Khác biệt giữa các bản “Thích Quảng Đức”

n
không có tóm lược sửa đổi
Thẻ: Sửa đổi di động Sửa đổi từ trang di động
n
 
== Hành trạng ==
Những bản báo cáo về cuộc đời của Hòa thượng Thích Quảng Đức được lấy từ những thông tin lưu truyền bởi các tổ chức Phật giáo. Theo đó thì ông sinh năm [[1897]] tại làng Hội Khánh, xã [[Vạn Khánh]], [[huyện Vạn Ninh]], [[khánh Hòa|tỉnh Khánh Hòa]], thuộc [[miền Trung (Việt Nam)|miền Trung Việt Nam]], trong một gia đình có bảy anh chị em, cha là Lâm Hữu Ứng và mẹ là Nguyễn Thị Nương. Năm lên bảy tuổi, cậu bé Lâm Văn Tuất xuất gia tu học với [[hòa thượng]] Thích Hoằng Thâm, vừa là thầy bản sư, vừa là cậu ruột. Cậu được hòa thượng Hoằng Thâm nhận làm con chính thức, nên lấy tên là Nguyễn Văn Khiết. Năm mười lăm tuổi Lâm Văn Tuất thọ giới Sa Di, năm hai mươi tuổi thụ Tỳ Kheo giới pháp danh '''Thị Thủy''' (是水), pháp tự '''Hạnh Pháp''' (行法), pháp hiệu '''Quảng Đức''' (廣德) nối pháp đời thứ 42 [[Lâm Tế tông|thiền tông Lâm Tế]] thế hệ thứ 9 của phái [[Chúc Thánh]]. Thọ giới xong hòa thượng vào một ngọn núi tên là Hòn núi Đất thị xã Ninh Hòa - Khánh Hòa phát nguyện tịnh tu ba năm, về sau ông đã trở lại ngọn núi này để thành lập một ngôi chùa lấy hiệu là Thiên Lộc.<ref name="qd">{{harvnb|Nhị Tường|2005}}.</ref>.
 
Sau quãng thời gian sống biệt lập, ông bắt đầu du hành khắp [[Miền Trung (Việt Nam)|miền Trung]] để giảng pháp. Sau 2 năm ông trở lại nhập thất tại [[chùa Sắc Tứ Thiên|chùa Sắc Tứ Thiên Tứ]] tại xã Ninh Lộc, thị xã Ninh Hòa, gần [[thành phố]] [[Nha Trang]]. Năm [[1932]], ông được bổ nhiệm làm chức kiểm tăng tại chi hội [[Phật giáo]] [[Ninh Hòa]], sau đó nhận nhiệm vụ kiểm tăng trong tỉnh Khánh Hòa. Trong suốt thời gian ở miền Trung [[Việt Nam]], ông đã tiến hành kiến tạo và trùng tu 14 ngôi chùa. Năm [[1934]], rời Khánh Hòa vào miền Nam để giáo hóa, ông cũng từng đến [[Campuchia]] hai năm để học hỏi và nghiên cứu kinh điển theo truyền thống [[Thượng tọa bộ|Theravada]]. Cũng như ở miền Trung, hai mươi năm hành đạo ở miền Nam, ông đã khai sơn và trùng tu 17 ngôi chùa. Như vậy, ông đã có công xây dựng hoặc trùng tu tất cả 31 ngôi chùa. Ngôi chùa cuối cung là nơi ông trụ trì là [[chùa Quan Thế Âm]] ở [[phú Nhuận|quận Phú Nhuận]], [[Gia Định]], nay con đường này đã đổi thành chính tên của ông là Thích Quảng Đức. Ông đã từng giữ chức vụ Phó trị sự và Trưởng ban nghi lễ của [[Giáo hội Tăng già Nam Việt]] trong một thời gian khá lâu. Trước đó, ông có lúc đã nhận nhiệm vụ trụ trì chùa Phước Hòa, trụ sở đầu tiên của [[Hội Phật học Nam Việt]]. Khi trụ sở này dời về [[chùa Xá Lợi]], ông xin thôi việc để có đủ thời gian an tâm tu niệm.<ref name="qd"/>.
 
== Bối cảnh tôn giáo ==
{{chính|Sự kiện Phật Đản, 1963}}
[[Tập tin:Thích Quảng Đức Memorial.JPG|thumb|upright|Điểm thờ Thích Quảng Đức tại nơi ông qua đời]]
Tại một [[việt Nam Cộng hòa|đất nước]] mà 70-90% dân số tôn thờ [[phật giáo|đạo Phật]] mặc dù họ có thể vô tôn giáo chứ không phải là tín đồ chính thức của đạo Phật<ref>{{harvnb|Gettleman|1966|pp=275–276, 366}}.</ref><ref name="TIME1963">{{harvnb|Time Staff|1963a}}.</ref><ref>{{harvnb|Tucker|2000|pp=49, 291, 293}}.</ref><ref name="PentagonPapers">{{harvnb|Ellsberg|1971|pp=729–733}}.</ref> trong khi Tổng thống Ngô Đình Diệm lại là con chiên của [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], chính quyền đã theo đuổi những chính sách mà các nhà sử học cho là rất thiên vị. Cụ thể, chính phủ Việt Nam Cộng hoà đã thiên vị Công giáo về các mặt dịch vụ công cộng cùng với các vị trí trong [[quân đội]] cũng như cắt đất, sắp đặt [[thương mại]] và giảm [[thuế]].<ref>{{harvnb|Tucker|2000|p=291}}.</ref>. Một lần, Tổng thống Diệm đã nói với một quan chức cấp cao của mình mà quên mất rằng(mẹ) ông ta theo đạo Phật: "Hãy đặt những cấp dưới theo đạo vào các vị trí nhạy cảm. Họ có thể tin được".<ref name="gettle"/>. Nhiều sĩ quan trong [[Quân lực Việt Nam Cộng hòa]] đã cải sang [[thiên Chúa giáo|đạo Thiên Chúa]] vì nghĩ rằng viễn cảnh quân đội sẽ phụ thuộc vào tôn giáo này.<ref name="gettle">{{harvnb|Gettleman|1966|pp=280–282}}.</ref>. Thêm vào đó, vũ khí dành cho lực lượng dân quân trong ấp chiến lược chống cộng thì chỉ được phát cho những người theo đạo Thiên Chúa.<ref name="sv">{{harvnb|Harrison|1963b|p=9}}.</ref>. Một số cha xứ thậm chí còn có quyền chỉ huy quân đội riêng của mình,<ref>{{harvnb|Warner|1963|p=210}}.</ref>, và đã có những cưỡng bức cải đạo cũng như cướp bóc và tấn công chùa chiền tại một số khu vực trong khi chính phủ cố tình làm ngơ.<ref>{{harvnb|Fall|1963|p=199}}.</ref>. Một số ngôi làng mà phần đông dân cư theo Phật giáo phải cải đạo hoặc bị cưỡng ép tái định cư.<ref>{{harvnb|Buttinger|1967|p=993}}.</ref>. "Tình trạng riêng" được áp đặt đối với Phật giáo từ thời Pháp cai trị, vốn bắt buộc phải có sự cho phép chính thức từ chính quyền mới được tổ chức các hoạt động Phật giáo nơi công cộng, nay vẫn không được Tổng thống Diệm bãi bỏ.<ref>{{harvnb|Karnow|1997|p=294}}.</ref>. Giáo dân trên thực tế là những người được miễn thuế (mặc dù không chính thức) và họ được nhận phần lớn viện trợ từ đồng minh [[Hoa Kỳ]]. [[Nhà thờ]] là những [[địa chủ]] lớn nhất cả nước và đất đai sở hữu bởi nhà thờ cũng được miễn thuế.<ref>{{harvnb|Buttinger|1967|p=933}}.</ref>. Lá cờ vàng-trắng của [[Giáo hội Công giáo Rôma|Vatican]] được treo ở công cộng trong suốt các sự kiện lớn ở miền Nam Việt Nam. Năm [[1959]], Tổng thống Diệm cung hiến đất nước mình cho [[Maria|Đức mẹ Maria]] với niềm tôn kính Đức mẹ Maria.<ref name="crusade">{{harvnb|Harrison|1963a|pp=5–6}}.</ref>.
 
Sự bất bình của giới Phật tử bắt đầu nổ ra sau lệnh cấm treo cờ tôn giáo nơi công cộng ban hành đầu [[tháng năm|tháng 5]] năm [[1963]] trước lễ [[Lễ Phật Đản|Phật Đản]] 2 ngày trong khi chỉ vài ngày trước đó, giáo dân được cho phép treo cờ Vatican trong một buổi lễ tấn phong Tổng giám mục xứ đạo [[Huế]] của [[Phêrô Máctinô Ngô Đình Thục|Ngô Đình Thục]], anh trai Ngô Đình Diệm.
 
Ở Huế, ngày 7 tháng 5, trước sự phản đối của giới Phật tử, Tỉnh trưởng Huế đã đồng ý cho phép treo cờ và đèn Phật giáo, nhưng Lãnh đạo [[Tổng hội Phật giáo Miền Trung]] nhận định chính quyền Ngô Đình Diệm vẫn không từ bỏ chính sách kỳ thị Phật giáo nên vẫn tiếp tục hành động đối phó chính quyền.<ref name="vncphathoc">{{Chú thích web|url=http://vncphathoc.net/?option=book_store&view=detail&pid=2&id=9&ml_id=39&page=1|tiêu đề=Pháp nạn ở Huế trong Lễ Phật Đản năm 1963|tác giả 1=Nguyễn Hiền Đức|nhà xuất bản=Viện nghiên cứu Phật học Việt Nam|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20131102231912/http://vncphathoc.net/?option=book_store&view=detail&pid=2&id=9&ml_id=39&page=1|ngày lưu trữ=2 tháng 11 năm 2013}}</ref> Sau đó, ngày 8 tháng 5, các Phật tử đã tụ tập và diễu [[cờ Phật giáo]] nhân dịp Phật đản năm 1963 tại đài phát thanh Huế và kéo theo đó là một vụ nổ súng. Diễn biến vụ nổ súng này được nhiều nguồn mô tả khác nhau như sau:
* Theo giáo sư lịch sử người Mỹ Seth Jacobs thì có một đám đông Phật tử phản đối lệnh cấm, bất chấp chính phủ bằng việc diễu hành ngoài trụ sở đài phát thanh với cờ Phật giáo trên tay, kêu gọi bình đẳng [[tôn giáo]]. Các lực lượng chính quyền đã bắn vào đám đông biểu tình và làm 9 người thiệt mạng.<ref name="Jacobs 2006 140–150">{{harvnb|Jacobs|2006|pp=140–150}}.</ref>
* Theo nhà nghiên cứu lịch sử Phật giáo Việt Nam là Nguyễn Hiền Đức, khi Phật tử tập trung tại đài phát thanh Huế để chờ nghe chương trình phát thanh lại lễ Phật đản diễn ra tại [[chùa Từ Đàm]]. Bỗng có 2 tiếng nổ lớn sau đó quân đội bắt đầu nổ súng. Có tám người thiệt mạng trong sự kiện này. Bác sĩ Erich Wulff chứng kiến sự việc tại đài phát thanh Huế và sau đó đến nhà xác quan sát các thi thể khẳng định có 5 trong 8 nạn nhân bị xe bọc thép bắn mất đầu.<ref name="vncphathoc"/>
 
Phản ứng lại vụ nổ súng này, Tổng thống Ngô Đình Diệm đã chối bỏ trách nhiệm của chính quyền về thương vong và quy trách nhiệm cho "[[Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam|Việt Cộng]]" khiến cho sự phản kháng càng dữ dội.<ref name="Jacobs 2006 140–150"/>. Các lãnh đạo Phật giáo đưa ra bản yêu sách gồm các điểm:<ref>{{harvnb|Nguyễn|2000|p=1048}}</ref>:
# Chính phủ bỏ lệnh cấm treo cờ Phật giáo
# Được tự do hành đạo như [[Công giáo]]
[[Tập tin:Thích Quảng Đức self-immolation.jpg|nhỏ|300px|Tấm ảnh của nhà báo [[Malcolm Browne]] chụp Hòa thượng Thích Quảng Ðức [[tự thiêu]]. Một bức ảnh tương tự đã được trao "[[Giải thưởng Ảnh Báo chí Thế giới|Ảnh báo chí của năm]]" vào năm 1963.<ref>{{harvnb|Browne|1963}}.</ref>]]
 
Trong thời kỳ đấu tranh quyết liệt này, những tu sỹ Phật giáo đã chọn cách tự thiêu để phát động phong trào đấu tranh chống lại chính sách kỳ thị tôn giáo của chính quyền. Theo tác phẩm Việt Nam Phật giáo sử luận của tác giả Nguyễn Lang, ngày 27 tháng 5 năm 1963, Hòa thượng Thích Quảng Đức đã viết một lá thư cho Giáo hội Tăng Già Toàn Quốc tình nguyện tự thiêu để phản đối chính quyền. Ý định này của ông đã bị Giáo hội từ chối.<ref>{{harvnb|Nguyễn|2000|p=1058–1059}}</ref> Theo một nguồn khác, các chư tăng họp tại [[Chùa Ấn Quang]] đã quyết định để Hòa thượng Thích Quảng Đức lãnh sứ mệnh quan trọng này.<ref>{{Chú thích web|url=http://antgct.cand.com.vn/News/PrintView.aspx?ID=53270|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20100303111252/http://antgct.cand.com.vn/News/PrintView.aspx?ID=53270|tiêu đề= Từ Quận chúa Hồ Thị Hạnh đến Sư bà Diệu Không|work=An Ninh Thế giới và Văn nghệ Công An|nhà xuất bản=Công An Thành phố Hồ Chí Minh|tác giả 1=Nguyễn Khắc Phê
|ngày tháng=25 tháng 10 năm 2009|ngày lưu trữ=3 tháng 3 năm 2010}}</ref>.
 
Ngày [[10 tháng 6]], phát ngôn viên của giới Phật tử tiết lộ cho các [[nhà báo]] Mỹ biết rằng "một cái gì đó quan trọng" sẽ xảy ra sáng hôm sau bên ngoài [[phái bộ ngoại giao|đại sứ quán]] Campuchia ở Sài Gòn.<ref name="j147"/>. Phần lớn phóng viên đều không đếm xỉa đến lời nhắn và ngày hôm sau, rất ít nhà báo xuất hiện. Trong số đó có [[David Halberstam]] của tờ ''[[The New York Times|New York Times]]'' và [[Malcolm Browne]], lúc đó đang làm trưởng đại diện [[Associated Press|hãng thông tấn AP]] tại Sài Gòn.<ref name="j147">{{harvnb|Jacobs|2006|p=147}}.</ref>.
 
Thầy Thích Quảng Đức xuất hiện trong một đám diễu hành bắt đầu từ một ngôi [[chùa]] gần đó. Khoảng 350 hòa thượng và ni cô dẫn đầu bởi một chiếc [[Austin Westminster]] chia làm hai nhánh giương cao khẩu hiệu bằng cả [[tiếng Việt]] và [[tiếng Anh]]. Họ lên án chính quyền Ngô Đình Diệm vì chính sách kỳ thị Phật giáo và đòi bình đẳng tôn giáo.<ref name="j147"/>. Ý định tự thiêu đã xuất hiện ở một nhà sư nhưng cuối cùng hòa thượng Thích Quảng Đức mới là người thực hiện.<ref name="k297">{{harvnb|Karnow|1997|p=297}}.</ref>.
 
Sự việc diễn ra tại ngã tư đại lộ Phan Đình Phùng và phố Lê Văn Duyệt{{ref_label|a|a|none}}<ref name="j147"/> (nay là ngã tư phố Nguyễn Đình Chiểu và đường Cách mạng tháng Tám). Thầy Thích Quảng Đức đi ra từ chiếc [[ô tô]] cùng với hai nhà sư khác. Một người đặt một tấm nệm xuống đường còn người kia mở cabin xe và lấy ra một bình xăng dung tích 5 gallon. Vì đoàn diễu hành đang tạo thành nhiều lớp vòng tròn xung quanh mình, thầy Thích Quảng Đức bình tĩnh ngồi thiền trên tấm đệm. Hai nhà sư cùng đi bắt đầu trút xăng lên đầu ông. Hòa thượng Thích Quảng Đức lần tràng hạt và bắt đầu niệm: "Nam Mô A Di Đà Phật" trước khi Hòa thượng tự mình châm lửa. Lửa nhanh chóng thiêu rụi áo cà sa và da thịt của vị hòa thượng, khói đen bốc lên từ cơ thể đang cháy bùng của ông.<ref name="j147"/><ref>{{harvnb|Jones|2003|p=268}}.</ref>.
 
Sau đây là trích toàn văn lời tâm nguyện của Hòa thượng Thích Quảng Đức trước lúc tự thiêu:<ref name="qd"/>:
{{cquote|''Tôi pháp danh Thích Quảng Đức, Hòa thượng trụ trì Chùa Quán Âm Phú Nhuận (Gia Định).<br />Nhận thấy Phật giáo nước nhà đương lúc ngửa nghiêng, tôi là một tu sĩ mệnh danh là trưởng tử của Như Lai không lẽ cứ ngồi điềm nhiên tọa thị để cho Phật Pháp tiêu vong, nên tôi vui lòng phát nguyện thiêu thân giả tạm này cúng dường chư Phật để hồi hướng công đức bảo tồn Phật giáo.<br />Mong ơn mười phương chư Phật, chư Đại Đức Tăng Ni chứng minh cho tôi đạt thành chí nguyện như sau:''<br />
# ''Mong ơn Phật Tổ gia hộ cho Tổng thống Ngô Đình Diệm sáng suốt chấp nhận năm nguyện vọng tối thiểu của Phật giáo Việt Nam ghi trong bản tuyên ngôn.''
|}
[[Tập tin:ThichQuangDuc Car Parked In Hue.jpg|nhỏ|trái|200px|Xe Austin mà Hòa thượng Thích Quảng Đức dùng để đến nơi tự thiêu nay được trưng bày tại [[chùa Thiên Mụ]] ở [[Huế]]]]
[[Cảnh sát]] đã cố ngăn vụ tự thiêu nhưng không thể xuyên qua được đám đông Phật tử đang vây quanh Hòa thượng Thích Quảng Đức. Một cảnh sát phi mình vào và phủ phục trước hòa thượng nhằm tỏ lòng kính trọng.<ref name="k297"/>. Những người chứng kiến phần lớn sửng sốt trong yên lặng, số khác thì khóc và bắt đầu cầu nguyện. Nhiều nhà sư và ni cô cũng như người qua đường đã quỳ lạy trước vị hòa thượng đang cháy bừng.<ref name="k297"/>. Một nhà sư tuyên bố nhiều lần qua một micrô bằng cả tiếng Anh và tiếng Việt: "Một nhà sư đã tự thiêu. Một nhà sư đã trở thành con người tử vì đạo".<ref name="j147"/>.
 
Chừng 10 [[phút]] sau thì lửa tàn, Hòa thượng Thích Quảng Đức đổ gục xuống đường. Một nhóm sư sãi đã bọc thi hài ông bằng [[cà-sa|áo cà sa vàng]] và đặt vào một chiếc [[áo quan]] bằng [[gỗ]], nhưng không thể gập được tứ chi cho vừa khít. Một cánh tay của Hòa thượng thò ra ngoài trong lúc áo quan được chở đến chùa Xá Lợi gần đó. Lúc 13:30, khoảng 1000 nhà sư tập trung trong chùa để họp trong khi bên ngoài, đám đông sinh viên ủng hộ Phật giáo tập trung giương biểu ngữ: "Một hòa thượng đã tự thiêu vì 5 yêu cầu của chúng tôi" và dàn thành hàng rào xung quanh ngôi chùa. Cuộc họp nhanh chóng kết thúc và các nhà sư quay trở lại ngã tư nơi Thầy Thích Quảng Đức tự thiêu. Khoảng 18:30, 30 ni cô và 6 nhà sư đã bị bắt vì tội tổ chức cầu nguyện trên phố bên ngoài chùa Xá Lợi. Cảnh sát lúc đó đã bao vây ngôi chùa và chặn đứng sự tiếp xúc với bên ngoài. Những người chứng kiến cảm thấy rằng một cuộc đàn áp vũ trang sắp xảy ra.<ref name="Jones 2003 270">{{harvnb|Jones|2003|p=270}}.</ref>. Chiều ngày hôm đó, hàng nghìn người dân Sài Gòn khẳng định rằng họ đã thấy ảo cảnh trên trời như khuôn mặt [[Tất-đạt-đa Cồ-đàm|Đức Phật]]. Họ cho rằng Phật tổ đang nhỏ lệ.<ref name="j148">{{harvnb|Jacobs|2006|p=148}}.</ref>.
 
== Tang lễ ==
Sau vụ Hòa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu, phía Hoa Kỳ gia tăng sức ép buộc Việt Nam Cộng hòa tiếp tục thương lượng và hòa giải với phía Phật giáo. Lúc 11:30 ngày [[11 tháng 6]], Tổng thống Diệm triệu tập nội các để họp khẩn cấp bàn về vấn đề khủng hoảng Phật giáo. Thế nhưng sau cái chết của Hòa thượng Thích Quảng Đức, ông đã hủy cuộc họp và gặp riêng với các bộ trưởng của mình. Đại sứ Mỹ [[William Trueheart]] đã cảnh báo [[Nguyễn Đình Thuận]], thư ký của Diệm, rằng tình hình hiện rất nhạy cảm và đặt hy vọng tổng thống sẽ sớm đáp ứng những yêu sách của giới Phật tử. Tại Mỹ, [[bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ|ngoại trưởng]] [[Dean Rusk]] cũng cảnh báo đại sứ quán Sài Gòn rằng [[Nhà Trắng]] sẽ công khai công bố bản yêu sách đó "tự nó sẽ không liên quan" gì đến chính quyền nếu sự việc đã không xảy ra.<ref>{{harvnb|Jones|2003|p=272}}.</ref>. Bản thông cáo chung có ý nhượng bộ Phật tử được ký ngày [[16 tháng 6]].<ref name="h149"/>.
 
[[15 tháng 6]] được chọn làm ngày tổ chức lễ tang cho Thầy Thích Quảng Đức. Ngày hôm đó đã có hơn 4.000 người tập trung bên ngoài chùa Xá Lợi nhưng buổi lễ lại bị hoãn. Đến ngày 19, linh cữu của hòa thượng được chở đến một [[nghĩa trang]] cách trung tâm thành phố 16 [[kilômét|km]] (10 [[dặm Anh|dặm]]) về phía Nam để hỏa táng lại. Theo như bản thông cáo chung vừa được ký kết trước đó vài ngày trong đó có sự đồng thuận giữa các chức sắc Phật giáo và cảnh sát thì số người tham dự lễ tang được giới hạn khoảng 400 người.<ref name="h149">{{harvnb|Hammer|1987|p=149}}.</ref>.
 
== Trái tim xá lợi ==
[[Tập tin:Thich quang duc heart.gif|nhỏ|upright|Trái tim xá lợi của Hòa thượng Thích Quảng Đức]]
Tuy thi hài Thầy Thích Quảng Đức đã được hỏa táng lại nhưng trái tim của ông thì không cháy và [[xá lị|vẫn còn nguyên]],<ref name="k297"/><ref name="j148" />, về sau được đặt trên một cốc [[thủy tinh]] tại chùa Xá Lợi.<ref name="j148"/>. Giới Phật tử coi đây là một điều thiêng, một biểu tượng của lòng trắc ẩn và suy tôn ông thành một vị [[Bồ Tát|Bồ tát]].<ref name="qd"/><ref name=tvhs/>.
 
Đám tang chưa phải là sự kiện cuối cùng liên quan đến thi hài Hòa thượng Thích Quảng Đức. Ngày [[21 tháng 8]], [[lực lượng đặc biệt (Việt Nam Cộng hòa)|lực lượng đặc biệt]] của Quân lực Việt Nam Cộng hòa đã tấn công chùa Xá Lợi và một vài ngôi chùa khác trên khắp cả nước. Cảnh sát mật định cướp bình đựng tro của Thích Quảng Đức nhưng hai nhà sư đã kịp trốn thoát trước đó theo lối rào sau chùa.<ref>{{harvnb|Jones|2003|pp=307–308}}.</ref>. Tuy nhiên lính của ông Nhu cũng đã lấy được trái tim xá lợi.<ref>{{harvnb|Time Staff|1963b}}.</ref>. Trái tim mà lực lượng quốc gia lấy được khi đó, có người cho là trái tim giả.<ref name=tvhs>{{Chú thích web|url=http://www.tangthuphathoc.net/quangducbotat/btquangducvoiqtimbatdiet.html|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20140321000520/http://www.tangthuphathoc.net/quangducbotat/btquangducvoiqtimbatdiet.html|tiêu đề=Bồ tát Thích Quảng Đức với quả tim bất diệt|ngày lưu trữ=21 tháng 3 năm 2014|tác giả 1= Cư Sĩ Tuệ Minh Đạo Nguyễn Đức Can}}</ref>.
 
Địa điểm được chọn làm nơi tự thiêu, trước cổng đại sứ quán Campuchia tại Sài Gòn, đã làm dấy lên những nghi vấn liệu đó chỉ là sự ngẫu nhiên hay còn có ý gì khác. Trueheart và nhân viên sứ quán cảm thấy rằng địa điểm này được chọn như để bày tỏ tình đoàn kết với chính phủ Campuchia của Hoàng thân [[Norodom Sihanouk]]. Quan hệ giữa Việt Nam Cộng hòa và Campuchia lúc đó đang căng thẳng. Ngày [[22 tháng 5]], Sihanouk buộc tội Diệm đã bạc đãi [[người Việt]] và Phật tử thiểu số [[người Khmer]]. Tờ ''Thời báo Việt Nam'' cho in một bài viết số ra ngày [[9 tháng 6]] khẳng định rằng các nhà sư bên Campuchia đang đứng về phía Phật giáo để phản đối chính quyền. Tờ báo này cũng cho rằng đây là một phần trong kế hoạch của Campuchia nhằm mở rộng chính sách ngoại giao trung lập vào Nam Việt Nam. Floweree cho biết Tổng thống Diệm đang "háo hức và sẵn sàng trông bàn tay của Campuchia nhúng vào tất cả các hoạt động có tổ chức của Phật giáo".<ref>{{harvnb|Jones|2003|p=271}}.</ref>.
 
== Phản ứng của chính quyền Ngô Đình Diệm ==
[[Tập tin:Ngo Dinh Diem - Thumbnail - ARC 542189.png|trái|nhỏ|Tổng thống Việt Nam Cộng hòa [[Ngô Đình Diệm]]]]
Lúc 19 giờ cùng ngày Hòa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu, Tổng thống Ngô Đình Diệm đọc một bài diễn văn trên sóng phát thanh rằng ông "hết sức lo ngại" về vụ việc và khẩn khoản kêu gọi "đồng bào bình tâm". Ông cũng thông báo rằng tiến trình đàm phán đang tiến triển tốt. Ông Diệm cho biết chính tình hình tôn giáo căng thẳng như thế này đã làm nổi bật vai trò của [[thuyết nhân cách]] trong Thiên chúa giáo đối với các luật lệ của ông. Ngô Đình Diệm còn cho rằng những người có tư tưởng cực đoan đã bóp méo sự thật và khẳng định rằng các Phật tử có thể: "tin tưởng vào Hiến pháp, hay nói cách khác là tin tưởng ở tôi".<ref name="Jones 2003 270"/>.
 
Quân lực Việt Nam Cộng hòa hưởng ứng lời kêu gọi của tổng thống, bày tỏ sự đoàn kết với nhau đằng sau Ngô Đình Diệm để cô lập các sĩ quan chống đối. 30 quan chức cấp cao đứng đầu bởi tướng [[Lê Văn Tỵ]] đã khẳng định quyết tâm thực thi mọi nhiệm vụ giao phó cho quân đội để bảo vệ [[hiến pháp]] và nền [[cộng hòa]]. Bản tuyên bố thực ra là vỏ bọc che đậy cho kế hoạch lật đổ Ngô Đình Diệm. Một số người tham gia ký kết về sau có dính líu trực tiếp tới cuộc đảo chính và ám sát Diệm tháng 11 năm đó. Các tướng [[Dương Văn Minh]] và [[Trần Văn Đôn]], cố vấn quân sự của tổng thống và là người sẽ lãnh đạo cuộc lật đổ, lúc đó đang ở nước ngoài và không phải tham gia màn kịch ký kết.<ref>{{harvnb|Hammer|1987|p=147}}.</ref>.
 
[[Trần Lệ Xuân]], vợ của Ngô Đình Nhu và em dâu tổng thống, lúc đó được mệnh danh là Đệ Nhất Phu nhân Việt Nam Cộng hòa vì tổng thống sống độc thân, đã phát biểu: ''"Tôi sẽ vỗ tay khi thấy một vụ nướng sư khác"'' (''I would clap hands at seeing another monk barbecue show'')<ref>{{harvnb|O'Brien|2005|p=859}}</ref> và ''"nếu ai thiếu xăng dầu tôi sẽ cho"''. Trả lời phỏng vấn của ký giả tờ ''New York Times'', Trần Lệ Xuân nói: ''"Tôi còn thách mấy ông sư thêm mười lần nữa. Phương pháp giải quyết vấn đề Phật giáo là phớt lờ, không cần biết tới"''. Những phát biểu thiếu cân nhắc và quá khích của bà như rót thêm nước sôi vào tình hình căng thẳng lúc đó.<ref>{{harvnb|Langguth|2002|p=216}}.</ref>.
 
Cuối [[tháng sáu|tháng 6]], chính phủ Ngô Đình Diệm cáo buộc rằng Hòa thượng Thích Quảng Đức "đã bị chích thuốc" trước khi bị ép tự vẫn.<ref>{{harvnb|Jones|2003|p=284}}.</ref>. Chính quyền cũng buộc tội Browne đã hối lộ nhà sư để ông tự thiêu.<ref name="p309">{{harvnb|Prochnau|1995|p=309}}.</ref>. Nhưng về sau, [[Trần Lệ Xuân]] đã tìm cách từ chối một số các phát biểu thiếu trách nhiệm này.<ref>Joseph Buttinger, Vietnam: A Dragon Embattled, Volum II Vietnam at War, Frederick A. Praeger, Publisher, New York, 1967, tr.1184</ref>
 
== Tác động chính trị và truyền thông ==
Những bức ảnh của Browne chụp cảnh tự thiêu nhanh chóng truyền đi bằng các phương tiện điện tín và lên trang nhất của nhiều tờ báo khắp thế giới. Việc một hòa thượng tự thiêu tại một đất nước mà phần đông dân số theo đạo Phật đã được ghi nhận là bước ngoặt trong cuộc khủng hoảng Phật giáo và dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền Ngô Đình Diệm. Mặc dù sự suy yếu của chính phủ bắt đầu lộ rõ từ trước nhưng vụ việc vẫn được coi là bước then chốt trong tình hình hỗn loạn lúc bấy giờ.<ref name="j269">{{harvnb|Jones|2003|p=269}}.</ref>. Nhà sử học [[Seth Jacobs]] khẳng định Hòa thượng Thích Quảng Đức đã "''đốt cuộc thử nghiệm Diệm của nước Mỹ ra tro''" và "''không có lời bào chữa nào có thể gỡ gạc lại được danh tiếng của Ngô Đình Diệm''" một khi những bức ảnh của Browne đã hằn vào tâm trí của công chúng thế giới.<ref name="j149">{{harvnb|Jacobs|2006|p=149}}.</ref>. [[Ellen Hammer]] mô tả rằng sự kiện đã gợi lên những hình ảnh đen tối về sự đàn áp và ghê rợn, tương ứng với một thực tại rất châu Á mà người phương Tây vốn không hiểu".<ref name="h145">{{harvnb|Hammer|1987|p=145}}.</ref>. [[William Colby]], giám đốc [[Cơ quan Tình báo Trung ương (Hoa Kỳ)|CIA]] vùng [[Viễn Đông]] cho rằng Ngô Đình Diệm "''đã xử trí cuộc khủng hoảng rất dở và đã để cho nó tiến triển. Nhưng thực sự tôi không nghĩ rằng có nhiều cơ hội để họ giải quyết vấn đề một khi đã có một thầy tu tự thiêu''".<ref name="j269"/>.
 
[[Tập tin:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|nhỏ|upright|Tổng thống Mỹ [[John F. Kennedy]] nói rằng "''không có một bức hình thời sự nào trong lịch sử lại gây nên nhiều xúc cảm trên khắp thế giới như vậy''"]]
[[Tổng thống Hoa Kỳ]] [[John F. Kennedy]], người đứng đầu chính phủ đồng minh với Việt Nam Cộng hòa, biết được thông tin về vụ một nhà sư tự thiêu tại Nam Việt Nam khi đọc báo tin tức buổi sáng, trong khi ông đang ngồi trên giường và nói chuyện với em trai [[Robert F. Kennedy]], viên chưởng lý Hoa Kỳ. Tổng thống đã cắt ngang cuộc đàm thoại về tình hình tại bang [[Alabama]] và thốt lên: "Lạy Chúa Giê-su!".<ref name="j149"/>. Về sau ông nhận xét rằng "''trong lịch sử không có một bức hình thời sự nào lại gây nên nhiều xúc cảm trên khắp thế giới như vậy''"<ref name="j149"/>. [[Thượng viện Hoa Kỳ|Thượng nghị sĩ]] [[Frank Church]], thành viên [[Ủy ban Quan hệ Quốc tế]], đã phát biểu: "''Người ta chưa từng chứng kiến những cảnh tượng hãi hùng như thế này kể từ khi các vị [[thánh tử vì đạo]] dắt tay nhau vào [[đấu trường La Mã]] nộp mình''".<ref name="h145"/>.
 
Tại [[châu Âu]], bức ảnh được bày bán hàng loạt trên đường phố như những tấm bưu thiếp trong suốt [[thập niên 1960]]. [[Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa]] đã in bức ảnh ra hàng triệu bản và phân phát khắp [[châu Á]] và [[châu Phi]] như một minh chứng về "chủ nghĩa đế quốc Mỹ"<ref name="p309"/>. Một trong những tấm ảnh Browne chụp cảnh tượng kinh hoàng vẫn còn dán trên chiếc xe mà Thích Quảng Đức lái tới ngã tư nơi ông tự thiêu.<ref name="p309"/>. Về phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch [[Hồ Chí Minh]] cũng bày tỏ sự khâm phục trước hành động tự thiêu của Hòa thượng Thích Quảng Đức qua hai câu đối: ''Vị pháp vong thân vạn cổ hùng uy Thiên Nhật Nguyệt/Lưu danh bất tử bách niên chính khí Địa Sơn Hà''.<ref>{{Chú thích web|url=http://phatgiao.org.vn/tu-lieu/201304/Ky-niem-50-nam-phap-nan-lich-su-PGVN-Phan-1-Bai-tho-Lua-tu-bi-noi-thay-loi-lich-su-10160/|tiêu đề=Kỷ niệm 50 năm pháp nạn lịch sử PGVN: (Phần 1) Bài thơ "Lửa từ bi" nói thay lời lịch sử|nhà xuất bản=Giáo hội Phật giáo Việt Nam|ngày tháng=1 tháng 4 năm 2013|tác giả 1=Giác Đạo - Dương Kinh Thành}}.</ref>
 
Đối với Browne và hãng thông tấn AP, những bức ảnh là một thành công trong tiếp thị. Ray Herndon, nhà báo hãng thông tấn [[UPI]] (United Press International) đã quên không mang máy ảnh ngày hôm đó nên bỏ lỡ cơ hội chụp cảnh một hòa thượng tự thiêu, sau đã bị cấp trên la rầy. UPI ước lượng rằng có 5.000 độc giả ở [[Sydney]], một [[thành phố]] lúc đó có khoảng 1,5 đến 2 triệu dân, đã chuyển sang lấy tin từ các nguồn của hãng AP.<ref>{{harvnb|Prochnau|1995|p=316}}.</ref>. Về phía chính quyền Ngô Đình Diệm, tờ ''[[Times of Vietnam]]'', cơ quan ngôn luận bằng [[tiếng Anh]], đã gia tăng sự công kích đối với các nhà báo Mỹ và giới Phật tử. Những dòng tít kiểu như "Giới chức chùa Xá Lợi đưa ra lời hăm dọa mới" hay "Sư sãi âm mưu ám sát" xuất hiện trên mặt báo. Một bài báo hoài nghi về mối quan hệ giữa các nhà sư và báo chí với việc đặt một câu hỏi tại sao "rất nhiều cô gái trẻ ra vào chùa Xá Lợi vào buổi sáng sớm" và sau đó cho rằng họ đã được đưa vào trong đó vì mục đích [[tình dục]] cho các phóng viên.<ref>{{harvnb|Prochnau|1995|p=320}}.</ref>.
 
Tấm ảnh đoạt giải của Browne đã được giới truyền thông đại chúng sử dụng lại trong nhiều thập niên. Năm [[1992]], ban [[rock|nhạc rock]] [[Rage Against the Machine]] sử dụng một tấm ảnh làm bìa cho album và [[Killing in the Name|đĩa đơn đầu tay]] của họ. Trong tập 408 bộ [[phim hoạt hình]] ''[[South Park]]'', "Chef Goes Nanners", nhân vật Chef đã dùng đến tấm ảnh tự thiêu của Browne trước khi đổ xăng và đốt cháy một nhà sư để phản kháng lại lá cờ [[phân biệt chủng tộc]] của thị trấn.<ref>{{harvnb|Parker|2000}}.</ref>.
 
Ngày 22/8/1963, thống chế [[Sarit Thanarat]], thủ tướng Thái Lan, đề nghị triệu tập một hội nghị sơ bộ gồm các nước Phật giáo trước lúc đưa vấn đề Phật giáo Việt Nam ra [[Liên Hiệp Quốc]]. Bốn ngày sau đó Đại tá Mutukhan, Phó giám đốc nha Tôn giáo thuộc bộ Giáo dục, đã khuyến cáo chính phủ Ngô Đình Diệm bằng những lời gay gắt và như một tiên tri:
{{chính|Tự thiêu}}
[[Tập tin:Thich Quang Duc 3.jpg|nhỏ|300px|upright|Đài tưởng niệm hòa thượng Thích Quảng Đức tự thiêu]]
Mặc dù công chúng phương Tây rất bàng hoàng về sự kiện hòa thượng Thích Quảng Đức, việc các nhà sư Việt Nam tự thiêu không phải hiện tượng hiếm. Nhiều trường hợp tự thiêu đã được ghi nhận từ hàng [[thế kỷ]] trước, với lý do thường là để tỏ lòng tôn kính với [[Tất-đạt-đa Cồ-đàm|Đức Phật]].<ref name="p146">{{harvnb|Hammer|1987|p=146}}.</ref>. Trường hợp gần nhất trước Hòa thượng Thích Quảng Đức được ghi nhận ở [[Bắc Bộ Việt Nam|miền Bắc Việt Nam]] vào năm [[1950]].<ref name="p146"/>. Sau khi xâm chiếm Việt Nam vào [[thế kỷ XIX]], [[Pháp|thực dân Pháp]] đã cố bài trừ những hành động này nhưng không thực sự thành công. Thập niên 1920, họ đã thành công trong việc ngăn chặn một nhà sư ở Huế tự thiêu, nhưng cuối cùng nhà sư này đã tuyệt thực cho đến chết. Trong những năm 1920 và 1930, báo chí Sài Gòn đã đưa tin về các trường hợp hòa thượng tự thiêu như thể những chuyện bình thường. Điều tương tự cũng diễn ra ở thành phố [[Cáp Nhĩ Tân]], tỉnh [[Hắc Long Giang]] của [[Trung Quốc]]. Năm [[1948]], một hòa thượng ngồi theo tư thế [[Hoa sen (Phật giáo)|hoa sen]], bên dưới là [[mùn cưa]] và [[Đậu tương|dầu đậu nành]] và tự thiêu để phản đối chính sách ngược đãi Phật giáo của những người cộng sản do [[Mao Trạch Đông]] đứng đầu. Trái tim của vị hòa thượng này vẫn còn nguyên như trái tim của Hòa thượng Thích Quảng Đức.<ref name="p146"/>. Sau Hòa thượng Thích Quảng Đức, 5 thành viên hội Tăng lữ Việt Nam cũng tử vì đạo cho đến tận [[tháng mười|tháng 10]] năm 1963, khi phong trào phản kháng của Phật giáo lên cao.<ref>{{harvnb|Jacobs|2006|p=152, 168, 171}}.</ref>. Ngày [[1 tháng 11]], Quân lực Việt Nam Cộng hòa thực hiện [[đảo chính Việt Nam Cộng hòa 1963|cuộc đảo chính lật đổ tổng thống]]. Ngô Đình Diệm và Ngô Đình Nhu [[vụ bắt giữ và sát hại Ngô Đình Diệm|bị ám sát]] ngày hôm sau.<ref>{{harvnb|Jacobs|2006|pp=173–180}}.</ref>.
 
Người Mỹ tại Sài Gòn thường thấy những hành động tự thiêu rất kỳ quặc, họ sử dụng các kiểu chơi chữ ví dụ như "''[[tỉ-khâu|bonze]] [[Lửa mừng|fires]]''" hay "''hot cross bonzes''", gần như để trốn khỏi tình trạng hoang mang,<ref name="p310"/>. Trong một trường hợp, một cậu bé con một quan chức người Mỹ ở đại sứ quán Mỹ tại Sài Gòn đã đổ [[dầu hỏa]] lên người mình và châm lửa. Đến khi lửa được dập thì cậu đã bị bỏng rất nặng. Về sau, cậu chỉ giải thích về hành động của mình rằng: "Con chỉ muốn thử xem nó như thế nào".<ref name="p310">{{harvnb|Prochnau|1995|p=310}}.</ref>. Trường hợp tự thiêu cũng xảy ra ít nhất hai lần tại Mỹ trong các cuộc [[phản đối Chiến tranh Việt Nam]]. Ngày [[2 tháng 11]] năm [[1965]], [[Norman Morrison]], một tín đồ [[Quaker]] yêu chuộng [[hòa bình]], đã tự thiêu bằng [[dầu hỏa]] bên dưới cửa sổ tầng 3 [[Lầu Năm Góc]], nơi Bộ trưởng Quốc phòng [[Robert McNamara]] làm việc. Cũng năm đó, [[Alice Herz]], một phụ nữ 82 tuổi, đã tự thiêu ở [[Detroit|Detroit, Michigan]].<ref name="Zinn_2003_486">{{harvnb|Zinn|2003|p=486}}.</ref>.
 
==Xem thêm==