Khác biệt giữa các bản “Vô minh”

không có tóm lược sửa đổi
'''Vô minh''' (zh. 無明, sa. ''avidyā'', pi. ''avijjā'') chỉ sự u mê, không hiểu [[Tứ diệu đế]], [[Tam bảo]] (sa. ''triratna'') và nguyên lí [[Nghiệp]] (sa. ''karma''). Vô minh là yếu tố đầu tiên trong nguyên lí [[Duyên khởi]] với mười hai nhân duyên (sa. ''pratītya-samutpāda''), là những nguyên nhân làm con người vướng trong [[Luân hồi]] (sa. ''saṃsāra''). Vô minh cũng là một trong ba ô nhiễm, [[Tam lậu]] (sa. ''āsrava''), một trong ba [[Phiền não|phiền não]] (sa. ''kleśa'') và khâu cuối cùng của mười trói buộc ([[Thập triền]], sa. ''saṃyojana'').
 
Vô minh dược xem là gốc của mọi bất thiện trong thế gian và cũng là một đặc tính của [[Khổ]] (sa. ''duḥkha''). Ðó là tình trạng tâm thức không thấy sự vật “như"nhưlà”là" ([[Như thật tri kiến]]), cho ảo giác là sự thật và vì vậy sinh ra khổ. Vô minh sinh [[Ái]] (sa. ''tṛṣṇā'') và đó là yếu tố cơ bản sinh ra sự tái sinh. Theo quan điểm [[Ðại thừa]], vì vô minh mà từ tính Không (sa. ''śūnyatā'') thoắt sinh ra hiện tượng, làm cho người còn mê lầm tưởng lầm đó là sự thật và không thấy tự tính (si).
 
Trong các trường phái Ðại thừa, vô minh cũng được hiểu khác nhau. [[Trung quán tông]] (sa. ''mādhyamika'') cho rằng, vô minh xuất phát từ quan điểm chấp trước tiên thiên của ý thức, và từ đó mà xây dựng lên một thế giới của riêng mình, cho thế giới đó những tính chất của chính mình và ngăn trở không cho con người thấy thế giới đích thật. Vô minh cũng là không thấy thể tính thật sự, và thể tính đó là [[tánh Không|tính Không]]. Như thế vô minh có hai khía cạnh: một là nó che đậy thế giới đích thật, hai là nó xây dựng cái ảo, cái giả. Hai mặt này cứ luôn luôn dựa vào nhau. Ðối với [[Kinh lượng bộ]] (sa. ''sautrāntika'') và [[Tì-bà-sa bộ]] (sa. ''vaibhāṣika'') thì vô minh là cách nhìn thế giới sai lạc, cho thế giới là thường còn, mà thế giới có thật chất là vô thường. Vô minh làm cho con người tưởng lầm thế giới có một tự ngã. Theo [[Duy thức tông]] thì vô minh là kiến giải điên đảo, cho rằng, thế giới độc lập với ý thức (tâm) mặc dù thế giới và ý thức chỉ là một.
 
Vô minh dược xem là gốc của mọi bất thiện trong thế gian và cũng là một đặc tính của [[Khổ]] (sa. ''duḥkha''). Ðó là tình trạng tâm thức không thấy sự vật “như nó là” ([[Như thật tri kiến]]), cho ảo giác là sự thật và vì vậy sinh ra khổ. Vô minh sinh Ái (sa. ''tṛṣṇā'') và đó là yếu tố cơ bản sinh ra sự tái sinh. Theo quan điểm [[Ðại thừa]], vì vô minh mà từ tính Không (sa. ''śūnyatā'') thoắt sinh ra hiện tượng, làm cho người còn mê lầm tưởng lầm đó là sự thật và không thấy tự tính (si).
Trong các trường phái Ðại thừa, vô minh cũng được hiểu khác nhau. [[Trung quán tông]] (sa. ''mādhyamika'') cho rằng, vô minh xuất phát từ quan điểm chấp trước tiên thiên của ý thức, và từ đó mà xây dựng lên một thế giới của riêng mình, cho thế giới đó những tính chất của chính mình và ngăn trở không cho con người thấy thế giới đích thật. Vô minh cũng là không thấy thể tính thật sự, và thể tính đó là tính Không. Như thế vô minh có hai khía cạnh: một là nó che đậy thế giới đích thật, hai là nó xây dựng cái ảo, cái giả. Hai mặt này cứ luôn luôn dựa vào nhau. Ðối với [[Kinh lượng bộ]] (sa. ''sautrāntika'') và [[Tì-bà-sa bộ]] (sa. ''vaibhāṣika'') thì vô minh là cách nhìn thế giới sai lạc, cho thế giới là thường còn, mà thế giới có thật chất là vô thường. Vô minh làm cho con người tưởng lầm thế giới có một tự ngã. Theo [[Duy thức tông]] thì vô minh là kiến giải điên đảo, cho rằng, thế giới độc lập với ý thức (tâm) mặc dù thế giới và ý thức chỉ là một.
==Tham khảo==
*''Fo Guang Ta-tz'u-tien'' 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ Điển. Phật Quang Đại Từ Điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
*''Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren'', Bern 1986.
 
==Xem thêm==
*[[Vô ngã]]
 
[[Thể loại:Phật giáo]]
 
[[Category:Triết lí Phật giáo]]
[[Category:Phật giáo]]
 
[[en:Avidya]]
59.677

lần sửa đổi