kì bùng nổ Internet, hoạt động tình báo mạng trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu của các quốc gia.
 
===Việt Nam ===
''Lưu ý: Thông tin phần này nói về hệ thống tình báo nước Cộng hòa xã hội chủ'' ''nghĩa Việt Nam. Thông tin về các cơ quan tình báo của chính quyền Việt Nam Cộng Hòa, tham khảo: [[Nha Kỹ thuật, Quân lực Việt Nam Cộng hòa|Nha Kỹ thuật]]'', [[Phủ Đặc ủy Trung ương Tình báo]], [[Sở Nghiên cứu Chính trị Xã hội|SEPES]], [[Đoàn Công tác Đặc biệt Miền Trung|Đoàn Công tác Đặc biệt miền Trung]]
 
Hoạt động thu thập thông tin tình báo của chính phủ Việt Nam phần lớn dựa trên hoạt động của 2 cơ quan tình báo chính thức là Tổng cục 2 trực thuộc Bộ Quốc phòng. Sau khi Tổng cục 5, cơ quan tình báo trực thuộc Bộ Công An ngừng hoạt động, Tổng Cục 2 trở thành cơ quan tình báo duy nhất của Việt Nam mang cấp Tổng Cục. Với lực lượng tình báo của Tổng cục 2 thuộc Bộ Quốc phòng của Việt Nam, nhiệm vụ được xác định rõ ràng là: "''Lực lượng tình báo thuộc Bộ Quốc phòng là lực lượng chuyên trách về công tác tình báo chiến lược hoạt động trên các lĩnh vực tình báo chính trị, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, kinh tế, khoa học kĩ thuật, công nghệ môi trường, văn hoá xã hội, thu thập và xử lý tin liên quan đến lợi ích quan trọng, sống còn của Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, góp phần tham mưu cho [[Đảng Cộng sản Việt Nam|Đảng]] và [[Nhà nước Việt Nam|Nhà nước]] hoạch định đường lối, sách lược đối nội, đối ngoại và các chủ trương, kế hoạch, biện pháp, quyết sách để thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược...''"<ref>Điều 1 chương 1 của nghị định 96/CP</ref>
 
Các đối tượng cần thu thập thông tin tình báo của Tổng cục 2 cũng được xác định: "''Đối tượng và mục tiêu của lực lượng tình báo thuộc Bộ Quốc phòng là những nơi có tin tức, tài liệu liên quan đến nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Trong đó đặc biệt chú ý đến các quốc gia, tổ chức và các cá nhân ở trong nước và ngoài nước có âm mưu hoạt động, đe dọa chống lại Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.''"<ref>Điều 11, chương 2 của nghị định 96/CP</ref>
 
Vấn đề đảm bảo an ninh trong nước bằng việc thu thập và xử lí các tin tức tình báo là nhiệm vụ chính của Tổng cục 5, giúp bộ trưởng Công an quản lí và điều hành hoạt động tình báo trong nước.<ref>{{Chú thích web|url=http://vov.vn/chinh-tri/tong-cuc-tinh-bao-ky-niem-67-nam-ngay-truyen-thong-248077.vov|title=Vov, Tổng cục 5 kỉ niệm 67 năm truyền thống}}</ref> Hoat động tình báo của các cơ quan tình báo Việt Nam đã đạt được một số thành tựu nhất định từ Chiến tranh Việt Nam đến thời kì hậu chiến với một số nhiệm vụ nổi bật như những hoạt động tình báo của các điệp viên nằm vùngNgày [[Phạm6 Ngọctháng Thảo8]], năm [[Phạm Xuân Ẩn2018]], [[VũThủ Ngọctướng Nhạ]],Chính [[Lêphủ HữuViệt Thúy]],Nam [[cụmNguyễn tìnhXuân báo A.22Phúc]],..; việcđã chặn đứngban chiếnhành dịchNghị Đôngđịnh tiến01 xâm nhậphiệu Việtlực Namcùng củangày [[Mặtquy trậnđịnh Quốcchức gianăng Thốngnhiệm nhấtvụ, Giảiquyền phónghạn Việt Nam]],<ref>{{Chú thíchcấu web|url=http://cand.com.vn/Phong-su-tu-lieu/To-chuc-phan-dong-luu-vong-Viet-Tan-38864/|title=Tổtổ chức Việtcủa Tân,Bộ báoCông CAND}}</ref>an, chiếntheo dịchđó xâmBộ nhậpCông Việtan Namkhông củacòn [[Trầncấp VănTổng Bá (1945)|Trần Văn Bá]],cục.<ref>{{Chú thích web|url=httphttps://wwwvietnamnet.rfa.orgvn/vietnamesevn/in_depththoi-su/Commemorationchinh-oftri/bo-thecong-24an-thse-anniversarykhong-ofcon-thenhung-executiontong-ofcuc-Trannao-Van-Ba-accused-by-Hanoi-to-overthrow-the-regime-01072009134331444642.html|title=TrầnBộ VănCông Bá,an RFA}}</ref>sẽ không Quốccòn Túynhững tổng Maicục Vănnào?|last=|first=|date=|website=Báo Hạnh ([[Kế hoạch CMVietnamnet|archive-12]]), chiến dịch xâm nhập Việt Nam của Võ Đại Tôn,...;<ref>{{Chú thích web|url=http://www.bbc.com/vietnamese/av/2011/03/110314_vodaiton_case.shtml|titlearchive-date=Vụ án Võ Đại Tôn, BBC}}</ref> triệt tiêu băng nhóm tội phạm có tổ chức [[Năm Cam]] (chuyên án Z5.01),...<ref>{{Chú thích web|dead-url=https://vnexpress.net/tin|access-tucdate=25/phap-luat8/ket-luan-dieu-tra-chuyen-an-nam-cam-phan-35-ly-lich-truong-van-cam-2055820.html|title=Chuyên án Năm Cam - chuyên án Z5.012019}}</ref>
 
Hoat động tình báo của các cơ quan tình báo Việt Nam đã đạt được một số thành tựu nhất định từ Chiến tranh Việt Nam đến thời kì hậu chiến với một số nhiệm vụ nổi bật như những hoạt động tình báo của các điệp viên nằm vùng [[Phạm Ngọc Thảo]], [[Phạm Xuân Ẩn]], [[Vũ Ngọc Nhạ]], [[Lê Hữu Thúy]], [[cụm tình báo A.22]],..; việc chặn đứng chiến dịch Đông tiến xâm nhập Việt Nam của [[Mặt trận Quốc gia Thống nhất Giải phóng Việt Nam]],<ref>{{Chú thích web|url=http://cand.com.vn/Phong-su-tu-lieu/To-chuc-phan-dong-luu-vong-Viet-Tan-38864/|title=Tổ chức Việt Tân, báo CAND}}</ref> chiến dịch xâm nhập Việt Nam của [[Trần Văn Bá (1945)|Trần Văn Bá]],<ref>{{Chú thích web|url=http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/Commemoration-of-the-24-th-anniversary-of-the-execution-of-Tran-Van-Ba-accused-by-Hanoi-to-overthrow-the-regime-01072009134331.html|title=Trần Văn Bá, RFA}}</ref> Lê Quốc Túy và Mai Văn Hạnh ([[Kế hoạch CM-12]]), chiến dịch xâm nhập Việt Nam của Võ Đại Tôn,...;<ref>{{Chú thích web|url=http://www.bbc.com/vietnamese/av/2011/03/110314_vodaiton_case.shtml|title=Vụ án Võ Đại Tôn, BBC}}</ref> triệt tiêu băng nhóm tội phạm có tổ chức [[Năm Cam]] (chuyên án Z5.01),...<ref>{{Chú thích web|url=https://vnexpress.net/tin-tuc/phap-luat/ket-luan-dieu-tra-chuyen-an-nam-cam-phan-35-ly-lich-truong-van-cam-2055820.html|title=Chuyên án Năm Cam - chuyên án Z5.01}}</ref>
 
===Hoa Kỳ ===
Chính phủ Mỹ kiểm soát hệ thống tình báo của quốc gia thông qua [[Cộng đồng Tình báo Hoa Kỳ]], gồm 17 cơ quan tình báo độc lập nhau kiểm soát các hoathoạt động tình báo trong và ngoài nước Mỹ.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=http://www.latimes.com/nation/la-na-17-intelligence-agencies-20170112-story.html|title=There's more than the CIA and FBI: The 17 agencies that make up the U.S. intelligence community}}</ref> Trong cộng đồng này, [[Cơ quan Tình báo Trung ương (Hoa Kỳ)|Cơ quan tình báo Trung ương]] (CIA) được xem là có hoạt động mạnh nhất và cũng tiêu tốn nhiều tiền bạc của chính phủ nhất. Với sức mạnh và quyền lợi kinh tế gần như bao trùm trên toàn thế giới, chính phủ Mỹ luôn chi những khoảng ngân sách khổng lồ cho hệ thống tình báo để đảm bảo tối đa quyền lợi của họ. Trong suốt giai đoạn chiến tranh Lạnh, sự can thiệp vào nội bộ chính trị nhiều quốc gia của chính phủ Mỹ nới chung và CIA nói riêng luôn là những đề tài gây nhiều tranh cãi.<ref>{{Chú thích web|url=http://danviet.vn/the-gioi/lo-tai-lieu-mat-lich-su-dam-mau-cua-cia-705642.html|title=CIA, hồ sơ đẫm máu}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://antgct.cand.com.vn/So-tay/CIA-nhung-ban-tay-nhuom-mau-315596/|title=CIA, những bàn tay nhuốm máu}}</ref> Bên cạnh những chỉ trích về việc can thiệp vào nội tình của những quốc gia khác, hệ thống tình báo Mỹ và đặc biệt là CIA cũng bị chỉ trích vì những chiến dịch tốn kém, không hiệu quả.<ref name=":0" /> Việc công bố những tài liệu liên quaquan đến CIA trên trang [[WikiLeaks|Wikileaks]],<ref name=":1">{{Chú thích web|url=http://www.independent.co.uk/news/world/americas/wikileaks-cia-files-smart-tv-phone-hacking-microphone-surveillance-julian-assange-a7698141.html|title=WikiLeaks releases top-secret CIA documents as US considers charges against Julian Assange}}</ref> những vụ bê bối gián điệp cũng như việc một nhân viên CIA và NSA [[Edward Snowden]], công bố chương trình do thám toàn cầu của CIA và NSA<ref>Burrough, Bryan; Ellison, Sarah; Andrews, Suzanna (April 23, 2014). "[https://www.vanityfair.com/news/politics/2014/05/edward-snowden-politics-interview The Snowden Saga: A Shadowland of Secrets and Light]". Vanity Fair. Retrieved April 29, 2016. </ref> đã khiến cho CIA cũng như hệ thống tình báo Mỹ bị nhiều phản đối từ những công dân Hoa Kỳ và cả những chính trị gia về tình trạng vi phạm nhân quyền, tính hiệu quả trong cuộc chiến chống khủng bố,... Tuy nhiên, vẫn có nhiều chính trị gia đánh giá cao hoạt động của hệ thống tình báo Hoa Kỳ với một số kết quả tích cực trong cuộc chiến chống khủng bố, tình báo mạng,...<ref name=":1" /> hay một số thành tựu trong [[Chiến tranh thế giới thứ hai|chiến tranh thế giới II]], hay vào giai đoạn chiến tranh Lạnh như [[chiến tranh Triều Tiên]], [[Chuyến thăm Trung Quốc của Richard Nixon|thành công ngoại giao với Trung Quốc]], [[Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu|cắt giảm vũ khí hạt nhân]],<ref>{{Chú thích web|url=http://nghiencuuquocte.org/2015/08/01/hiep-uoc-helsinki-duoc-ky/|title=Hiệp ước Helsinki}}</ref> [[thống nhất nước Đức]], [[Liên Xô tan rã|Liên Xô sụp đổ]],...
 
== Lịch sử tình báo ==
 
=== Thế kỉ 19 ===
Có thể nói tình báo chính trị lần đầu tiên được sử dụng một cách có hệ thống bắt đầu do Joseph Fouché, duc d’Otrante, bộ trưởng cảnh sát trong cuộc cách mạng Pháp và triều đại của Napoleon. Dưới quyền chỉ huy của Fouché, một mạng lưới điệp viên cảnh sát và những điệp viên chuyên mặc thường phục hoạt động bí mật để nắm rõ tiềm lực của những người theo phái [[Jacobin]] và của những người bảo hoàng phản động. Chính khách người Áo, Prince von Metternich cũng thành lập một tổ chức gián địêpđiệp quân sự và chính trị có hiệu quả cao vào đầu thế kỷ 19.
 
Trong thời gian giữa thế kỉ 19, cảnh sát mật của Phổ (nay là lãnh thổ thuộc Đức) được cải tổ lại và sử dụng với nhiệm vụ bảo vệ an ninh bên ngoài cũng như bên trong quốc gia. Hệ thống tình báo [[Phổ (quốc gia)|Phổ]] đã đóng vai trò quan trọng trong việc thống nhất [[Đế quốc Đức|đế chế Đức]]. Nó cũng khống chế Pháp với một mạng lưới 30 ngàn điệp viên đã góp phần vào chiến thắng của Đức trong cuộc chiến tranh Pháp-Phổ 1870-1871. Tuy nhiên, mãi đến những năm của thế kỷ 19 thì các cục tình báo của các quốc gia hiện đại mới hoạt động thường xuyên.
 
=== Đầu thế kỷ 20 ===
Hệ thống tình báo đã hỗ trợ người [[Nhật Bản|Nhật]] chiến thắng người [[Nga]] trong cuộc [[Chiến tranh Nga-Nhật|Chiến tranh Nga-Nhật (1904-1905)]]. Khi chuẩn bị [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]], người Đức đã đưa vào Pháp rất nhiều điệp viên, một vài trong số đó cải trang thành những đại diện thương mại, giáo viên, lao động nông nghiệp hoặc người hầu. Bị cáoNữ gián điệp được xem là nổi tiếng nhất là [[Mata Hari]], một diễn viên múa người Java ở PariParis đã bị người Pháp hành quyết. Các điệp viên người Đức cũng có những cố gắng nhằm phá hoại hệ thống phòng thủ của Mỹ cả trước và sau khi Mỹ nhảy vào [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]].
 
Tuy nhiên, hầu hết các quốc gia đã tham chiến với những đội ngũ tình báo không đầy đủ và các tin tình báo trong các cuộc chiến rất nghèo nàn. Những bài học của cuộc chiến tranh này là cùng với những tiến bộ vượt bậc về kĩ thuật, đặc biệt là trong lĩnh vực thông tin liên lạc và hàng không, đã thúc đẩy một sự phát triển lớn các cơ quan tình báo. Điều này càng cấp bách hơn nữa bởi sự có mặt của chính quyền Phát-xít ở châu Âu và chế độ độc tài quân sự ở Nhật Bản và sự ra đời của các cơ quan phản gián chẳng hạn như [[Gestapo]] của Đức Quốc xã. Những phát triển này đã dẫn đến sự ra đời những hệ thống cơ quan phản gián của các nước dân chủ.
 
=== Chiến tranh thế giới thứ hai ===
Để lấy được bí mật công nghệ sản xuất tơ lụa, [[Hoàng đế]] Đế chế [[Đế quốc Đông La Mã|Đông La Mã]] (nay là [[Hy Lạp]]), còn gọi là đế chế Byzantium, [[Justinianus I|Justinian]] đã cho mời các Giáo sĩ [[Iran|Ba Tư]] đang truyền giáo ở Ấn Độ tới gặp để nhằm nắm tình hình. Các giáo sĩ đã cung cấp cho Hoàng đế những thông tin hết sức quan trọng, là muốn có lụa tự nhiên cần phải nuôi một loại tằm nhả tơ đặc biệt chuyên ăn lá dâu để thu kén làm nguyên liệu dệt lụa. Theo các giáo sĩ, điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu ở một số vùng của Hy Lạp rất giống với điều kiện ở Trung Quốc và Ấn Độ phù hợp với loại cây dâu làm thức ăn cho tằm nhả tơ.
 
Công việc đặt ra quan trọng và khó khăn nhất là làm sao phải đánh cắp bằng được con tằm giống mà Trung Quốc và Ấn Độ bảo vệ rất chặt chẽ. Một mặt, Justinian cho người tìm kiếm giống dâu, mặt khác treo thưởng lớn nếu giáo sĩ Ba Tư nào đánh cắp được con tằm giống đem về nước. Lợi dụng lúc đi truyền giáo tại Ấn Độ, các giáo sĩ đã đánh cắp được con tằm rồi giấu vào trong chiếc gậy thiền trượng rỗng mang về Đông La Mã. Chính vì việc này, mà Hoàng đế Justinian đã phá được sự độc quyền về tơ lụa của Trung Quốc, và Vương quốc này trở nên giàu có, khiến cho Trung quốc mất đi khoản thu nhập khổng lồ; và từ những con tằm này đã đặt nền móng cho ngành công nghiệp tơ tằm BizantinByzantine sau này.
 
=== Vụ ăn cắp bí quyết công nghệ mía đường của Anh ===