Khác biệt giữa các bản “Vasili III của Nga”

n
clean up, replaced: {{birth date → {{Ngày sinh, {{death date → {{Ngày mất, → (58), → (11) using AWB
Thẻ: Sửa đổi di động Sửa đổi từ trang di động
n (clean up, replaced: {{birth date → {{Ngày sinh, {{death date → {{Ngày mất, → (58), → (11) using AWB)
{{Thông tin nhân vật hoàng gia|monarchy
| tên = Vasili III
| hình = Vasili III of Russia.jpg
| ghi chú hình = Tranh khắc Vasili III Ivanovich, tác phẩm khắc của một họa sĩ Châu Âu thời đương đại.
| chức vị = [[Danh sách vua Nga|Đại công tước xứ Moscow]]
| tại vị = 6 tháng 11 năm 1505 – 3 tháng 12 năm 1533
| đăng quang = 14 tháng 4 năm 1502
| kiểu đăng quang = russia
| tiền nhiệm = [[Ivan III của Nga|Ivan III]]
| kế nhiệm = [[Ivan IV của Nga|Ivan Lôi Đế]]
| phối ngẫu = [[Solomonia Saburova]] <br>[[Elena Glinskaya]]
| kiểu phối ngẫu = phối ngẫu
| con cái = [[Ivan IV của Nga|Ivan Lôi Đế]] <br> [[Yuri Vasilevich (con của Vasili IIl)|Yuri Vasilevich]]
| issue-link =
| issue-pipe =
| tên đầy đủ = Vasily Ivanovich
| hoàng tộc = [[Nhà Rurikids|Rurik]]
| kiểu hoàng tộc = Dynasty
| cha = [[Ivan III của Nga|Ivan III]]
| mẹ = [[Sophia Paleologue]]
| sinh = {{birthNgày datesinh|df=yes|1479|3|25}}
| nơi sinh =
| mất = {{deathNgày datemất and age|1533|12|3|1479|3|25|df=y}}
| nơi mất = [[Moskva]], [[Grand Duchy of Moscow]]
| ngày an táng =
| nơi an táng = [[Archangel Cathedral]]
| tôn giáo = [[Chính thống giáo phương Đông]]
|}}
'''Vasili III Ivanovich''' ([[tiếng Nga]]: Василий III Иванович, còn được gọi là Basil III; ([[25 tháng 3]] năm [[1479]] – [[3 tháng 12]] năm [[1533]] tại [[Moskwa]]) là một Đại công Nga từ năm 1505 đến năm 1533. Ông là con trai của tiên công [[Ivan III Vasiliyevich]] và với bà [[Sophia Paleologue]], ông được làm lễ rửa tội với tên thánh là Gavriil (Гавриил). Ivan có ba người em trai: Yuri, sinh năm 1480, Simeon, sinh năm 1487 và Andrei, sinh năm 1490, cùng ba chị gái: Elena (sinh và mất năm 1474), Feodosiya (sinh và mất năm 1475) và Elena (sinh năm 1476) và 2 em gái là Feodosiya (sinh năm 1485) và Eudoxia (sinh năm 1492).
 
=== Đối nội ===
Lên ngôi sau khi cha là [[Ivan III của Nga]] băng hà, Vasili III có những hoạt động để củng cố quyền lực ở trong nước. Ông được hưởng sự hỗ trợ của Giáo hội trong cuộc đấu tranh của mình chống phe đối lập phong kiến. Năm 1521, Tổng giám mục Moskwa là Varlaam (1511 - 1521) bị Vasili III trục xuất<ref>Lấy lý do Tổng giám mục ngăn cản việc Vasili III tái hôn với người vợ kế sau khi ông ly hôn với người vợ trước; ông này cũng từ chối không chịu giúp Đại công chống phe đối lập phong kiến, Vasili III trục xuất ngay Tổng giám mục Varlaam tại tu viện Kyrilo-Beloozersky vào tháng 12/1521, cử Daniel lên thay. Varlaam bị đưa đến tu viện Spaso-Kamenyi ở Vologda, nơi ông qua đời vào năm 1522. Xem trong:  Isabel de Madariaga, ''Ivan the Terrible'' (New Haven: Yale University Press, 2006), 29; Janet Martin, ''Medieval Russia 980-1584''(Cambridge: Cambridge University Press, 1995), 262-264.</ref> khỏi ngai Tổng giám mục vì ông này từ chối tham gia cuộc chiến của Vasili chống lại hoàng thân Vasili Ivanovich Shemyachich<ref>{{chú thích web | url = https://en.wikipedia.org/wiki/Vasili_Ivanovich_Shemyachich | tiêu đề = Vasili Ivanovich Shemyachich | author = | ngày = | ngày truy cập = 5 tháng 7 năm 2017 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref>. Các hoàng thân khác là Vasili Shuisky và Ivan Vorotynsky vì ủng hộ Shemyachich cũng bị Đại công đưa đi lưu đày. Nhà ngoại giao và chính khách Ivan Bersen-Beklemishev đã bị xử tử<ref>Donald W. Treadgold (1973). ''The West in Russia and China: Russia, 1472-1917''. CUP Archive. p. 16. <nowiki>ISBN 978-0-521-09725-3</nowiki>.</ref> năm 1525 vì chỉ trích chính sách của Vasili. Maximus người Hy Lạp (nhà báo), Vassian Patrikeyev (chính khách) và những người khác bị kết án cùng một lý do trong năm 1525 và 1531. Trong triều đại của Vasili III, quyền sở hữu đất đai của tầng lớp quý tộc tăng lên, trong khi các nhà chức trách đã tích cực cố gắng hạn chế các đặc quyền của tầng lớp quý tộc.
 
=== Đối ngoại ===
 
== Cuối đời ==
Vào những năm cuối thời gian trị vì của mình, Vasili III muốn "nạp phi" để có con nối dõi. Năm 1526, ông cưới người vợ đầu tiên là Nữ đại công tước Solomonia Saburova của Suzdal, nhưng họ không có con. Nhận thức về sự thất vọng của chồng mình, Solomonia đã cố gắng khắc phục điều này bằng cách nhờ các thầy phù thủy và hành hương để mong có con, nhưng vô vọng. Đại công Moskwa đã hỏi ý kiến các [[boyar]] và tuyên bố ly hôn vợ cũ để cưới Elena Glinskaya, cháu gái của quý tộc Mikhail Glinski thuộc dòng Litva (người giúp ông đánh chiếm Smolensk năm 1514) bất chấp sự phản đối của các lãnh chúa dòng dõi Moskwa và các giáo sĩ. Vasili đã phải lòng người vợ thứ xinh đẹp này cho đến trước đám cưới. Khí đám cưới diễn ra, ông bất chấp mọi quy tắc truyền thống của Moskwa cổ để cạo râu cho đẹp hơn. Sau cuộc hôn nhân thứ hai này được ba tháng, Elena Glinskaya không có dấu hiệu động thai. Dân chúng Moskwa bắt đầu nghi ngờ về cuộc hôn nhân của Đại công và họ cho rằng, đây là một dấu hiệu cho thấy Chúa không chấp nhận hôn nhân. Tuy nhiên, với niềm vui lớn của Vasili và dân chúng là hoàng hậu Elena Glinskaya vừa sinh hạ được hai hoàng nam là Ivan (sinh năm 1530) và Yuri (sinh năm 1532)<ref>Bain, Robert Nisbet (1911). "Basil (Muscovy)". In Chisholm, Hugh. ''Encyclopædia Britannica'' (11th ed.). Cambridge University Press.</ref>.
 
Năm 1533, trọng khi đang đi săn bắn ở gần Volokolamsk, Vasili cảm thấy đau đớn ở hông phải, kết quả của chứng bệnh áp xe. Ông được đưa đến làng Kolp, nơi ông được hai bác sĩ người Đức đến thăm, nhưng họ không thể ngăn chặn sự lây nhiễm của chứng bệnh này bằng các biện pháp chữa bệnh thông thường. Tin rằng cuộc đời mình sắp hết, Vasili yêu cầu được trở về Moskwa. Vào ngày 25 tháng 11 năm 1533, Vasili được đưa đến Moskwa và được đưa tới giường bệnh. Trong lúc lâm chung, Vasili đã kịp di chúc về người kế vị: Elena sẽ cai trị cùng với hội đồng nhiếp chính gồm những người thân tín nhất trong khi hoàng thái tử Ivan còn nhỏ. Trước lúc từ trần, Vasili kịp lấy tên thánh Varlaam và xin làm tu sĩ sau khi qua đời. Vasili III qua đời vào lúc nửa đêm, 4 tháng 12 năm 1533<ref>Troyat, Henri (1993). ''Ivan le terrible'' (bằng tiếng Pháp). <nowiki>ISBN 2-08-064473-4</nowiki>.</ref>, lúc 54 tuổi. Sau khi ông chết, con trai trưởng còn nhỏ là [[Ivan IV]] kế vị