Khác biệt giữa các bản “Chiến tranh Hán-Đại Uyên”

không có tóm lược sửa đổi
|strength1='''Đợt 1 (104 TCN)''':<br> 20.000 bộ binh<br>6.000 kỵ binh<br>'''Đợt 2 (102 TCN)''':<br>60.000 bộ binh<br>30.000 kỵ binh<br>100.000 con bò<br>20.000 lừa và lạc đà
|strength2={{Plainlist|
* '''Đại Uyển''': ?không rõ
* '''Úc Thành''': 3,000
* '''Luân Đài''': ?không rõ}}
|casualties1=
|casualties2=
Người Đại Uyển là hậu duệ của người Hy Lạp đã được [[Alexandros Đại đế]] đưa tới định cư ở Ferghana vào năm 329 TCN (xem bài [[Alexandria Eschate]]) và đã phát triển rực rỡ dưới sự cai trị của các vương triều Hy Lạp của [[nhà Seleukos|Seleukos]] và Hy Lạp-Bactria, cho đến khi họ bị cô lập bởi sự di cư của người Nguyệt Chi khoảng năm 160 TCN. Dường như cái tên "Uyển" hay "Uyên" (宛) chỉ đơn giản là phiên âm của từ ''Yavana'' hoặc ''Pali Yona'' trong [[tiếng Phạn]], được sử dụng trong suốt thời cổ đại ở châu Á để chỉ định người Hy Lạp (người "Ionia"), do đó Đại Uyển nhiều khả năng có nghĩa là "người Đại Ionia" hoặc "người Đại Hy Lạp".
 
Đại Uyển là một trong những quốc gia xa nhất về phía Tây gửi sứ đoàn phái đến triều đình nhà Hán. Tuy nhiên, không giống như sứ giả các nước khác, người Đại Uyển không tuân thủ các lễ nghi của người Hán, cư xử rất kiêu ngạo và hống hách, cậy thế ở xa nên họ chắc chắn là nhà Hán không làm được gì mình. Xứ Đại Uyển cũng nằm gần lãnh thổ Hung Nô vào thời điểm này. Người Đại Uyển khá tôn trọng người Hung Nô, vì Hung Nô từng đánh đuổi người Nguyệt Chi - kẻ thủthù của người Đại Uyển.
 
== Viễn chinh lần thứ nhất ==
Năm Thái Sơ thứ nhất (104 TCN), Hán Vũ đế phong [[Lý Quảng Lợi]] làm Nhị Sư tướng quân, soái 60006.000 kỵ binh, 2 vạn bộ binh tấn công nước Đại Uyển, hòng chiếm lấy thần mã. Lý Quảng Lợi vốn là anh của sủng cơ [[Lý phu nhân]] của Hán Vũ đế, sau khi Lý phu nhân mất, Vũ đế muốn phong tước cho Lý Quảng Lợi nhưng vì chưa có công cán gì nên Vũ đế phong làm chỉ huy quân viễn chinh, nhân cơ hội này lập công. Tuy nhiên, cuộc viễn chinh lần này không không được chuẩn bị kỹ càng và chu đáo do nhà Hán đánh giá thấp quân địch lẫn sự khó khăn của con đường từ nhà Hán đến xứ Đại Uyển.
 
{{quotation|Quân đội xứ Đại Uyển yếu kém, nếu ta tấn công với 3000 lính trang bị nỏ, chắc chắn đã có thể hạ gục được họ!{{sfn|Watson|1993|p=246}}|[[Đại Uyển]] liệt truyện, ''[[Sử ký]]''}}
Quan lại nhà Hán muốn giải tán quân viễn chinh Lý Quảng Lợi để tập trung nguồn lực đánh Hung Nô. Tuy nhiên Vũ đế lại do lo ngại việc không khuất phục được xứ Đại Uyển sẽ khiến nhà Hán đánh mất thanh danh nghiêm trọng với các nước [[Tây Vực]]. Năm Thái Sơ thứ 3 (102 TCN), Vũ đế cấp cho Lý Quảng Lợi 6 vạn tân binh mới chiêu mộ từ các đại lao cùng với 3 vạn thớt ngựa cũng như một lượng lớn gia súc bao gồm 10 vạn con bò và 2 vạn lừa và lạc đà. Trong lần viễn chinh này, quân Hán gần như không phải gặp trở ngại nào với các nước nhỏ ở khu vực [[Lòng chảo Tarim|bồn địa Tháp Lý Mộc]].{{sfn|Peers|1995|p=8}}{{sfn|Whiting|2002|p=164}}
 
Phấn lớn các nước nhỏ đều đầu hàng sau khi nhìn thấy quy mô quân Hán. Duy chỉ có nước [[Luân Đài]] là có chống cự nên Lý Quảng Lợi đã cho hạ lệnh tàn sát dân chúng sau khi phá được thành. Dù không gặp phải thất bại lớn nào và đã đi vòng qua Úc Thành, quân Hán vẫn mất hơn phân nữanửa cho đếntrước khi đến được Đại Uyển.{{sfn|Peers|1995|p=8}} Sau khi đến thành Nhị Sư, quân Hán bắt đầu bao vây thành. Hơn 2.000 kỵ binh nước [[Ô Tôn]] cũng đã đến theo yêu cầu của Hán Vũ đế nhưng họ lại từ chối tham chiến do lo sợ như thế sẽ xúc phạm một trong hai bên. Quân Đại Uyển tập trung cố phá vỡ vòng vây nhưng đã bị cung nỏ quân Hán đánh bại dễ dàng. Lý Quảng Lợi hạ lệnh cho binh sĩ đào đất, chuyển dòng chảy con sông vốn chảy qua thành phố, cắt đứt nguồn nước vì trong thành không có giếng. Sau hơn 40 ngày, quân Hán phá được vòng thành bên ngoài và bắt được tướng địch là Tiễn Mi. Các quý tộc Nhị Sư buộc phải rút vào thành nội và quyết định đưa ra các điều khoản đầu hàng. Họ giết chết quốc vương Vô Quả dâng đầu cho Lý Quảng Lợi. Sau đó, họ đề nghị sẽ nộp cho Lý Quảng Lợi tất cả ngựa mà ông ta muốn cũng như lương thực với điều kiện quân Hán phải rút. Nếu như không được chấp thuận, họ sẽ giết toàn bộ số ngựa. Lý Quảng Lợi buộc phải đồng ý với những điều khoản cầu hoà, chọn lấy mấy chục thớt ngựa thượng đẳng, hơn 30003.000 thớt ngựa trung đẳng cũng như lương thực, lại lập 1một người có quá khứ thân cận với nhà Hán là [[Muội Thái]] (昧蔡) làm quốc vương, rồi khải hoàn ban sư.{{sfn|Whiting|2002|p=165}}
 
Khi lên đường về [[Đôn Hoàng]], Lý Quảng Lợi nhận ra rằng các thành trì dọc đường không thể cung cấp đủ lương cho quân đội. Vì thế ông hạ lệnh tách thành nhiều nhóm, một số đi theo tuyến phía bắc trong khi số còn lại theo tuyến phía nam. Một nhóm chỉ bao gồm khoảng 1.000 người do [[Vương Thân Sinh]] cùng [[Hồ Sung Quốc]] chỉ huy đã vây đánh Úc Thành. Sau nhiều ngày bị bao vây, dân chúng trong thành tập hợp hơn 3.000 người đã đột kích và đánh bại quân Hán. Quân Hán đại bại, một số binh sĩ chạy trốn đến cấp báo cho Lý Quảng Lợi. Lý Quảng Lợi sau đó hạ lệnh cho Thượng Quan Kiệt dẫn quân đánh Úc Thành. Thấy quân Hán quá đông, vua Úc Thành quyết định chạy trốn đến nước [[Khang Cư]], người Úc Thành dâng thành đầu hàng ngay sau đó. Sau khi người nước Khang Cư nhận được tin Đại Uyển thất thủ trước quân Hán, họ đã vội vã giao nộp vua Úc Thành cho Thượng Quan Kiệt và ông này bị giết ngay sau đó.{{sfn|Whiting|2002|p=165}}