Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Tự tình khúc”

không có tóm lược sửa đổi
Không có tóm lược sửa đổi
Không có tóm lược sửa đổi
{{Bài cùng tên}}
'''Tự tình khúc''' do danh sĩ [[nhà Nguyễn]] là [[Cao Bá Nhạ]] sáng tác năm 1862 (?), khi đang bị giam ở trong nhà lao chờ ngày chịu án. Theo nhà giáo [[Dương Quảng Hàm]], thì đây ''là một áng văn hay, vì tình ý thiết tha, lời văn thống thiết, thật là tả hết nỗi đau đớn của một người chẳng may gặp cảnh gia biến bị nỗi oan uổng, mà vẫn giữ được lòng trung hiếu nghĩa thủy chung, khiến cho ai nấy đọc đến cũng phải cảm thương cho cái thân thế của tác giả''.<ref>''Việt Nam thi văn hợp tuyển'', tr.167.</ref>.
 
==Giới thiệu==
'''Tự tình khúc''' gồm 680 câu thơ [[thơ song thất lục bát|song thất lục bát]], được viết bằng [[chữ Nôm]]. Tác giả làm ra làm khúc ngâm<ref>Dương Quảng Hàm giải thích ''ngâm là một bài văn tả những tình cảm ở trong lòng, nhất là những tình buồn, sầu, đau, thương. Các ngâm khúc trong văn Việt thường làm theo thể song thất lục bát (''Việt Nam văn học sử yếu'' (tr. 152). Xem thêm [http://www.vanchuongviet.org/vietnamese/vanhoc_tacpham.asp?TPID=11768&LOAIID=33&LOAIREF=1&TGID=2074].</ref> này chủ ý biện hộ cho mình trước "tội lỗi" (theo quan điểm [[nhà Nguyễn]]) mà chú ông là [[Cao Bá Quát]] đã gây ra (cầm đầu cuộc khởi nghĩa Mỹ Lương) và xin triều đình ân xá.
 
Theo GS. [[Phạm Thế Ngũ]], thì ''Tự tình khúc'' có thể chia làm 6 phần như sau:
*'''Mở đầu''' (8 câu): Sau khoảng 8 năm ẩn trốn (1854-1862), tác giả giờ đây bị bắt nên làm ra khúc ngâm này để bày tỏ tâm sự của mình.
*'''Giới thiệu gia thế''' (9-36): Tác giả họ Cao ở làng Phú Thị, đã mấy đời khoa bảng, vẫn luôn lấy sự thanh liêm và cần mẫn làm đầu.
==Nhận xét==
Trích các ý kiến của:
*GS. [[Thanh Lãng]]:
:''Giống như ''Trần tình văn'' (là bài biểu, viết bằng [[chữ Hán]], theo lối tứ lục), tác phẩm này có mục đích trần tình với vua [[Tự Đức]] nỗi oan ức và tấm lòng chân thành, thủy chung của ông (tác giả) đối với triều Nguyễn. ''
:''Mặc dù gia đình bị họa tru di, mặc dầu thân mình bị tù tội, Cao Bá Nhạ, qua Tự tình khúc, vẫn tỏ ra là một nhà Nho chính thống vẫn hăm hở hoạt động, vẫn say sưa với mộng công hầu, để có cơ hội đem tài đức ra phục vụ đắc lực cho triều đình. Chính vì tấm lòng chung thủy ấy mà Cao Bá Nhạ những chờ đợi hết "chiếu vàng" đến "xá thư" của nhà vua, chứ không khi nào ông tỏ thái độ bất bình đối với triều đình''...<ref>Bảng lược đồ [[văn học Việt Nam]] (quyển thượng), tr. 813.</ref>
 
*GS. [[Phạm Thế Ngũ]]:
:''Cái ý bao trùm cả bài là cái ý oán hận vì tác giả phải trả cái tội mà mình không làm... Đại để đó là cái tâm sự quanh co bực bội, âu sầu của người tù Cao Bá Nhạ. Qua tâm sự ấy ta nhận thấy trước hết là tư tưởng đạo nghĩa rất mạnh của nho gia... Qua tâm sự ấy, ta lại còn thấy một Cao Bá Quát giàu tình cảm: lòng nhớ quê hương, thương cha mẹ, thương vợ con và thương thân trải ra trong nhiều câu lâm ly ai oán...''
:''Về giá trị văn chương, tác giả đã chọn một hình thức là thể ngâm, rất thích hợp cho sự giãi tỏ, than vãn những sầu hận triền miên. Có thể coi như một áng thơ trữ tình, tựa như bài [[Ai tư vãn]] của [[Lê Ngọc Hân]]... Tình cảm chan chứa, tưởng tượng dồi dào, vần điệu uyển chuyển... đó là những ưu điểm của tác phẩm. Tuy nhiên, tác giả vẫn ưa dùng chữ Hán và điển nên có chỗ hãy còn khuôn sáo hay khó hiểu...<ref>Lược theo ''Việt Nam văn học sử giản ước tân biên'' (quyển 2), tr. 456-457.</ref>
 
*TS. Đặng Thị Hảo:
:''Tự tình khúc (và Trần tình văn) trước hết cấp cho ta hình ảnh một Cao Bá Nhạ con người văn nhân nghèo hèn nhưng lại biết thiết tha yêu cuộc sống và chỉ có một cầu mong nhỏ nhoi là được giải oan, trở về với đời từ trong tù ngục.
:''Song về một phương diện khác, đấy lại cũng là một con người không chịu đánh mất bản chất trung thực bất luận hoàn cảnh bi thảm đến thế nào, một người quyết bảo vệ mình và tận trong sâu kín, vẫn khéo léo giữ gìn, không vi phạm đến hào quang của người chú mà cả dòng họ Cao cũng như biết bao người đương thời ngưỡng mộ.
:''Như trên đã nói, tuy là một bài văn xin ân xá, nhưng không vì mình mà phản chú. Những "thói hư tật xấu" của Cao Bá Quát cũng chỉ được người viết nêu ra rất vắn tắt và nhằm vào những nét thuộc tính con người như: "tính kiêu căng, phóng túng, liều lĩnh, thích đàn đúm, thỉnh thoảng túng thiếu cũng đi đây đó buôn bán chút ít đến nỗi xao nhãng cả đạo thần hôn"...Thậm chí đôi lời bình phẩm bình vô thưởng vô phạt của Cao Bá Nhạ còn như làm tôn vị lãnh tụ này...
:''Ở đây, Cao Bá Nhạ đã khéo chọn lối văn giàu chất trữ tình kết hợp với lối biện luận tình lý thắt buộc uyển chuyển, đạt hiệu quả thuyết phục tối đa và thực tế không có gì ảnh hưởng đến "khí tiết nhà Nho" như từng có ý kiến phê phán<ref>Bài "Thái độ thực chất của Cao Bá Nhạ đối với Cao Bá Quát qua Tự tình khúc và Trần tình văn" (Tạp chí Nghiên cứu Văn học số 1 năm 2008) và ''Từ điển văn học'' (bộ mới), tr. 209. Cả hai bài cùng một người soạn là TS. Đặng Thị Hảo.</ref>.
 
Tuy nhiên, theo GS. [[Vũ Khiêu]] thì rất có thể Cao Bá Nhạ đã hèn hạ đổ lỗi cho chú để minh oan cho mình.<ref>''Thơ văn Cao Bá Quát''. Nhà xuất bản Văn học, 1984, tr. 11.</ref>
 
==Trích tác phẩm==