Khác biệt giữa các bản “Lịch sử sinh học”

n
không có tóm lược sửa đổi
n
n
'''Lịch sử sinh học''' là nghiên cứu lịch sử về thế giới sống từ thời [[cổ đại]] đến hiện đại. Mặc dù khái niệm sinh học với tư cách là một lĩnh vực độc lập chỉ mới xuất hiện trong thế kỷ 19, ngành khoa học này đã có tiền đề trong nhiều lĩnh vực như [[y học]], [[dược học]] cho đến [[lịch sử tự nhiên]], với nguồn gốc từ tận nền y học Ấn Độ cổ đại [[Ayurveda]], y học Ai Cập cổ đại và các tác phẩm của [[Aristotle]] và [[Galen]] trong [[thế giới Hy-La]]. Các tác phẩm cổ đại được phát triển thêm trong [[thời kỳ Trung Cổ]] bởi các [[thầy thuốc]] [[Hồi giáo]] và các học giả như [[Avincenna]]. Trong thời kỳ [[Phục hưng]] và đầu thời kỳ hiện đại, những tư tưởng sinh học đã được cách mạng hóa ở [[châu Âu]] nhờ những quan tâm được làm mới lại trong [[chủ nghĩa kinh nghiệm]] và việc phát hiện nhiều sinh vật mới lạ. Những học giả nổi bật trong giai đoạn này là các nhà giải phẫu [[Andreas Vesalius]] và [[William Harvey]], những người đã tiến hành các thí nghiệm và quan sát chi tiết trong [[sinh lý học]]; hay các [[nhà tự nhiên học]] như [[Carl Linnaeus]] và [[Georges-Louis Leclerc, Bá tước Buffon]], họ đã bắt đầu phân loại các loài và ghi chép [[hóa thạch]] cũng như nghiên cứu sự phát triển và hành vi ở sinh vật. [[Antonie van Leeuwenhoek]] khám phá ra thế giới vi sinh vật chưa từng được biết đến khi phát minh ra [[kính hiển vi]], đặt cơ sở cho sự hình thành của [[thuyết tế bào]]. Vị thế ngày càng tăng của ngành [[thần học tự nhiên]] trong quá trình cạnh tranh với [[triết học cơ học]] (''mechanical philosophy'') đã thúc đẩy sự phát triển của ngành lịch sử tự nhiên (mặc dù nó vẫn còn bám vào [[luận cứ mục đích]] cho rằng Đấng sáng tạo thiết kế ra vạn vật.)
 
Trải qua [[thế kỷ 18]] và [[thế kỷ 19]], khoa học sinh vật như [[thực vật học]] và [[động vật học]] đã trở thành các môn khoa học ngày càng chuyên nghiệpsâu. [[Antoine Lavoisier]] và các nhà khoa học vật lý khác bắt đầu liên kết giữa thế giới hữu tri và thế giới vô tri thông qua ngành [[vật lý]] và [[hóa học]]. Những nhà khámtự phánhiên kiêmkhám khoa họcphá-thám giahiểm như [[Alexander von Humboldt]] đã nghiên cứu về sự tương tác giữa sinh vật và môi trường sống của chúng và cách mối quan hệ này đượcphụ thểthuộc hiệnvào dựaảnh trênhưởng của [[địa lý]]. Đây là nền tảng cho sự ra đời của ngành [[địa sinh học]], [[sinh thái học]] và [[tập tính học]]. Các nhà tự nhiên học bắt đầudần từ chốibỏ [[chủ nghĩa thiết yếu]] và bắt đầu xem xét sựvai trò quan trọng của việc [[tuyệt chủng]] và [[khả năng biến đổi của các loài]]. [[Thuyết tế bào|Học thuyết tế bào]] đã cungmang cấpđến mộtviễn quan điểmcảnh mới về cơ sở nền tảng của cuộcsự sống. Những sự phát triển này, cũng như những kết quả nghiên cứu từ ngành [[phôi học]] và [[cổ sinh vật học]] được tổng hợp trong [[thuyết tiến hóa]] bằng [[chọn lọc tự nhiên]] của [[Charles Darwin]]. Cuối thế kỷ 19 chứng kiến sự sụp đổ của [[thế hệ tự phát|thuyết tự sinh]] và sự trỗi dậy của [[lý thuyết mầm bệnh]], nhưng cơ chế của [[di truyền]] lúc này vẫn còn nằm trong lớp màn bí ẩn.
 
Trong thế kỷ 20, việc khám phá lại các công trình của [[Gregor Mendel]] đã khởi đầu cho sự phát triển mạnh mẽ của [[di truyền học]], dẫn đầu bởi [[Thomas Hunt Morgan]] và các học trò của ông. Đến những [[thập niên 1930]], [[di truyền học quần thể]] đã kết hợp với chọn lọc tự nhiên để tạo thành [[Thuyết tiến hoá tổng hợp|thuyết tổng hợp Tân Darwin]]. Những môn nghiên cứu mới đã phát triển một cách nhanh chóng đặc biệt là sau khi [[Francis Crick]] và [[James D. Watson]] đề xuất cấu trúc của [[ADN]]. Việc thiết lập [[luận thuyết trung tâm]] và "bẻ khóa" thành công [[mã di truyền]] đã chia sinh học thành hai địa hạt là ''sinh học sinh vật'' (lĩnh vực nghiên cứu về các cơ thể sống và các nhóm cơ thể sống) và các lĩnh vực liên quan đến [[sinh học tế bào|''sinh học tế bào'']] và [[sinh học phân tử|''sinh học phân tử'']]. Đến cuối thế kỷ 20, các lĩnh vực mới như [[bộ gen|hệ gen học]] và [[Proteome|hệ protein học]] lại hợp nhất hai lĩnh vực này, đó là khi các nhà sinh học sinh vật sử dụng các kỹ thuật phân tử và các nhà sinh học tế bào và sinh học phân tử bắt đầu nghiên cứu sự tương tác giữa [[gen]] và [[môi trường]] cũng như [[di truyền học]] của quần thể sinh vật trong môi trường tự nhiên.