Khác biệt giữa các bản “Kitin”

không có tóm lược sửa đổi
[[Tập tin:Haworth_projection_of_chitin.svg|liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp%20tin:Haworth_projection_of_chitin.svg|phải|nhỏ|250x250px|[[Phép chiếu Haworth]] của phân tử kitin.]]
[[Tập tin:Glanzkaefer.jpg|liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp%20tin:Glanzkaefer.jpg|nhỏ|[[Họ Rầy xanh|Cận]] cảnh bộ cánh của [[Họ Rầy xanh|rầy nâu]] ; cánh được cấu tạo từ kitin.]]
'''Kitin''' hay '''chitin''' ([[carbon|C]]<sub>8</sub>[[hydrogen|H]]<sub>13</sub>[[oxygen|O]]<sub>5</sub>[[nitrogen|N]])<sub>n</sub> là một [[polymer]] chuỗi dài của một N-Acetylglucosamine, một dẫn xuất của [[glucose]], và được tìm thấy ở nhiều nơi trên khắp giới tự nhiên. Nó là một thành phần đặc trưng của các thành [[tế bào]] của [[nấm]], các khung xương của [[động vật chân đốt]] như [[động vật giáp xác]] (ví dụ [[cua]], [[tôm hùm]] và [[tôm]]) và [[côn trùng]], các dải răng kitin của [[động vật thân mềm]], và các mỏ và vỏ bên trong của [[động vật thân mềm]], bao gồm cả [[Mực (động vật)|mực]] và [[bạch tuộc]] và trên vảy và các mô mềm khác của [[cá]] và [[lissamphibia]].<ref>{{cite journal | pmid = 25772447 | doi=10.1016/j.cub.2015.01.058 | volume=25 | title=Chitin is endogenously produced in vertebrates | pmc=4382437 | journal=Curr Biol | pages=897–900 | last1 = Tang | first1 = WJ | last2 = Fernandez | first2 = JG | last3 = Sohn | first3 = JJ | last4 = Amemiya | first4 = CT}}</ref> Cấu trúc của Kitinkitin là có thể so sánh được với [[cellulose]] [[polisaccarit]], tạo thành nanofibrils tinh hoặc râu. Xét về chức năng, nó có thể được so sánh với [[protein]] [[keratin]].
 
Kitin cũng đã được chứng minh hữu ích cho nhiều mục đích y tế và công nghiệp. Trong vảy cánh bướm, kitin thường được tổ chức thành các ngăn xếp các lớp nano-lớp hoặc gậy nano bằng tinh thể nano chitin tạo ra màu sắc óng ánh khác nhau bởi sự [[giao thoa màng mỏng]], cấu trúc tương tự tương tự được làm từ chất sừng được tìm thấy trong các bộ lông chim có màu sắc óng ánh.
[[Tập tin:Lyristes_plebejus.jpg|liên_kết=https://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BA%ADp%20tin:Lyristes_plebejus.jpg|phải|nhỏ|Một con ve xuất hiện từ bộ xương ngoài của ấu trùng làm từ kitin của nó.]]
Ở dạng nguyên chất, không biến tính, kitin trong mờ, dẻo, đàn hồi và khá dai. Tuy nhiên, ở hầu hết các [[Động vật Chân khớp|động vật chân đốt]], nó thường bị biến đổi, phần lớn xuất hiện dưới dạng thành phần của [[vật liệu composite]], chẳng hạn như trong [[sclerotin]], một [[Protein|chất nền protein]] rám nắng, tạo thành phần lớn [[bộ xương ngoài]] của [[côn trùng]] . Kết hợp với [[canxi cacbonat]], như trong vỏ của [[động vật giáp xác]] và [[động vật thân mềm]], chitin tạo ra một hỗn hợp mạnh hơn nhiều. Vật liệu composite này cứng và cứng hơn nhiều so với kitin nguyên chất, đồng thời cứng hơn và ít giòn hơn [[canxi cacbonat]] nguyên chất . <ref name="Campbell">Campbell, N. A. (1996) ''Biology'' (4th edition) Benjamin Cummings, New Work. p.69 {{ISBN|0-8053-1957-3}}</ref> Có thể thấy sự khác biệt khác giữa dạng tinh khiết và dạng hỗn hợp bằng cách so sánh thành cơ thể mềm dẻo của [[sâu bướm]] (chủ yếu là chitin) với thành [[elytron]] cứng, nhẹ của [[bọ cánh cứng]] (chứa một tỷ lệ lớn [[sclerotin]] ). <ref>{{Chú thích sách|title=Insect development : morphogenesis, molting and metamorphosis|last=Gilbert, Lawrence I.|publisher=Elsevier/Academic Press|year=2009|isbn=978-0-12-375136-2|location=Amsterdam Boston}}</ref>
 
Trong vảy cánh bướm, kitin được tổ chức thành các [[Con quay hồi chuyển|dãy con quay]] cấu tạo từ các [[tinh thể quang tử]] chitin tạo ra các màu sắc óng ánh khác nhau phục vụ cho việc truyền tín hiệu và giao tiếp [[kiểu hình]] để giao phối và kiếm ăn. <ref name="wings">{{Chú thích tạp chí|vauthors=Saranathan V, Osuji CO, Mochrie SG, Noh H, Narayanan S, Sandy A, Dufresne ER, Prum RO|year=2010|title=Structure, function, and self-assembly of single network gyroid (I4132) photonic crystals in butterfly wing scales|journal=Proc Natl Acad Sci U S A|volume=107|issue=26|pages=11676–81|bibcode=2010PNAS..10711676S|doi=10.1073/pnas.0909616107|pmc=2900708|pmid=20547870}}</ref> Cấu tạo con quay hồi chuyển chitin phức tạp trong cánh bướm tạo ra một mô hình thiết bị quang học có tiềm năng cho những đổi mới trong kỹ thuật [[Biomimicry|sinh học]] . <ref name="wings" /> Bọ hung thuộc chi ''[[Cyphochilus (Scarabaeidae)|Cyphochilus]]'' cũng sử dụng kitin để tạo thành các [[vảy]] cực mỏng (dày từ 5 đến 15 [[Micrômét|micromet]] ) phản xạ khuếch tán ánh sáng trắng. Những quy mô này là mạng lưới các sợi chitin được sắp xếp ngẫu nhiên với đường kính trên quy mô hàng trăm [[Nanômét|nanomet]], dùng để phân tán ánh sáng. Sự [[Tán xạ|tán xạ nhiều]] ánh sáng được cho là có vai trò trong việc tạo ra độ trắng bất thường của vảy. <ref>{{Chú thích web|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-28811232|tựa đề=Beetles' whiteness understood|tác giả=Dasi Espuig M|ngày=16 August 2014|nhà xuất bản=BBC News: Science and Environment|ngày truy cập=15 November 2014}}</ref> <ref name="Burresi">{{Chú thích tạp chí|last=Burresi|first=Matteo|last2=Cortese|first2=Lorenzo|last3=Pattelli|first3=Lorenzo|last4=Kolle|first4=Mathias|last5=Vukusic|first5=Peter|last6=Wiersma|first6=Diederik S.|last7=Steiner|first7=Ullrich|last8=Vignolini|first8=Silvia|year=2014|title=Bright-white beetle scales optimise multiple scattering of light|journal=Scientific Reports|volume=4|pages=6075|bibcode=2014NatSR...4E6075B|doi=10.1038/srep06075|pmc=4133710|pmid=25123449}}</ref> Ngoài ra, một số loài ong bắp cày xã hội, chẳng hạn như ''[[Protopolybia chartergoides]]'', tiết ra vật chất bằng miệng có chứa chủ yếu là kitin để củng cố lớp bao bên ngoài của tổ, bao gồm giấy. <ref>Kudô, K. Nest materials and some chemical characteristics of nests of a New World swarm-founding polistine wasp, (Hymenoptera Vespidae). Ethology, ecology & evolution 13.4 Oct 2001: 351-360. Dipartimento di biologia animale e genetica, Università di Firenze. 16 Oct 2014.</ref>
 
[[Chitosan]] được sản xuất thương mại bằng cách [[Acetyl hóa|khử]] kitin; chitosan hòa tan trong nước, còn chitin thì không. <ref name="Bedian2017rev">{{Chú thích tạp chí|last=Bedian|first=L|last2=Villalba-Rodríguez|first2=AM|last3=Hernández-Vargas|first3=G|last4=Parra-Saldivar|first4=R|last5=Iqbal|first5=HM|date=May 2017|title=Bio-based materials with novel characteristics for tissue engineering applications - A review.|journal=International Journal of Biological Macromolecules|volume=98|pages=837–846|doi=10.1016/j.ijbiomac.2017.02.048|pmid=28223133}}</ref>
 
Sợi nano đã được tạo ra bằng cách sử dụng chitin và chitosan. <ref>{{Chú thích tạp chí|last=Jeffryes|first=C|last2=Agathos|first2=SN|last3=Rorrer|first3=G|date=June 2015|title=Biogenic nanomaterials from photosynthetic microorganisms.|journal=Current Opinion in Biotechnology|volume=33|pages=23–31|doi=10.1016/j.copbio.2014.10.005|pmid=25445544}}</ref>
 
== Ảnh hưởng sức khỏe ==
Các sinh vật sản xuất chitin như [[động vật nguyên sinh]], [[nấm]], [[Động vật Chân khớp|động vật chân đốt]] và [[Ngành Giun tròn|tuyến trùng]] thường là [[mầm bệnh]] ở các loài khác. <ref name="Komi2017rev">{{Chú thích tạp chí|last=Elieh Ali Komi|first=D|last2=Sharma|first2=L|last3=Dela Cruz|first3=CS|date=1 March 2017|title=Chitin and Its Effects on Inflammatory and Immune Responses.|journal=Clinical Reviews in Allergy & Immunology|volume=54|issue=2|pages=213–223|doi=10.1007/s12016-017-8600-0|pmc=5680136|pmid=28251581}}</ref>
 
=== Con người và động vật có vú khác ===
Con người và các loài động vật có vú khác có [[chitinase]] và [[CHI3L1|các protein giống chitinase]] có thể phân hủy chitin; chúng cũng sở hữu một số [[thụ thể miễn dịch]] có thể nhận ra chitin và các sản phẩm thoái hóa của nó trong một [[mô hình phân tử liên quan đến mầm bệnh]], bắt đầu [[phản ứng miễn dịch]] . <ref name="Komi2017rev2">{{Chú thích tạp chí|last=Elieh Ali Komi|first=D|last2=Sharma|first2=L|last3=Dela Cruz|first3=CS|date=1 March 2017|title=Chitin and Its Effects on Inflammatory and Immune Responses.|journal=Clinical Reviews in Allergy & Immunology|volume=54|issue=2|pages=213–223|doi=10.1007/s12016-017-8600-0|pmc=5680136|pmid=28251581}}</ref>
 
Kitin được cảm nhận chủ yếu ở phổi hoặc [[Ống tiêu hóa|đường tiêu hóa]], nơi nó có thể kích hoạt [[Miễn dịch tự nhiên|hệ thống miễn dịch bẩm sinh]] thông qua [[Bạch cầu ưa axit|bạch cầu ái toan]] hoặc [[đại thực bào]], cũng như [[Miễn dịch thu được|phản ứng miễn dịch thích ứng]] thông qua các tế bào [[Tế bào T hỗ trợ|T trợ giúp]] . <ref name="Komi2017rev3">{{Chú thích tạp chí|last=Elieh Ali Komi|first=D|last2=Sharma|first2=L|last3=Dela Cruz|first3=CS|date=1 March 2017|title=Chitin and Its Effects on Inflammatory and Immune Responses.|journal=Clinical Reviews in Allergy & Immunology|volume=54|issue=2|pages=213–223|doi=10.1007/s12016-017-8600-0|pmc=5680136|pmid=28251581}}</ref> [[Keratinocyte|Tế bào]] sừng trên da cũng có thể phản ứng với chitin hoặc các mảnh chitin. <ref name="Komi2017rev3" /> Theo các nghiên cứu trong ống nghiệm, kitin được cảm nhận bởi các thụ thể, chẳng hạn như [[Miền Fibrinogen c chứa 1|FIBCD1]], [[KLRB1]], [[REG3G]], [[Thụ thể giống Toll 2|Toll-like receptor 2]], [[CLEC7A]], và [[Thụ thể mannose|các thụ thể mannose]] . <ref name="Komi2017rev3" /> <ref name="Gour2016rev">{{Chú thích tạp chí|last=Gour|first=N|last2=Lajoie|first2=S|date=September 2016|title=Epithelial Cell Regulation of Allergic Diseases.|journal=[[Current Allergy and Asthma Reports]]|volume=16|issue=9|pages=65|doi=10.1007/s11882-016-0640-7|pmc=5956912|pmid=27534656}}</ref>
 
Đáp ứng miễn dịch đôi khi có thể làm sạch chitin và các tổ chức liên quan của nó, nhưng đôi khi đáp ứng miễn dịch là bệnh lý và trở thành [[dị ứng]] ; <ref name="Gomez-Casado2016rev">{{Chú thích tạp chí|last=Gómez-Casado|first=C|last2=Díaz-Perales|first2=A|date=October 2016|title=Allergen-Associated Immunomodulators: Modifying Allergy Outcome.|journal=Archivum Immunologiae et Therapiae Experimentalis|volume=64|issue=5|pages=339–47|doi=10.1007/s00005-016-0401-2|pmid=27178664}}</ref> Dị ứng với [[mạt bụi nhà]] được cho là do phản ứng với kitin. <ref name="Gour2016rev2">{{Chú thích tạp chí|last=Gour|first=N|last2=Lajoie|first2=S|date=September 2016|title=Epithelial Cell Regulation of Allergic Diseases.|journal=[[Current Allergy and Asthma Reports]]|volume=16|issue=9|pages=65|doi=10.1007/s11882-016-0640-7|pmc=5956912|pmid=27534656}}</ref>
 
=== Thực vật ===
Thực vật cũng có các thụ thể có thể gây ra phản ứng với chitin, cụ thể là thụ thể kinase 1 chitin elicitor và protein liên kết chitin elicitor. <ref name="Komi2017rev4">{{Chú thích tạp chí|last=Elieh Ali Komi|first=D|last2=Sharma|first2=L|last3=Dela Cruz|first3=CS|date=1 March 2017|title=Chitin and Its Effects on Inflammatory and Immune Responses.|journal=Clinical Reviews in Allergy & Immunology|volume=54|issue=2|pages=213–223|doi=10.1007/s12016-017-8600-0|pmc=5680136|pmid=28251581}}</ref> Thụ thể chitin đầu tiên được nhân bản vào năm 2006. <ref name="Sanchez2015rev">{{Chú thích tạp chí|last=Sánchez-Vallet|first=A|last2=Mesters|first2=JR|last3=Thomma|first3=BP|date=March 2015|title=The battle for chitin recognition in plant-microbe interactions.|journal=FEMS Microbiology Reviews|volume=39|issue=2|pages=171–83|doi=10.1093/femsre/fuu003|issn=0168-6445|pmid=25725011|doi-access=free}}</ref> Khi các thụ thể được kích hoạt bởi chitin, các gen liên quan đến khả năng bảo vệ của thực vật được biểu hiện, và kích thích tố [[jasmonate]] được kích hoạt, do đó kích hoạt hệ thống phòng thủ. <ref name="Sharp2013rev">{{Chú thích tạp chí|last=Sharp|first=Russell G.|date=21 November 2013|title=A Review of the Applications of Chitin and Its Derivatives in Agriculture to Modify Plant-Microbial Interactions and Improve Crop Yields|journal=Agronomy|language=en|volume=3|issue=4|pages=757–793|doi=10.3390/agronomy3040757|doi-access=free}}</ref> {{Tính đến|2016}}, nấm [[Hội sinh|Commensal]] có các cách để tương tác với phản ứng miễn dịch của vật chủ mà không được hiểu rõ. <ref name="Sanchez2015rev" />
 
Một số tác nhân gây bệnh tạo ra các protein liên kết với chitin che đi chất chitin mà chúng tiết ra từ các thụ thể này. <ref name="Sharp2013rev2">{{Chú thích tạp chí|last=Sharp|first=Russell G.|date=21 November 2013|title=A Review of the Applications of Chitin and Its Derivatives in Agriculture to Modify Plant-Microbial Interactions and Improve Crop Yields|journal=Agronomy|language=en|volume=3|issue=4|pages=757–793|doi=10.3390/agronomy3040757|doi-access=free}}</ref> <ref>{{Chú thích tạp chí|last=Rovenich|first=H|last2=Zuccaro|first2=A|last3=Thomma|first3=BP|date=December 2016|title=Convergent evolution of filamentous microbes towards evasion of glycan-triggered immunity.|journal=The New Phytologist|volume=212|issue=4|pages=896–901|doi=10.1111/nph.14064|pmid=27329426|doi-access=free}}</ref> ''[[Mycosphaerella graminicola|Zymoseptoria tritici]]'' là một ví dụ về nấm bệnh có các protein ngăn chặn như vậy; nó là một loài gây hại chính trên cây [[lúa mì]] . <ref name="Kettles2016rev">{{Chú thích tạp chí|last=Kettles|first=GJ|last2=Kanyuka|first2=K|date=15 April 2016|title=Dissecting the Molecular Interactions between Wheat and the Fungal Pathogen Zymoseptoria tritici|journal=Frontiers in Plant Science|volume=7|pages=508|doi=10.3389/fpls.2016.00508|pmc=4832604|pmid=27148331}}</ref>
 
==Tham khảo==
223.257

lần sửa đổi