Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Hattusa”

n
không có tóm lược sửa đổi
nKhông có tóm lược sửa đổi
nKhông có tóm lược sửa đổi
{{short description|Thủ đô của đế quốc Hittite}}
{{Infobox World Heritage Site
{{Infobox ancient site
| WHS name = Hattusa
| Image = [[Tập tin:Hattusa.yenicekale.jpg|250px]]
|native_name ={{cuneiform|𒌷𒄩𒀜𒌅𒊭}} {{transl|hit|''Ḫattuša''}} ([[Tiếng Hittite|Hittite]]) <br> Hattuşaş ([[Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ|Thổ Nhĩ Kỳ]])
| State Party = {{TUR}}
|alternate_name =
| Type = Văn hóa
|image = Lion Gate, Hattusa 01.jpg
| Criteria = i,ii,iii,iv
|alt =
| ID = 377
|caption = Cổng Sư tử nằm ở phía tây nam
| Region = châu Á và châu Đại Dương
|map_type = Turkey
| Year = 1986
|map_size = 285
| Session = 10
|map_alt =
| Link = http://whc.unesco.org/en/list/377
|coordinates = {{coord|40|01|11|N|34|36|55|E|display=inline,title}}
|location = Gần [[Boğazkale]], [[Çorum (tỉnh)|Çorum]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]]
|region = [[Anatolia]]
|type = Khu định cư
|built = Thiên niên kỷ thứ 6 TCN
|abandoned = Năm 1200 TCN
|epochs = [[Thời đại đồ đồng]]
|cultures = [[Đế quốc Hittite|Hittite]]
|condition = Tàn tích
| embedded =
{{Infobox UNESCO World Heritage Site
|child = yes
|Official_name = Hattusha: thủ đô của đế quốc Hittite
| ID = 377
| Year = 1986
| |Criteria = Văn =hóa: i, ii, iii, iv
|Area = 268.46 ha
}}
}}
 
'''Hattusa''' ngày(còn nayđược nằmgọi phía'''Ḫattuša''' Bắchoặc thủ'''Hattusas''' đô{{IPAc-en|ˌ|h|ɑː|t|t|ʊ|ˈ|s|ɑː|s}};<ref>[http://www.dictionary.com/browse/hattusas "Hattusas"]. ''[[AnkaraRandom House Webster's Unabridged Dictionary]],''.</ref> [[Tiếng Hittite|Hittite]]: <sup>[[URU (Sumerogram)|URU]]</sup>''Ḫa-at-tu-ša'') là thành phố thủ đô của [[đế chếquốc [[Hittite]] đã từng tồn tại và phát triển vào cuối thời đại đồ đồng. Tàn tích ngày nay của nó nằm gần [[Boğazkale]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]], trong đoạn vòng lớn của [[sông Kızılırmak]] (Hittite: ''Marashantiya'' , Hy Lạp: ''Halys'' ).. Những minh chứng về một thành phố đã tồn tại và biến mất chỉ còn là những đền thờ, những khu nghĩa trang tôn giáo và những trụ gạch phù điêu. Hattusa ảnh hưởng đến một khu vực rộng lớn kéo dài từ [[Tiểu Á|Anatolia]] đến tận miền Bắc [[Syria]] trong khoảng 200 năm. Hattusha được thêm vào danh sách [[Di sản thế giới]] từ năm 1986.
 
'''Ḫattuša''' ( Hittite : 𒌷𒄩𒀜𒌅𒊭 <sup>URU</sup>'' Ḫa-at-tu-ša'' ) là thủ đô của đế quốc [[Hittite]] vào cuối thời đại đồ đồng . Tàn phá của nó nằm gần Boğazkale hiện đại , [[Thổ Nhĩ Kỳ]] , trong vòng lớn của sông [[Kızılırmak]] (Hittite: ''Marashantiya'' , Hy Lạp: ''Halys'' ).
Hattusha được thêm vào danh sách Di sản Thế giới năm 1986.
== Khu vực xung quanh ==
Cảnh quan xung quanh thành phố bao gồm các cánh đồng nông nghiệp phong phú và những vùng đất đồi để chăn thả đồng cỏcũng như rừng. Những cánh rừng nhỏ hơn vẫn còn được tìm thấy bên ngoài thành phố, nhưng trong thời cổ đại, chúng càng phổ biến rộng rãi. Điều này có nghĩa là người dân có nguồn cung cấp gỗ tuyệt vời khi xây nhà và các công trình khác. Các cánh đồng cung cấp cho người dân một cây lúa mì , lúa mạch và đậu lăng . Lanh cũng được thu hoạch, nhưng nguồn chính của họ cho quần áo là cừu len . Họ cũng săn hươu trong rừng, nhưng điều này có lẽ chỉ là một sự sang trọng dành cho tầng lớp quý tộc. Động vật nuôi cung cấp thịt. Có nhiều khu định cư khác trong vùng lân cận, chẳng hạn như ngôi đền đá ở Yazılıkaya và thị trấn Alacahöyük . Vì các con sông trong khu vực không phù hợp với các tàu lớn , tất cả các phương tiện vận chuyển đến và đi từ Hattusa phải đi bằng đường bộ.
 
Sau khi Kaskas đến phía bắc của vương quốc, họ đã hai lần tấn công thành phố đến vị trí các vị vua phải di chuyển vị trí hoàng gia tới một thành phố khác. Dưới Tudhaliya I , [[người Hittite]]s chuyển về phía bắc Sapinuwa , trở về sau. Dưới [[Muwatalli II]] , họ di chuyển về phía nam tới [[Tarhuntassa]] nhưng giao cho [[Hattusili III]] làm thống đốc [[Hattusa]]. Mursili III trả lại ghế cho Hattusa, nơi các vị vua vẫn còn cho đến khi kết thúc [[Hittite|vương quốc Hittite]] vào thế kỷ 12 TCN.
 
[[Yenicekale, Şarkikaraağaç|Yenicekale]], giữa [[Lionsgate|Lion Gate]] và thành phố bên ngoài
 
Ở đỉnh cao của nó, thành phố bao phủ 1,8&nbsp;km² và bao gồm một phần bên trong và bên ngoài, bao quanh bởi một bức tường lớn và vẫn nhìn thấy được được dựng lên trong thời trị vì của Suppiluliuma I (khoảng 1344-1322 TCN (niên đại ngắn )). Thành phố nội tâm bao phủ một diện tích khoảng 0,8&nbsp;km² và được chiếm bởi một thành trì với tòa nhà hành chính lớn và đền thờ. Nơi cư trú của hoàng gia, hay acropolis , được xây dựng trên một ngọn núi cao gọi là Büyükkale (Great Fortress). 
 
== Khám phá ==
Mười hai[[Image:Yazilikaya_B_12erGruppe.jpg|thumb|left|12 vị thần [[Hittite]]địa ngục của thếHittite, giới bên dưới ở Yazılıkaya gần đó [[Yazılıkaya]], mộtthánh khu bảo tồnđịa của Hattusa]]
Pháo[[Image:Hattusa.rampart.jpg|upright|thumb|Các đàithành lũy Yerkapi ở phía nam.]]
Ernest Chantre mở một số đường mòn thử nghiệm ở làng sau đó gọi là Boğazköy, vào năm 1893-94.  Kể từ năm 1906, Hiệp hội Đông phương Đức đã khai quật tại Hattusa (với các kỳ nghỉ trong hai cuộc Thế chiến và Cuộc Trầm cảm, 1913-31 và 1940-51). Công trình khảo cổ học vẫn được thực hiện bởi Viện khảo cổ Đức(Deutsches Archäologisches Institut). Hugo Winckler và Theodore Makridi Bey đã tiến hành các cuộc khai quật đầu tiên vào năm 1906, 1907 và 1911-13, được tiếp tục vào năm 1931 dưới thời Kurt Bittel , theo sau là Peter Neve (giám đốc địa điểm 1963, tổng giám đốc 1978-94). 
=== Kho lưu trữ hoàng gia ===
Một trong những khám phá quan trọng nhất tại địa điểm này là kho lưu trữ viên đất sét của hoàng gia, bao gồm các thư tín và hợp đồng chính thức, cũng như các quy phạm pháp luật, các thủ tục cho lễ bái, các lời tiên tri và văn học của vùng Cận đông cổ đại. Một viên quan trọng đặc biệt , hiện đang trưng bày tại Bảo tàng Khảo cổ học Istanbul , đã mô tả chi tiết các điều khoản của một thỏa thuận hòa bình đã đạt được sau khi trận Kadesh giữa [[Hittites]] và [[Ai Cập cổ đại|Ai Cập]] dưới thời Ramesses II năm 1259 hoặc 1258 trước Công nguyên. Một bản sao được trưng bày tại Liên hợp quốc ở thành phố New York như là một ví dụ về các hiệp ước hòa bình quốc tế được biết đến sớm nhất.
Mặc dù 30.000 viên đất sét thu hồi từ Hattusa hình thành tập chính của văn học Hittite, lưu trữ đã xuất hiện tại các trung tâm khác ở Anatolia, chẳng hạn như Tabigga (Maşat Höyük) và Sapinuwa (Ortaköy). Hiện nay chúng được phân chia giữa các bảo tàng khảo cổ học của Ankara và Istanbul .
==Nhân [[Sphinx]] ==
Một con sư tử tìm thấy ở cửa phía Nam Hattusa được đưa ra phục vụ cho Đức vào năm 1917. Nhân sư được bảo quản tốt hơn đã được đưa về [[Istanbul]] năm 1924 và được trưng bày tại [[Bảo tàng Khảo cổ học Istanbul]] , còn một người khác ở lại Đức và đã Được trưng bày tại [[Bảo tàng Pergamon]] từ năm 1934.  Trước đây, [[Thổ Nhĩ Kỳ]] đã thực hiện rất nhiều yêu cầu cho sự trở lại của nó.Trong năm 2011, mối đe dọa của Bộ Văn hoá Thổ Nhĩ Kỳ để áp đặt các hạn chế đối với các nhà khảo cổ Đức làm việc ở [[Thổ Nhĩ Kỳ]] cuối cùng đã thuyết phục Đức trả lại [[nhân sư]]. Nhân sư Sphinx ở Istanbul cũng đã được đưa về nơi xuất xứ và cả hai đã đoàn tụ tại Bảo tàng Boğazköy bên ngoài tàn tích Hattusa. 
== Xem thêm ==
 
==Tham khảo==
{{tham khảo}}
{{tham khảo}}<ref>{{Chú thích web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Hattusa|tiêu đề=Hattusa - Wikipedia}}</ref>[[wikipedia:Hattusa|Hattusa - Wikipedia]]{{sơ khai}}
==Liên kết ngoài==
{{Commons|Hattusa|Hattusa}}
{{Library resources box |by=no |onlinebooks=yes |others=yes |about=yes |label=Hattusa
|viaf= |lccn= |lcheading= |wikititle= }}
*[https://web.archive.org/web/20100417053143/http://www.hattuscha.de/English/english1.htm Excavations at Hattusha: a project of the German Institute of Archaeology]
*[http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/ramses-hattusili-treaty.htm Hittite version of the Peace treaty with Ramses II of 1283 BC]
*[http://www.pbase.com/dosseman/bogazkale Pictures of the old Hittite capital with links to other sites]
*[http://www.visitturkeynow.com/cities/c_hattusas.htm Hattusas]
*[https://whc.unesco.org/en/list/377 UNESCO World Heritage page for Hattusa]
*[https://oi.uchicago.edu/getinvolved/member/events/20100407_hittitefrontiers.html Video of lecture at Oriental Institute on Boğazköy]
*[https://archive.today/20120527064520/http://www.hattuscha.de/English/cityhistory1.htm A Brief History of Hattusha/Boğazköy]
*[http://turkishtravelblog.com/hattusa-yazilikaya-turkey-hittites/ Photos from Hattusa]
 
{{Di sản thế giới tại Thổ Nhĩ Kỳ}}
 
[[Thể loại:Di sản thế giới tại Thổ Nhĩ Kỳ]]