Khác biệt giữa các bản “Phục Hưng”

không có tóm lược sửa đổi
{{1000 bài cơ bản}}
{{bài cùng tên}}
[[Tập tin:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|phải|nhỏ|256px|Bức ''[[Người Vitruvius]]'' của [[Leonardo da Vinci]] thể hiện ảnh hưởng của các tác giả cổ đại nên những nhà tư tưởng thời Phục Hưng. Dựa trên những đặc điểm miêu tả trong cuốn ''[[De architectura]]'' (Về Kiến trúc) của [[Vitruvius]] (thế kỷ I trước CN), da Vinci thử vẽ một người với những tỉ lệ hoàn hảo.]]
[[Tập tin:David von Michelangelo.jpg|nhỏ|Tác phẩm ''[[David (Michelangelo)|David]]'' của [[Michelangelo]], (Phòng trưng bày Galleria dell'Accademia, [[Florence]]) là một ví dụ cho đỉnh cao nghệ thuật Phục Hưng]]
'''Phục Hưng''' ([[tiếng Pháp]]: ''Renaissance'', {{IPA-fr|ʁənɛsɑ̃ːs}}, {{lang-it|Rinascimento}}, từ ''ri-'' "lần nữa" và ''nascere'' "được sinh ra")<ref>{{Chú thích web|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=renaissance&searchmode=none |tiêu đề=Renaissance, Online Etymology Dictionary |nhà xuất bản=Etymonline.com |ngày tháng= |ngày truy cập=ngày 31 tháng 7 năm 2009}}</ref> là một phong trào văn hóa thường được xem là bao gồm giai đoạn từ [[Thế kỷ 15|thế kỷ XV]] đến [[Thế kỷ 17|thế kỷ XVII]], khởi đầu tại [[Firenze]] ([[Ý]]) vào [[Hậu kỳ Trung cổ|Hậu kỳ Trung Đại]], sau đó lan rộng ra phần còn lại của [[châu Âu]] trên những quy mô và mức độ khác nhau<ref name="Burke, P. 1998">Burke, P., ''The European Renaissance: Centre and Peripheries'' 1998)</ref>. Người ta cũng dùng từ Phục Hưng để chỉ, một cách không nhất quán, thời kỳ lịch sử diễn ra phong trào văn hóa nói trên.
 
 
== Tổng quan ==
[[Tập tin:David von Michelangelo.jpg|nhỏ|200px|Tác phẩm ''[[David (Michelangelo)|David]]'' của [[Michelangelo]], (Phòng trưng bày Galleria dell'Accademia, [[Florence]]) là một ví dụ cho đỉnh cao nghệ thuật Phục Hưng]]
[[Tập tin:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|phải|nhỏ|256px|Bức ''[[Người Vitruvius]]'' của [[Leonardo da Vinci]] thể hiện ảnh hưởng của các tác giả cổ đại nên những nhà tư tưởng thời Phục Hưng. Dựa trên những đặc điểm miêu tả trong cuốn ''[[De architectura]]'' (Về Kiến trúc) của [[Vitruvius]] (thế kỷ I trước CN), da Vinci thử vẽ một người với những tỉ lệ hoàn hảo.]]
Phục Hưng là một phong trào văn hóa đã tác động sâu sắc tới đời sống trí thức châu Âu trong thời sơ kỳ hiện đại. Bắt đầu ở Ý, lan ra khắp châu Âu vào thế kỷ XVI, ảnh hưởng của nó hiện diện trong văn học, triết học, mĩ thuật, âm nhạc, chính trị, khoa học, tôn giáo, và các khía cạnh khác của đời sống tinh thần. Các học giả Phục Hưng sử dụng phương pháp [[chủ nghĩa nhân văn|nhân văn]] trong nghiên cứu, và khai thác hiện thực đời sống và cảm xúc con người trong nghệ thuật<ref name="perry-humanities">Perry, M. [http://college.hmco.com/humanities/perry/humanities/1e/students/summaries/ch13.html Humanities in the Western Tradition], Ch. 13</ref>.
 
Các nhà nhân văn Phục Hưng như [[Poggio Bracciolini]] đã lục tìm những tác phẩm văn học, lịch sử và hùng biện thời Cổ đại viết bằng tiếng Latin trong tàng thư ở các tu viện châu Âu, trong khi [[sự thất thủ của thành Constantinopolis]] (1453) tạo nên một làn sóng tỵ nạn của các học giả Hy Lạp mang lại nhiều bản thảo giá trị về [[Hy Lạp cổ đại]], mà phần nhiều đã rơi vào quên lãng trước đó ở phương Tây. Chính trong trọng tâm nghiên cứu mới về tài liệu văn học và lịch sử mà các học giả Phục Hưng khác biệt với các học giả Trung cổ của thời kỳ [[Phục Hưng thế kỷ XII]], những người tập trung vào nghiên cứu các công trình Hy Lạp và [[Ả Rập]] về khoa học tự nhiên, triết học và [[toán học]]. Trong sự hồi sinh của trường phái [[triết học tân Plato]], các nhà nhân văn Phục Hưng không chối bỏ Cơ đốc giáo, trái lại, nhiều công trình Phục Hưng vĩ đại nhất đã phục vụ nó, và Giáo hội bảo trợ nhiều tác phẩm nghệ thuật Phục Hưng. Tuy nhiên, một sự dịch chuyển tinh tế xảy ra trong cách mà các trí thức tiếp cận tôn giáo phản ánh trong nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống văn hóa. Hơn nữa, nhiều công trình Cơ đốc bằng tiếng Hy lạp, bao gồm kinh [[Tân Ước]] tiếng Hy Lạp, được mang về từ Byzantium lần đầu tiên cho phép các học giả phương Tây tiếp cận chúng. Ảnh hưởng mới của những tác phẩm Cơ đốc bằng tiếng Hy Lạp này, và đặc biệt là sự trở lại Tân Ước nguyên gốc bằng tiếng Hy lạp được những nhà nhân văn [[Lorenzo Valla]] và [[Erasmus]] khuyến khích, dọn đường cho [[Cải cách Kháng Cách]] về sau<ref>Open University,''[http://www.open.ac.uk/Arts/renaissance2/religion.htm Looking at the Renaissance: Religious Context in the Renaissance]'' (Retrieved ngày 10 tháng 5 năm 2007)</ref>.
[[Hình:"The School of Athens" by Raffaello Sanzio da Urbino.jpg|nhỏ|''[[Trường Athena]]'', một trong những bức [[tranh sơn dầu]] nổi tiếng nhất của họa sĩ thời kỳ [[Phục Hưng]] người [[Ý]], [[Raffaello|Raphael]][[
 
Sau khi những bước đi quay về với [[chủ nghĩa cổ điển]] trong nghệ thuật được [[Nicola Pisano]] thí nghiệm, các họa sĩ Florence, đứng đầu là [[Masaccio]] đã nỗ lực minh họa hình dạng con người một cách hiện thực nhất, phát triển các kĩ thuật áp dụng phối cảnh và ánh sáng một cách tự nhiên hơn. [[Triết học chính trị|Các triết gia chính trị]], nổi tiếng nhất là [[Niccolò Machiavelli]] tìm cách mô tả đời sống chính trị theo cách lý tính, thay vì lý tưởng hóa như trước kia. Một đóng góp chủ chốt cho chủ nghĩa nhân văn Phục Hưng Ý là tác phẩm nổi tiếng của [[Pico della Mirandola]], ''"De hominis dignitate"'' ("Về Phẩm cách Con người", 1486), bao gồm một loạt bài tiểu luận về triết học, tư tưởng tự nhiên, niềm tin và ma thuật chống lại bất kì kẻ thù nào trong địa hạt lý trí. Thêm vào việc nghiên cứu tiếng Latinh cổ điển và tiếng Hy Lạp, các tác giả Phục Hưng cũng ngày càng sử dụng rộng rãi các ngôn ngữ dân tộc: kết hợp với sự xuất hiện của [[in ấn]], điều này cho phép ngày càng nhiều người tiếp cận được với sách, đặc biệt là Kinh Thánh<ref>Open University, [http://www.open.ac.uk/Arts/renaissance2/economic.htm#urban ''Looking at the Renaissance: Urban economy and government'']</ref>.