Khác biệt giữa các bản “Kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè”

== Lịch sử ==
[[Tập tin:Bản đồ Gia Định 1815.jpg|nhỏ|Bản đồ [[Gia Định]] 1815 với sông Bình Trị]]
Trước khi có tên gọi Bà Nghè, Thị Nghè thì tên rạch được [[người Khmer]] gọi là '''Prêk Kompon Lu''', sau đó người Việt gọi là '''rạch Nghi Giang''', '''rạch Bình Trị'''.<ref name="plo">[https://plo.vn/van-hoa/ho-so-phong-su/thi-nghe-rach-cau-cho-deu-di-vao-lich-su-688198.html Thị Nghè: Rạch, cầu, chợ đều đi vào lịch sử] PHẠM ĐÌNH - Pháp Luật Online]</ref> Theo [[Sơn Nam (nhà văn)|nhà văn Sơn Nam]] trong cuốn ''Bến Nghé Xưa'', kênh Nhiêu Lộc bắt nguồn từ khu vực Bầu Cát, quận Tân Bình. Nhiêu Lộc từng có nhiều nhánh nhỏ nhưng nay đã bị lấp như suối Trường Bình, rạch Cầu Huệ, rạch Bà Tiệm.<ref name="hcmussh"/> Theo ''[[Gia Định thành thông chí]]'', "Sông Bình Trị (tục xưng là sông Bà Nghè ở đất tổng Bình Trị) phía bắc trấn ly từ sông Tân Bình quanh sau trấn ly qua cầu ngang, ngược dòng mà về phía Tây 4 dặm rưỡi thì đến cầu Cao Miên, chảy về phía Tây Bắc chừng hai dặm đến cầu Chợ Chiểu, chảy về phía Nam chừng 4 dặm đến cầu Phú Nhuận (tục danh xóm Kèo), 6 dặm rưỡi nữa đến cầu Huệ, tột nguồn đất hoang đầy đầm ao"<ref name="hcmussh"/><ref name="vanhien1">[https://vanhien.vn/news/bai-1-lich-su-hinh-thanh-dia-danh-kenh-nhieu-loc-%E2%80%93-thi-nghe-59140 Bài 1: Lịch sử hình thành địa danh kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè]</ref>
 
Tên kênh Thị Nghè hay '''kênh Bà Nghè''' được đặt theo tên bà [[Nguyễn Thị Khánh]], trưởng nữ của quan Khâm sai Chánh thống Vân trường hầu Nguyễn Cửu Vân, có chồng là thư ký mỗ, nên người đương thời gọi là bà Nghè. Bà Nguyễn Thị Khánh là người đã xây cầu qua kênh cho dân đi lại, nên cả cầu và dòng kênh đều được đặt theo tên bà.<ref name="plo"/> Kênh được mô tả như sau trong ''Bài phú cổ Gia Định'':<ref>[https://plo.vn/plo/hanh-trinh-xanh-lai-dong-kenh-bai-1-ky-uc-mot-dong-kenh-385938.html Hành trình xanh lại dòng kênh - Bài 1: Ký ức một dòng kênh]</ref>
Bà Nghè còn lập chợ Thị Nghè men theo bờ kênh, là nơi giao thương rộn rịp bậc nhất nhờ thuận tiện giao thông thủy lộ.<ref name="plo"/> Năm [[1771]]-[[1772]], em trai bà là tướng [[Nguyễn Cửu Đàm]] đã xây [[Lũy Bán Bích]] kèo dài từ đầu rạch Thị Nghè đến rạch Bến Nghé.<ref>[https://vnexpress.net/chuyen-ve-luy-ban-bich-va-nguoi-dau-tien-quy-hoach-sai-gon-3352624.html Chuyện về Lũy Bán Bích và người đầu tiên quy hoạch Sài Gòn] Trung Sơn - Vnexpress</ref><ref name="plo"/> Trước khi bị Pháp chiếm năm 1859, bên cạnh khu chợ sầm uất là các ụ đóng tàu chuyên đóng tàu chiến cho quân binh chúa Nguyễn ở bến rạch Thị Nghè.<ref name="plo"/> Trong [[trận thành Gia Định, 1859]], rạch Thị Nghè là nơi giao tranh giữa quân Pháp và quân nhà Nguyễn. Tàu chiến Pháp từ rạch Thị Nghè và sông Sài Gòn bắn đại bác cấp tập vào thành. Ngược lại, pháo trên thành dội xuống tàu địch đậu ở phía rạch Thị Nghè (vị trí [[Thảo Cầm Viên]] ngày nay).<ref>[https://plo.vn/van-hoa/ho-so-phong-su/khuc-bi-trang-tran-chien-thanh-gia-%C3%B0inh-172-611942.html Khúc bi tráng trận chiến thành Gia Ðịnh 17-2] TS NGUYỄN MINH HÒA - Pháp Luật Online</ref>
 
Trong thời kỳ trước 1975, đoạn kênh chảy qua quận Phú Nhuận dài khoảng 2km. Qua khỏi Miếu Nổi, con rạch rẽ hai nhánh gọi chung là Rạch Miễu, khoanh thành khu Cù Lao gần như hình vuông, rộng khoảng 7[[hecta|ha]]. Tại khu vực đường Phan Xích Long giao với đường Hoa Sứ ngày nay, chính quyền Mỹ cho lắp đặt cống hộp thoát nước kéo dài từ [[sân bay Tân Sơn Nhất]] đổ xuống kênh. Cống rộng hai người chui vào lọt, quanh năm nước chảy đen kịt, bốc mùi hôi thối.<ref>[https://tuoitre.vn/duong-phan-xich-long-tu-xom-nuoc-den-den-pho-am-thuc-1230337.htm ​Đường Phan Xích Long: Từ xóm nước đen đến phố ẩm thực] TIẾN LONG - YẾN TRINH - Tuổi Trẻ Online</ref> Thị Nghè là nơi chứng kiến nhiều trận đánh nảy lửa và đẫm máu trong thời [[chiến tranh Đông Dương]] và [[chiến tranh Việt Nam]]. Tại đường Trường Sa bên bờ kênh Thị Nghè hiện có đài và bia do ĐH Mỹ thuật TP.HCM thiết ghi công các chiến sĩ đã hy sinh ở mặt trận cầu Thị Nghè diễn ra từ ngày 23 tháng 9 đến 18 tháng 10, 1945. Bia được khánh thành ngày 24 tháng 8, 2014.<ref name="plo"/><ref>[https://dantri.com.vn/xa-hoi/nho-ngay-nguoi-sai-gon-tu-thu-tren-nhung-cay-cau-xua-20150923071238154.htm Nhớ ngày người Sài Gòn tử thủ trên những cây cầu xưa] Tùng Nguyên - Báo Dân Trí</ref>
{{-}}
 
15.288

lần sửa đổi