Khác biệt giữa các bản “Chư hầu”

n
không có tóm lược sửa đổi
n
{{globalize|date=tháng 10 năm 2013}}
{{for|các chư hầu nhà Chu|Chư hầu nhà Chu}}
'''Chư hầu''' là một [[từ]] xuất phát từ [[chữ Hán]] (諸侯), trong nghĩa hẹp là để chỉ tình trạng các vị [[Vua]] của các quốc gia thời [[Tiên Tần]] bị phụ thuộc, phải phục tùng [[Thiên tử]] [[nhà Chu]]. Các nước nhỏ có sự thừa nhận chính thức vị thế chư hầu trước một nước lớn và được gọi là nước chư hầu, tức '''Chư hầu Liệt quốc''' (諸侯列國) hoặc đơn giản là '''Liệt quốc''' (列國).
 
[[Nhà Tần]] xây dựng được 「'''Nhà nước trung ương tập quyền'''」 vững mạnh đầu tiên ở Trung Quốc, và cùng với các học thuyết về xã hội phong kiến và chiến tranh ra đời vào thời Xuân Thu Chiến Quốc<ref>Nổi bật nhất là luận thuyết của [[Khổng Tử]] và [[Tôn Vũ]], những lý luận chủ đạo cho xã hội phong kiến Trung Hoa bước vào giai đoạn mới.</ref>, chấm dứt thời hỗn mang của các tiểu quốc. Theo ý kiến của [[Lý Tư]], để tránh việc các chư hầu liệt quốc đánh nhau sau nhiều đời không còn thân thiết với quan hệ huyết thống, Tần Thủy Hoàng lập ra chế độ [[quận]] [[huyện]], không phong cho thân thích và công thần.
 
Sang thời [[nhà Hán]], Thiên tử họ Lưu lại quyết định duy trì giải pháp hỗn hợp giữa nhà Chu và nhà Tần: vừa thiết lập các quận huyện, cử các quan lại đến cai trị, vừa phong đất cho thân thích và công thần. Theo lệ này của nhà Hán, thân thích cùng họ Lưu đều phong [[tước Vương]] (còn gọi là '''Chư hầu Vương''' 诸侯王) trong khi công thần đều phong [[tước Hầu]] (còn gọi là '''Liệt hầu''' 列侯). Lúc này, Chư hầu Vương có quyền dùng binh lực riêng ở đất phong của mình, có chính phủ riêng và quyền lực thực sự như thời nhà Chu, mà các Liệt hầu chỉ có quyền điều chỉnh [[thuế]] của ấp phong mà mình được hưởng, mà đất phong của Chư hầu Vương đều hơn 10 quận một nước, trong khi Liệt hầu thường gói trong một huyện, xưng làm [[hộ]]. Quyền lực quá lớn này khiến giữa [[Hán Cảnh Đế]] xuất hiện [[Loạn bảy nước]]. Sau khi dẹp những cuộc binh biến của các chư hầu đầu thời Hán, nhà Hán chia nhỏ lãnh thổ các nước được phong. Từ gần 10 nước thời [[Hán Cao Tổ]] thành 25 nước thời Hán Cảnh Đế, các nước Chư hầu Vương sở hữu chỉ còn trên danh nghĩa. Đến thời [[Hán Vũ Đế]] còn tiếp tục theo đuổi chính sách này, loại bỏ hoàn toàn việc cắt đất phong hầu khiến cho chế độ quân chủ trung ương tập quyền ngày càng được củng cố<ref>Cát Kiếm Hùng, sách đã dẫn, tr 431, 434</ref>. Vì vậy trong các Châu - đơn vị hành chính lớn nhất - lại vừa có Quận vừa có Quốc. Sử gọi đây là 「'''Quận quốc songtịnh hành chế'''; 郡國並行制」.
 
=== Biến chuyển khái niệm ===