Khác biệt giữa các bản “Quỹ Nobel”

 
== Lịch sử ==
[[null|liên_kết=| Về âm thanh này ]] {{Âm thanh|sv-Alfred_Nobel.ogg|Alfred Bernhard Nobel}}, sinh ngày 21 tháng 10 năm 1833 tại [[Stockholm]] Thụy Điển, là một nhà hóa học, kỹ sư, nhà sáng tạo, nhà sản xuất vũ khí và là người phát minh ra [[Dynamit|thuốc nổ]] . Ông sở hữu [[ Bofors |Bofors]], một nhà sản xuất vũ khí lớn, mà ông đã chuyển hướng từ hoạt động kinh doanh ban đầu của mình là một nhà máy sản xuất sắt và thép. Nobel nắm giữ 355 bằng sáng chế khác nhau, trong đó [[Dynamit|thuốc nổ]] là nổi tiếng nhất. Nobel đã tích lũy được một tài sản cá nhân lớn trong suốt cuộc đời mình, chủ yếu nhờ vào phát minh này. <ref>{{Chú thích web|url=http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm|title=Biography of Alfred Nobel – Succeed through Studying Biographies|date=2001-12-08|publisher=School for Champions|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314000058/http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm|archive-date=14 March 2012|access-date=2010-01-15}}</ref> Năm 1896 Nobel chết vì đột quỵ {{Cần chú thích|date=October 2017}} trong [[biệt thự]] của ông ở [[Sanremo|San Remo]], Ý, nơi ông đã sống những năm cuối đời. <ref name="sweden1">{{Chú thích web|url=http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf|title=Si-Facts_FS15b_ENG.bak|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831163044/http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf|archive-date=31 August 2010|access-date=2010-01-15}}</ref> <ref name="autogenerated1">{{Chú thích web|url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/nobel_alfred.shtml|title=History – Historic Figures: Alfred Nobel (1833–1896)|publisher=BBC|access-date=2010-01-15}}</ref>
 
Di chúc của Nobel nêu yêu cầu, với sự ngạc nhiên của nhiều người, rằng tiền của ông được sử dụng cho các giải thưởng về [[Vật lý học|vật lý]], [[hóa học]], [[hòa bình]], [[sinh lý học]] hoặc y học, và văn học. <ref name="autogenerated1">{{Chú thích web|url=http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/nobel_alfred.shtml|title=History – Historic Figures: Alfred Nobel (1833–1896)|publisher=BBC|access-date=2010-01-15}}</ref> <ref>{{Chú thích web|url=http://www.britannica.com/nobelprize/article-9056008|title=Guide to Nobel Prize|website=Encyclopædia Britannica|access-date=2010-01-15}}</ref> Mặc dù Nobel đã viết nhiều di chúc trong suốt cuộc đời mình, nhưng cuối cùng được viết ít hơn một năm trước khi ông qua đời và ký tại Câu lạc bộ Thụy Điển-Na Uy ở Paris vào ngày 27 tháng 11 năm 1895. <ref>{{Chú thích web|url=http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714080803/http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest|archive-date=14 July 2011|access-date=2010-07-12}}</ref> Nobel đã cho đi 94% tổng tài sản của mình, 31 triệu [[Krona Thụy Điển|''kronor'' Thụy ''Điển'']], để thành lập và trao tặng năm giải thưởng Nobel. <ref name="Nobelwill">[http://nobelprize.org/alfred_nobel/will/index.html "The Will of Alfred Nobel"], Nobel Foundation. Retrieved 6 November 2007.</ref> (Tính đến năm 2008 số tiền này tương đương với 186 triệu đô la Mỹ. )
[[Tập tin:Alfred_Nobels_will-November_25th,_1895.jpg|phải|nhỏ|400x400px| Di [[Di chúc|chúc]] của Alfred Nobel từ ngày 25 tháng 11 năm 1895 ]]
Những người thực hiện di chúc của ông là [[ Ragnar Sohlman |Ragnar Sohlman]] và [[ Rudolf Lilljequist |Rudolf Lilljequist]], người đã thành lập Quỹ Nobel để chăm sóc tài sản của Nobel và tổ chức các giải thưởng. <ref name="BritannicaWill">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/416856/Nobel-Prize "Nobel Prize]" (2007), in ''[[Encyclopædia Britannica]]''. Retrieved 15 January 2009, from ''Encyclopædia Britannica'': </ref> Mặc dù di chúc của Nobel yêu cầu chi cho các giải thưởng, nhưng kế hoạch của ông chưa hoàn thành và do nhiều rào cản khác, phải mất 5 năm trước khi Quỹ Nobel có thể được thành lập và những giải thưởng đầu tiên có thể được trao vào ngày 10 tháng 12 năm 1901, và trong số đó có [[Wilhelm Röntgen|Wilhelm Conrad Röntgen]] . <ref>{{Chú thích web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/lists/all/all_laureates_yd.html|title=All Nobel Laureates|publisher=Nobel Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20121006003048/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/lists/all/all_laureates_yd.html|archive-date=6 October 2012|access-date=2010-01-15}}</ref> <ref>"First Nobel Prizes: December 10, 1901", ''[http://www.historychannel.com/tdih/tdih.jsp?month=10272964&day=10272975&cat=10272946 This Day in History]{{Liên kết hỏng}}'', ''[[History|The History Channel]]''. Retrieved 30 July 2006.</ref> Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2015, tài sản do Quỹ Nobel kiểm soát lên tới 4.065 tỷ ''kronor'' Thụy ''Điển'' (khoảng 443 triệu đô la Mỹ tính đến ngày 12 tháng 12 năm 2016). <ref name="sweden1">{{Chú thích web|url=http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf|title=Si-Facts_FS15b_ENG.bak|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20100831163044/http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf|archive-date=31 August 2010|access-date=2010-01-15}}</ref> <ref name="NobelFoundEndow">[https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/annual_report_15.pdf "Financial Management"]''nobelprize.org''. Retrieved 12 December 2016.</ref>
 
== Tham khảo ==
223.257

lần sửa đổi