Mở trình đơn chính

Các thay đổi

không có tóm lược sửa đổi
{{chú thích trong bài}}
{{1000 bài cơ bản}}[[Tập tin:Sperm-egg.jpg|nhỏ|phải|Giới tính của động vật bao gồm sự kết hợp của một [[tinh trùng]] và một [[noãn tử]].]]
Trong [[sinh học|sinh vật học]], '''giới tính''' là một quá trình kết hợp và pha trộn những đặc điểm [[di truyền học]] của [[sinh vật]], thường dẫn đến kết quả là sự chuyên môn hóa thành [[giống đực]] và [[giống cái]] (các giới).
 
[[Sinh vật|Các sinh vật]] của nhiều loài được chia thành giống [[Giống đực|đực]] và giống [[Giống cái|cái]], mỗi loài được gọi là '''giới tính''' . <ref name="Stevenson">{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=4XycAQAAQBAJ&pg=PA1320|title=Concise Oxford English Dictionary: Book & CD-ROM Set|publisher=[[OUP Oxford]]|year=2011|isbn=978-0-19-960110-3|page=1302|quote=Sex: Either of the two main categories (male and female) into which humans and most other living things are divided on the basis of their reproductive functions. The fact of belonging to one of these categories. The group of all members of either sex.|access-date=March 23, 2018|authors=Angus Stevenson, Maurice Waite}}</ref> <ref name="Purves">{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=kS-h84pMJw4C&pg=PA736|title=Life: The Science of Biology|publisher=[[Macmillan Publishers|Macmillan]]|year=2000|isbn=978-0-7167-3873-2|page=736|quote=A single body can function as both male and female. Sexual reproduction requires both male and female haploid gametes. In most species, these gametes are produced by individuals that are either male or female. Species that have male and female members are called dioecious (from the Greek for 'two houses'). In some species, a single individual may possess both female and male reproductive systems. Such species are called monoecious ("one house") or hermaphroditic.|access-date=March 23, 2018|authors=William K. Purves, David E. Sadava, Gordon H. Orians, H. Craig Heller}}</ref> [[Sinh sản hữu tính]] bao gồm sự kết hợp và pha trộn các đặc điểm [[Di truyền học|di truyền]] : các [[tế bào]] chuyên biệt được gọi là [[giao tử]] kết hợp với nhau tạo thành con, thừa hưởng các tính trạng từ mỗi bố mẹ. Các giao tử được tạo ra bởi một sinh vật xác định quan hệ tình dục của mình: con đực tạo ra giao tử nhỏ (ví dụ như [[tinh trùng]] ở động vật; [[phấn hoa]] ở [[thực vật có hạt]] ) trong khi nữ giới tạo ra giao tử lớn hơn ( [[Noãn|trứng]], hoặc các tế bào trứng). Các sinh vật riêng lẻ tạo ra cả giao tử đực và cái được gọi là [[Sinh vật lưỡng tính|lưỡng tính]] . Giao tử có thể giống nhau về hình dáng và chức năng (còn gọi là sinh sản tiếp hợp ), nhưng trong nhiều trường hợp, một sự bất đối xứng đã phát triển như vậy mà hai loại khác nhau của giao tử tồn tại.
Ở trong xã hội loài người chỉ tồn tại 2 kiểu giới tính: '''Nam giới''' và '''nữ giới''' được chấp nhận rộng rãi. Một số báo chí còn dùng khái niệm ''"giới tính thứ ba"'' để chỉ người đồng tính hoặc chuyển giới, nhưng thực ra khái niệm này là sai về bản chất [[khoa học]] và [[pháp lý]]. Người đồng tính hoặc chuyển giới thực ra vẫn là Nam giới hoặc Nữ giới chứ không phải là 1 giới tính riêng (họ khác ở các yếu tố [[tính dục]] được gọi sự không hợp giới ), theo đó giới tính trên giấy tờ tùy thân của họ cũng ghi là "Nam giới" hoặc "Nữ giới" như những người khác. Do đó, nói tới giới tính của con người tức là nói tới ''"nam giới và nữ giới"'' chứ không cần bổ sung khái niệm nào khác, còn "giới tính thứ ba" thì chỉ là cách gọi cho dễ hiểu trên báo chí, chứ pháp luật thì không hề tồn tại kiểu "giới tính thứ ba" này.
Riêng về sinh học, có một khái niệm là intersex ( liên tính giới), có thể coi như giới tính thứ ba.
 
Sự khác biệt về thể chất thường liên quan đến các giới tính khác nhau của một sinh vật; những [[Dị hình giới tính|dị hình tình dục]] này có thể phản ánh những áp lực sinh sản khác nhau mà giới tính gặp phải. Chẳng hạn, [[lựa chọn bạn đời]] và [[chọn lọc giới tính]] có thể đẩy nhanh sự tiến hóa của sự khác biệt về thể chất giữa hai giới.
==Chức năng==
[[Sinh sản hữu tính]] là sự kết hợp các [[tế bào]] chuyên biệt ([[giao tử]]) định hình thành một hình thể con mang đặc điểm kế thừa từ cả hai cá thể bố và mẹ. Các giao tử có thể có hình dạng và chức năng đồng nhất (được biết với tên gọi "đồng giao tử"), nhưng trong nhiều trường hợp lại tiến hóa thành không đồng nhất là hai dạng giới tính đặc trưng của giao tử (dị giao tử): giao tử đực thì nhỏ, có khả năng di chuyển, và tiến hóa để vận chuyển thông tin di truyền của chúng đi xa hơn; trong khi giao tử cái lại lớn, không có khả năng di chuyển và chứa các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển lúc mới đầu của sinh vật con.
 
Ở người và các [[Lớp Thú|động vật có vú]] khác, con đực thường mang [[Nhiễm sắc thể Y|nhiễm sắc thể]] X và [[Nhiễm sắc thể Y|Y]] (XY), trong khi con cái thường mang hai [[nhiễm sắc thể X]] (XX), là một phần của [[hệ thống xác định giới tính XY]] . Con người cũng có thể là [[liên giới tính]] . Các động vật khác có các [[Hệ xác định giới tính|hệ thống xác định giới tính]] khác nhau, chẳng hạn như [[hệ thống xác định giới tính ZW]] ở chim, [[hệ thống xác định giới tính X0]] ở côn trùng và các hệ thống [[xác định giới tính môi trường]] khác nhau, ví dụ như ở động vật giáp xác. [[Nấm]] cũng có thể có hệ thống giao phối [[Alen|allelic]] phức tạp hơn, với giới tính không được mô tả chính xác là nam, nữ hoặc lưỡng tính. <ref name="Watkinson Boddy Money 2015 p. 115">{{Chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=x8qcBAAAQBAJ&pg=PA115|title=The Fungi|last=Watkinson|first=S.C.|last2=Boddy|first2=L.|last3=Money|first3=N.|publisher=Elsevier Science|year=2015|isbn=978-0-12-382035-8|page=115|access-date=Feb 18, 2018}}</ref>
Một giới của sinh vật được xác định bằng giao tử mà nó sản sinh: giới đực sinh ra các giao tử đực ([[tinh trùng]] hay [[tinh dịch]]) còn giới cái sinh ra những giao tử cái (tế bào trứng hay [[noãn tử]]), các cá thể sinh vật sản sinh ra cả giao tử đực và cái được gọi là [[lưỡng tính|sinh vật lưỡng tính]]. Thường thì sự khác biệt về thể chất đi đôi với sự khác biệt về giới tính; việc [[quan hệ tình dục lưỡng tính]] có thể phản ánh sự khác biệt trong chức năng sinh sản của từng giới tính.
 
==Bài liên quan==