Khác biệt giữa các bản “Bệnh bụi phổi amiăng”

không có tóm lược sửa đổi
(→‎Nguyên nhân: Bổ sung các nghiên cứu về bệnh ở Việt Nam)
'''Bệnh bụi phổi amiăng - asbestosis''' là [[Viêm|tình trạng viêm]] lâu dài và gây sẹo [[phổi]] do [[Amiăng|sợi amiăng]].<ref name="Mer2013">{{Chú thích web|url=http://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/pulmonary-disorders/environmental-pulmonary-diseases/asbestosis|title=Asbestosis - Pulmonary Disorders|date=May 2014|website=Merck Manuals Professional Edition|language=en-CA|access-date=19 December 2017}}</ref> Các triệu chứng có thể bao gồm [[khó thở]], ho, [[thở khò khè]] và [[đau ngực]].<ref name="NHS2017Int">{{Chú thích web|url=https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/lungs-and-airways/asbestosis|title=Asbestosis symptoms and treatments|date=6 April 2017|website=NHS Inform|access-date=19 December 2017}}</ref> Các biến chứng có thể bao gồm [[ung thư phổi]], [[Ung thư phổi|ung thư]] trung biểu mô và [[Bệnh tâm phế|bệnh tim phổi]].<ref name="NHS2017Int" /><ref name="EU2009">{{Chú thích web|url=http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0015/123072/AQG2ndEd_6_2_asbestos.PDF|title=World Health Organization. Air Quality Guidelines, 2nd Edition—Asbestos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110524203454/http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0015/123072/AQG2ndEd_6_2_asbestos.PDF|archive-date=May 24, 2011|dead-url=yes|access-date=2009-12-20}}</ref>
 
Bệnh bụi phổi amiăng là do hít phải sợi amiăng, đặc biệt là amiang amphibole (amiang màu).<ref name="NHS2017Int">{{Chú thích web|url=https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/lungs-and-airways/asbestosis|title=Asbestosis symptoms and treatments|date=6 April 2017|website=NHS Inform|access-date=19 December 2017}}</ref> Nói chung, nó đòi hỏi người bệnh phơi nhiễm tương đối lớn trong một khoảng thời gian dài.<ref name="NHS2017Int" /> NghiênMức cứuđộ chotiếp thấyxúc khảnhư năngvậy đàothường thảichỉ amiangxảy amphibolera của cơ thểnhững người làm rấtviệc thấp,với trongvật khiliệu amiangnày.<ref trắngname="EU2009">{{Chú (amiangthích chrysotile)web|url=http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0015/123072/AQG2ndEd_6_2_asbestos.PDF|title=World lạiHealth Organization. thểAir nhanhQuality chóngGuidelines, bị2nd đàoEdition—Asbestos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110524203454/http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0015/123072/AQG2ndEd_6_2_asbestos.PDF|archive-date=May thải24, 2011|dead-url=yes|access-date=2009-12-20}}</ref> Tất bởicả các đạiloại thựcsợi bàoamiăng của phổiliên quan đến tăng nguy cơ mắc bệnh.<ref name="NHS2017Ca">{{Chú thích web|url=https://chrysotilewww.vnnhsinform.scot/vi/lanillnesses-dauand-tienconditions/lungs-xac-dinh-soi-amiangand-nau-xanh-trong-phoi-o-mot-cong-dong-nguoi-tay-ban-nha.htmlairways/asbestosis#causes|tựatitle=Asbestosis đềsymptoms and treatments|date=Tìm6 thấyApril sợi2017|website=NHS amiangInform|access-date=19 màuDecember trong2017}}</ref> phổiNgười ta mộtthường cộngkhuyến đồngnghị ngườirằng Tâyamiăng Banhiện Nha|táctại giảkhông bị xáo trộn.<ref name="NHS2017Pre">{{Chú thích web|họurl=https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/lungs-and-airways/asbestosis#prevention|têntitle=Asbestosis symptoms and treatments|ngàydate=6 April 2017|website=NHS Inform|urlaccess-date=19 lưuDecember trữ=|ngày2017}}</ref> lưuChẩn trữ=|urlđoán hỏng=dựa trên tiền sử phơi nhiễm cùng với [[Hình ảnh y khoa|ngàyhình truyảnh cập=}}y tế]].</ref name="Mer2013" /> Asbestosis là một loại [[xơ phổi mô kẽ]].<ref name="Mer2013">{{Chú thích web|url=http://www.merckmanuals.com/en-ca/professional/pulmonary-disorders/environmental-pulmonary-diseases/asbestosis|title=Asbestosis - Pulmonary Disorders|date=May 2014|website=Merck Manuals Professional Edition|language=en-CA|access-date=19 December 2017}}</ref>
 
Hiện tại không có điều trị đặc hiệu.<ref name="NHS2017Int">{{Chú thích web|url=https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/lungs-and-airways/asbestosis|title=Asbestosis symptoms and treatments|date=6 April 2017|website=NHS Inform|access-date=19 December 2017}}</ref> Các khuyến nghị có thể bao gồm [[Vắc-xin cúm|tiêm phòng cúm]], [[Vắc-xin cúm|tiêm vắc-xin]] [[Vắc-xin phế cầu khuẩn|phế cầu khuẩn]], [[liệu pháp oxy]] và ngừng hút thuốc.<ref name="NIH2017Tx">{{Chú thích web|url=https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/lungs-and-airways/asbestosis#treatment|title=Asbestosis symptoms and treatments|date=6 April 2017|website=NHS Inform|access-date=19 December 2017}}</ref> Bệnh bụi phổi amiăng ảnh hưởng đến khoảng 157.000 người và khiến 3.600 người tử vong trong năm 2015.<ref name="GBD2015De">{{Chú thích tạp chí|last=GBD 2015 Mortality and Causes of Death|first=Collaborators.|date=8 October 2016|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|doi=10.1016/s0140-6736(16)31012-1|pmc=5388903|pmid=27733281}}</ref><ref name="GBD2015Pre">{{Chú thích tạp chí|last=GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence|first=Collaborators.|date=8 October 2016|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|pmc=5055577|pmid=27733282}}</ref> NhữngViệc bệnhsử nhân mắc bệnh bụi phổi được phát hiện ngày hôm nay chính là kết quả của việc tiếp xúc vớidụng '''amiăng xanh và nâu''' từ 20 - 40 năm trước đặc biệt nhiều tại các nước Châu Âu, Úc và Nhật Bản. Amiang màu đã bị cấm trên toànmột thếsố giớiquốc gia trong khinỗ amianglực trắngngăn dongừa bệnh thể sử dụng có kiểm soát và an toàn nên vẫn được sử dụng ở 139 quốc gianày.<ref>{{Chú thích web|urlname=https://chrysotile.vn/vi/amiang/amiang-tren-the-gioi/|tựa"NHS2017Int" đề=Amiang trên thế giới|tác giả=|họ=|tên=|ngày=|website=|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|url hỏng=|ngày truy cập=}}</ref>
 
== Dấu hiệu và triệu chứng ==
 
== Nguyên nhân ==
[[Tập tin:Weißasbestfaser_5000fach_Rasterelektronenmikroskop.jpg|nhỏ| Sợi [[amiăng trắng]] được xác định trong phân tích không khí trong phòng, được phóng đại 5000 lần bằng [[kính hiển vi điện tử quét]] |222x222px]]
Nguyên nhân gây ra bệnh bụi phổi amiăng là do hít phải các sợi khoáng [[amiăng]] siêu nhỏ lơ lửng trong không khí.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.cdc.gov/niosh/topics/asbestos/default.html|title=Asbestos|date=October 9, 2013|website=CDC|access-date=13 November 2015}}</ref> Vào những năm 1930, ERA Merewether nhận thấy rằng việc phơi nhiễm nhiều hơn dẫn đến rủi ro cao hơn.<ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.no/books?id=mTDSCgAAQBAJ&pg=PA57|title=The Health Effects of Asbestos: An Evidence-based Approach|last=Smith|first=Dorsett D.|date=2015|isbn=9781498728409}}</ref>
 
Trong quá khứ, việc sử dụng sợi amiăng không đúng cách như phun, xịt gây phát tán bụi trong không khí cùng với điều kiện làm việc tồi tệ là nguyên nhân gây ra các bệnh về phổi cho công nhân. Những bệnh nhân mắc bệnh bụi phổi được phát hiện ngày hôm nay chính là kết quả của việc tiếp xúc với '''amiăng xanh và nâu''' từ 20 - 40 năm trước.
 
Hiện nay, amiăng trắng được sử dụng nhiều nhất trong các sản phẩm amiăng xi-măng. Tuy nhiên, tấm fibrô ximăng và ống nước fibrô xi-măng chỉ chứa một lượng rất nhỏ sợi amiăng trắng (từ 8 – 10%) trong đó tỷ lệ các loại vật liệu thô khác được sử dụng là xi-măng 55%, tro bụi than thiên nhiên là 35%. Các sợi amiăng trắng được gắn kết rất chặt chẽ với hạt xi-măng trong suốt quá trình sản xuất nên khó có thể bị phân tán ra môi trường bên ngoài. Hơn nữa, các nhà máy hiện nay đều sử dụng công nghệ ướt và khép kín nên hạn chế tối đa việc phát tán bụi ra ngoài môi trường. Do đó, các rủi ro về về sức khoẻ cộng đồng và môi trường cũng được giảm thiểu.
 
<br />
== Nguyên nhân ==
Tại Việt Nam, cũng đã có nhiều nghiên cứu và theo dõi liên quan đến căn bệnh này. Tuy nhiên, kết quả chung là chưa tìm thấy ca bệnh nào mắc bệnh bụi phổi amiang hay ung thư trung biểu mô (một căn bệnh có nguồn gốc tương tự).
 
Nguyễn Xuân Triều (1999), nghiên cứu về ung thư trung biểu mô màng phổi đã sinh thiết màng phổi cho 203 bệnh nhân bị tràn dịch màng phổi tại 04 bệnh viện, tìm thấy 15 trường hợp (7,5%) ung thư trung biểu mô. Không có trường hợp nào có tiền sử tiếp xúc nghề nghiệp với amiăng.<ref>'''"Nghiên cứu bước đầu về U trung biểu mô màng phổi”'''. Tạp chí YHQS. Học Viện Quân Y.2/199.tr 12.</ref>
 
Năm 2002-2003, Bộ Tài nguyên Môi trường đã tuyển chọn, giao nhiệm vụ cho Trung tâm Kỹ thuật Môi trường Đô thị và Khu Công nghiệp triển khai đề tài: "Nghiên cứu, đánh giá hiện trạng Môi trường các cơ sở sản xuất tấm lợp amiang xi măng và những ảnh hưởng của amiang đối với sức khỏe con người - Kiến nghị các giải pháp". Trong đó Trung tâm Y tế Xây dựng (nay là Bệnh viện Xây dựng) thực hiện nội dung: Nghiên cứu, đánh giá những ảnh hưởng của amiang đến sức khoẻ con người. Trên cơ sở nghiên cứu tình hình sức khỏe trên 1.032 công nhân đang sản xuất và hưu trí trong đó có 14 công nhân hưu trí của 15 cơ sở sản xuất tấm lợp amiang xi măng đã kết luận: (a) Bệnh bụi phổi amiang chỉ có 04 ca/1032 ca = 0.39% trong số công nhân các cơ sở trên, '''tỷ lệ này rất thấp so với bệnh bụi phổi silic''' và các bệnh nghề nghiệp khác như: bệnh bụi phổi silíc ở công nhân khai thác than là 11,62%, công nhân luyện kim đen là 9,7%, công nhân sản xuất xi măng là 11,87%. (b) '''Không thấy có trường hợp nào có các tổn thương''' lành tính khác liên quan đến amiang như mảng dày màng phổi và canxi hoá màng phổi (3) Chưa phát hiện được trường hợp nào có các bệnh ác tính như ung thư phổi phế quản và ung thư trung biểu mô trong số công nhân đã khám (4) Hồi cứu hồ sơ lưu của các cơ sở từ trước đến nay chưa có ca nào phát hiện bệnh ung thu phổi ác tính (ung thư phổi, phế quản và mesothelioma) (5) Hồi cứu hồ sơ các trường hợp ung thư trung biểu mô đã chẩn đoán ở Hà Nội và TP HCM từ năm 1991 – 2001 cũng chưa đủ căn cứ kết luận có trường hợp nào liên quan đến sản xuất tấm lợp amiang xi măng ở Việt Nam.<ref>{{Chú thích web|url=https://chrysotile.vn/vi/nghien-cuu-danh-gia-hien-trang-moi-truong-cac-co-so-san-xuat-tam-lop-amiang-xi-mang-va-nhung-anh-huong-cua-amiang-doi-voi-suc-khoe-con-nguoi-kien-nghi-cac-giai-phap.html/|tựa đề=Nghiên cứu đánh giá hiện trạng môi trường các cơ sở sản xuất tấm lợp amiăng xi măng và những ảnh hưởng của Amiăng đối với sức khỏe con người – Kiến nghị các giải pháp|tác giả=|họ=|tên=|ngày=|website=|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|url hỏng=|ngày truy cập=}}</ref>
 
Chương trình '''Khám bệnh nghề nghiệp và đo môi trường lao động''' cho công nhân ngành sản xuất tấm lợp Amiang xi măng (AC) được Bệnh viện Xây dựng - Bộ Xây dựng triển khai trong 10 năm qua (2008-2019). Đây là chương trình được tổ chức khoa học, bài bản, định kỳ hàng năm và khám cho tổng số 3.590 công nhân các nhà máy tấm lợp AC (những người lao động trực tiếp tiếp xúc với amiang trắng trong sản xuất). Kết quả hội chẩn 10 năm liên tiếp được công bố bởi Hội đồng đọc phim uy tín cho thấy: '''Không phát hiện tổn thương điển''' hình của bệnh bụi phổi liên quan đến amiang chrysotile.
 
Cục quản lý Môi trường Y tế - Bộ Y tế đã tiến hành triển khai trong 3 năm 2009 – 2011 đề tài nghiên cứu cấp bộ '''“Nghiên cứu các bệnh liên quan đến amiang ở những người tiếp xúc”'''. Đây là một hoạt động thuộc Dự án “Bảo vệ sức khỏe người lao động giai đoạn 2009-2011” do Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản tài trợ thông qua Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã được Chính phủ phê duyệt tại Công văn số 525/TTg-QHQT ngày 08/4/2009 và Bộ Y tế phê duyệt tại Quyết định số 2219/QĐ-BYT ngày 19/6/2009. Nghiên cứu này được thông qua Hội đồng Y đức của Bộ Y tế. Kết quả phỏng vấn tìm tiền sử nghề nghiệp liên quan đến amiăng ở 447 trường hợp (trong 3 năm từ 2009 – 2011 và đây là các trường hợp bệnh liên quan đến amiang bao gồm ung thư phổi, mảng dày màng phổi và ung thư trung biểu mô) vào nhập viện tại 06 bệnh viện lớn tham gia nghiên cứu cho thấy có 46 trường hợp được chẩn đoán ung thư trung biểu mô màng phổi (Mesothelioma màng phổi). 39 mẫu bệnh phẩm đối tượng được chẩn đoán ung thư trung biểu mô sau đó được lựa chọn gửi sang Bệnh viện Hiroshima, Nhật Bản đã được chuyên gia Nhật Bản xác định chẩn đoán là 08 trường hợp trong đó '''không có trường hợp nào''' có tiền sử rõ ràng tiếp xúc nghề nghiệp với amiăng.<ref>{{Chú thích web|url=https://chrysotile.vn/vi/nghien-cuu-cac-benh-lien-quan-den-amiang-o-nhung-nguoi-tiep-xuc-2011-cuc-quan-ly-moi-truong-y-te.html/|tựa đề=Nghiên cứu các bệnh liên quan đến amiang ở những người tiếp xúc – 2011 – Cục quản lý Môi trường Y tế – Bộ Y tế|tác giả=|họ=|tên=|ngày=|website=|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|url hỏng=|ngày truy cập=}}</ref>
 
'''Hồ sơ Quốc gia về amiăng từ 2009 đến 2012''' được xây dựng bởi Bộ Y Tế và Viện Khoa học Kỹ thuật Bảo hộ lao động - Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam với sự hỗ trợ của Chính phủ Nhật Bản đã kết luận: Trong số các phim chụp X quang và CT scanner cho NLĐ tiếp xúc với amiang từ năm 2004 đến nay, chưa phát hiện được các bệnh liên quan đến amiăng.<ref>''(Bộ Y Tế, Viện Khoa học Kỹ thuật Bảo hộ lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. (2012) Hồ sơ Quốc gia về amiăng 2009 - 2012.)''</ref>
 
== Tham khảo ==