Khác biệt giữa các bản “Sinh học”

Đã lùi lại sửa đổi 63860490 của AquaP (thảo luận) (sử dụng mobileUndo)
Thẻ: Sửa đổi di động Sửa đổi từ trang di động
(Đã lùi lại sửa đổi 63860490 của AquaP (thảo luận) (sử dụng mobileUndo))
Thẻ: Sửa đổi di động Sửa đổi từ trang di động Lùi sửa
{| class="infobox" style="width: 280px;"
Sinh học là ác mộng của một đứa học sinh THCS như tôi :((((
|
{| cellpadding="0" cellspacing="0"
|[[Tập_tin:EscherichiaColi_NIAID.jpg|thế=microscopic view of E. Coli|135x135px]]
|[[Tập_tin:Thompson's_Gazelle.jpeg|thế=a Thompson's Gazelle in profile facing right|140x140px]]
|-
|[[Tập_tin:Goliath_beetle.jpg|thế=a Goliath beetle facing up with white stripes on carapace|163x163px]]
|[[Tập_tin:Tree_Fern.jpg|thế=A tree fern unrolling a new frond|162x162px]]
|}
|-
|Sinh học nghiên cứu về các [[sinh vật]] và các khía cạnh khác của sự sống
Ảnh trên: [[Escherichia coli|Vi khuẩn E. Coli]] ''và'' [[linh dương]]
 
Ảnh dưới: [[Bọ cánh cứng lớn]] và [[dương xỉ]]
|}
{{1000 bài cơ bản}}
'''Sinh học''' hay '''sinh vật học''' ([[tiếng Anh]]: '''biology''' bắt nguồn từ [[tiếng Hy Lạp|Hy Lạp]] với ''bios'' là sự sống và ''logos'' là môn học) là một môn [[khoa học]] nghiên cứu về [[Sinh vật|thế giới sinh vật]] . Nó là một nhánh của [[khoa học tự nhiên]], tập trung nghiên cứu các cá thể sống, mối quan hệ giữa chúng với nhau và với [[môi trường]]. Nó miêu tả những đặc điểm và [[tập tính]] của [[sinh vật]] (ví dụ: cấu trúc, chức năng, sự phát triển, môi trường sống), cách thức các [[cá thể]] và [[loài]] tồn tại (ví dụ: nguồn gốc, sự tiến hóa và phân bổ của chúng).
 
Sinh học bao hàm nhiều ngành học khác nhau được xây dựng dựa trên những nguyên lý riêng. Có 4 nguyên lý tạo thành nền tảng cho sinh học hiện đại: [[học thuyết tế bào|lý thuyết tế bào]], [[tiến hóa]], [[di truyền]] và [[cân bằng nội môi]] (''homeostasis '')<ref name=":0">{{Chú thích sách | last = Campbell | first = Neil A. | authorlink = | coauthors = Brad Williamson; Robin J. Heyden | title = Biology: Exploring Life | publisher = Pearson Prentice Hall | date = 2006 | location = Boston, Massachusetts | pages = | url = http://www.phschool.com/el_marketing.html | doi = | id = | isbn = 0-13-250882-6 | oclc = 75299209 }}</ref>. Các môn học này có mối quan hệ qua lại với nhau, giúp ta hiểu về sự sống với các mức độ, phạm vi khác nhau.
 
Sự ra đời của sinh học bắt đầu từ thế kỉ 19, khi các nhà khoa học tìm thấy được các đặc điểm chung cơ bản giữa các loài. Ngày nay, sinh học trở thành một môn học chuẩn và bắt buộc tại các trường học và Đại học trên khắp thế giới. Rất nhiều bài báo được công bố hằng năm ở trên khắp các tạp chí chuyên ngành về y và sinh.<ref>{{Chú thích sách|title=Biology: A Functional Approach|author=King, TJ & Roberts, MBV|publisher=Thomas Nelson and Sons|date=1986|isbn=978-0174480358|oclc=20717292}}</ref>
 
Việc phân loại các ngành con của sinh học rất đa dạng. Ban đầu, chúng được phân loại theo chủng loại các cá thể làm đối tượng nghiên cứu. Ví dụ: [[thực vật học]], nghiên cứu về cây; [[động vật học]], nghiên cứu về động vật; và [[vi sinh học]], nghiên cứu về các vi sinh vật. Tiếp đến, chúng lại được chia nhỏ dựa trên quy mô của các cá thể và phương pháp nghiên cứu chúng: [[hóa sinh]] nghiên cứu về hóa cơ bản của sự sống; [[sinh học phân tử]] nghiên cứu các tương tác phức tạp giữa các hệ thống của các phân tử sinh học; [[tế bào học|sinh học tế bào]] tìm hiểu các cấu trúc cơ bản tạo thành mọi sự sống. Như vậy, sự sống ở mức độ [[nguyên tử]] và [[phân tử]] được nghiên cứu thông qua [[sinh học phân tử]], [[hóa sinh]] và [[di truyền phân tử]]. Ở mức độ tế bào, nó được hiểu biết thông qua [[tế bào học|sinh học tế bào]] và mức độ đa bào thì thông qua [[sinh lý học]], [[giải phẫu học]] và [[mô học]]. [[Sinh học phát triển]] nghiên cứu sự sống ở các giai đoạn [[phát triển]] khác nhau hoặc [[phát triển cá thể]] (''ontogeny'') của sinh vật.
 
Với mức độ lớn hơn, [[di truyền học]] quan tâm đến [[di truyền|tính di truyền]] giữa cha mẹ và con cái. [[Phong tục học]] (''ethology'') nghiên cứu nhóm hành vi của một tập hợp cá thể. [[Di truyền học quần thể]] (''population genetics'') xem xét toàn bộ [[quần thể]] và [[hệ thống học]] quan tâm đến sự tiến hóa của nhiều loài thuộc các [[nhánh tiến hóa]] (''lineage''). Mối quan hệ qua lại giữa các quần thể với nhau và với ổ sinh thái của chúng là đối tượng của [[sinh thái học]] và [[sinh học tiến hóa]]. Một lĩnh vực tương đối mới là [[sinh học vũ trụ]] (''astrobiology'' hoặc ''xenobiology'') nghiên cứu về khả năng tồn tại sự sống ngoài [[Trái Đất]].
 
== Lịch sử sinh học ==
110

lần sửa đổi