Khác biệt giữa các bản “Lực ly tâm”

không có tóm lược sửa đổi
n (replaced: trái đất → Trái Đất (3) using AWB)
Thẻ: Sửa đổi di động Sửa đổi từ trang di động
'''Lực ly tâm''' là một [[lực quán tính]] xuất hiện trên mọi vật nằm yên trong [[hệ quy chiếu]] [[chuyển động quay|quay]] so với một [[hệ quy chiếu|hệ quy chiếu quán tính]]. Nó là hệ quả của trường [[gia tốc]], xuất hiện trong [[hệ quy chiếu|hệ quy chiếu phi quán tính]] mà trong trường hợp này là hệ quy chiếu quay. Cũng có thể hiểu lực ly tâm là phản lực của [[lực hướng tâm]] tác động vào vật đang chuyển động theo một đường cong (thành phần lực vuông góc với [[vận tốc]] và làm đổi hướng vận tốc), để giữ cho vật nằm cân bằng trong hệ quy chiếu quay.
 
Chúng ta cảm thấy lực này khi ngồi trong xe ô tô đang đổi hướng, hay chơi trò cảm giác mạnh như [[xe lao tốc độ]] ở công viên. Lực này được ứng dụng để tạo nên một trường [[gia tốc]] giúp phân loại các thành phần trong hỗn hợp vật chất, như máy [[phân tích ly tâm]] hay để vắt quần áo trong [[máy giặt]].
 
Trong [[hệ quy chiếu|hệ quy chiếu quán tính]], khi không có lực gì tác động vào các vật thể, chúng giữ chuyển động thẳng đều, theo [[các định luật của Newton về chuyển động|định luật 1 Newton]]. Tuy nhiên chuyển động thẳng đều này lệch với chuyển động quay của hệ quy chiếu quay. Ví dụ về một người ngồi trong xe ô tô đang đổi hướng: nếu không có [[ma sát|lực ma sát]] giữa người và ghế, người sẽ tiếp tục đi thẳng, còn ô tô và ghế đổi hướng. Người bị dịch chuyển, một cách tương đối, lệch khỏi ghế.
 
Nhìn trong hệ [[quy chiếu quay]], các vật thể, vốn chuyển động thẳng đều trong hệ quy chiếu quán tính, bị đẩy ra theo phương xuyên tâm quay. Lực đẩy vật thể ra, quan sát trong hệ quy chiếu này, chính là lực ly tâm.
 
Nhìn trong hệ [[quy chiếu quay]], các vật thể, vốn chuyển động thẳng đều trong hệ quy chiếu quán tính, bị đẩy ra theo phương xuyên tâm quay. Lực đẩy vật thể ra, quan sát trong hệ quy chiếu này, chính là lực ly tâm.
== Công thức ==
Hệ quy chiếu quay so với hệ quy chiếu quán tính là một dạng của hệ quy chiếu phi quán tính, vì [[chuyển động]] của [[hệ quy chiếu]] này không thẳng đều. Mọi điểm trong hệ quy chiếu quay với [[vận tốc góc]] không đổi ''w'' quanh một tâm cố định so với hệ quy chiếu quán tính.