Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Chồn thông châu Âu”

Bổ sung thêm thông tin và cập nhật bảng phân loại khoa học.
(Đã cứu 2 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.8)
(Bổ sung thêm thông tin và cập nhật bảng phân loại khoa học.)
Thẻ: Đã được lùi sửa Soạn thảo trực quan
{{Taxobox
| image = Martes martes, Craig, Scotland 3crop.jpg
| name = Chồn thông châu Âu
| image_width = 300px
| name = Chồn thông
| status = LC
| status_system = iucn3IUCN3.1
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật có dây sống|Chordata]]
| species = '''''M. martes'''''
| binomial = ''Martes martes''
| binomial_authority = ([[Carl von LinnéLinnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]])
| range_map = European Pine Marten area.png
| range_map_caption = Phạm vi phân bố chồn thông<br/>(xanh lá câylục - bản địa, đỏ - du nhập)
|status_ref=<ref name=iucn>{{cite iucn |title=''Martes martes'' |author=Herrero, J. |name-list-style=amp |author2=Kranz, A. |author3=Skumatov, D. |author4=Abramov, A.V. |author5=Maran, T. |author6=Monakhov, V.G. |page=e.T12848A45199169 |date=2016}}</ref>|synonyms=''Mustela martes'' <small>Linnaeus,&nbsp;1758</small>}}
}}
'''Chồn''' '''thông''' '''châu Âu''' (''Martes martes''), còn được gọi là '''chồn thông''' hoặc '''chồn châu Âu''', là một loài [[họ Chồn]] có nguồn gốc từ và phổ biến ở [[Bắc Âu]]. Nó được xếp vào các [[loài ít quan tâm]] trong [[sách đỏ IUCN]]. Nó ít được gọi là '''chồn baum''',<ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/baum-marten|title=definition of 'baum marten'|publisher=Collins Dictionary|access-date=2 February 2019}}</ref> hoặc '''chồn ngọt'''.<ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/sweet-marten|title=Definition of 'sweet marten'|publisher=Collins Dictionary|access-date=2 February 2019}}</ref>
'''Chồn thông''' ([[danh pháp hai phần]]: '''Martes martes''') là một loài chồn thuộc [[chi Chồn mactet]], [[họ Chồn]]. Loại này phân bố ở châu Âu.
 
==Chú thíchMô tả ==
[[File:Martes_martes_02_MWNH_846.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Martes_martes_02_MWNH_846.jpg|nhỏ|Hộp sọ của một con chồn thông châu Âu]]
{{Tham khảo}}
Bộ lông của chồn thông châu Âu thường có màu nâu nhạt đến nâu sẫm. Nó ngắn và thô vào mùa hè, dài hơn và mướt hơn vào mùa đông. Nó có hoa văn "yếm" màu kem đến vàng trên cổ họng. Cơ thể của nó dài tới 53 cm, với một cái đuôi rậm rạp khoảng 25 cm. Con đực lớn hơn một chút so với con cái; thông thường, nó nặng khoảng 1,5–1,7 kg. Nó có các giác quan nhạy bén về thị giác, khứu giác và thính giác.<ref name="ReferenceA">“Pine Marten (Martes Martes).” Trees for Life, treesforlife.org.uk/forest/pine-marten/.</ref>
 
== ThamPhân khảobố và sinh cảnh ==
Chồn thông châu Âu sống ở những khu vực có nhiều cây cối rậm rạp.
 
=== Vương quốc Anh và Ireland ===
[[File:Pine_Marten_BWC.JPG|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pine_Marten_BWC.JPG|nhỏ|Chồn thông tại Trung tâm Động vật Hoang dã Anh]]
Ở [[Đảo Anh]], loài này trong nhiều năm chỉ phổ biến ở tây bắc [[Scotland]].<ref name="vincent">{{cite web|url=http://www.vwt.org.uk/species/pine-marten|title=Pine marten|work=The Vincent Wildlife Trust|access-date=10 March 2018}}</ref> Một nghiên cứu vào năm 2012 đã phát hiện ra rằng chồn thông đã lan rộng từ thành trì Cao nguyên Scotland của chúng, về phía bắc đến [[Sutherland]] và [[Caithness]] và về phía đông nam từ [[Great Glen]] vào [[Moray (tàn tích Inca)|Moray]], [[Aberdeenshire]], [[Perthshire]], [[Tayside]] và [[Stirlingshire]], với một số ở [[Vành đai Trung tâm]], trên [[Kintyre]] và [[Cowal]] bán đảo và trên [[Skye]] và [[Mull]]. Việc mở rộng trong [[Rừng Galloway]] bị hạn chế so với trong phạm vi cốt lõi của chồn thông. Chồn thông được giới thiệu trở lại Rừng Glen Trool vào đầu những năm 1980 và chỉ sự lây lan hạn chế đã xảy ra từ đó.<ref name="SNH2013">{{cite report|url=http://www.snh.org.uk/pdfs/publications/commissioned_reports/520.pdf|title=Expansion zone survey of pine marten (''Martes martes'') distribution in Scotland (Project no: 13645)|type=Commissioned Report|volume=520|author1=Scottish Natural Heritage|author-link=Scottish Natural Heritage|author2=The Vincent Wildlife Trust|year=2013|access-date=18 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503014001/http://www.snh.org.uk/pdfs/publications/commissioned_reports/520.pdf|archive-date=3 May 2015|url-status=dead}}</ref> Điều này có thể là do những người quản trò địa phương liên tục bắt bớ và gài bẫy.
 
Ở [[Anh]], chồn thông cực kỳ hiếm và có lẽ đã tuyệt chủng từ lâu. Một dấu vết được tìm thấy tại Rừng [[Kidland]] ở [[Northumberland]] vào tháng 6 năm 2010 có thể đại diện cho sự tái thuộc địa hóa từ Scotland, hoặc một quần thể đã sinh tồn đã trốn tránh thông báo trước đó.<ref>{{cite web|url=http://www.nwt.org.uk/news/2011/08/17/found-last-pine-marten-rediscovered-northumberland|title=Found at last! pine marten rediscovered in Northumberland|date=1 July 2010|work=[[Northumberland Wildlife Trust]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180310201312/http://www.nwt.org.uk/news/2011/08/17/found-last-pine-marten-rediscovered-northumberland|archive-date=10 March 2018|access-date=10 March 2018|url-status=dead}}</ref> Đã có nhiều báo cáo về việc nhìn thấy chồn thông ở [[Cumbria]], tuy nhiên, chỉ đến năm 2011, bằng chứng cụ thể - một số mảnh đã được kiểm tra DNA - mới được tìm thấy.<ref>{{cite web|url=http://www.wildlifeextra.com/go/news/pine-marten-cumbria.html#cr|title=Pine Marten rediscovered in Cumbria after 10 years!|date=May 2011|work=Wild Travel Magazine|archive-url=https://web.archive.org/web/20141018122246/http://www.wildlifeextra.com/go/news/pine-marten-cumbria.html#cr|archive-date=2014-10-18|access-date=2014-10-14|url-status=dead}}</ref> Vào tháng 7 năm 2015, sự nhìn thấy lần đầu tiên được xác nhận của một chồn thông ở Anh trong hơn một thế kỷ đã được một nhiếp ảnh gia nghiệp dư ghi lại trong khu rừng ở [[Shropshire]].<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-shropshire-33549202.html|title=Shropshire pine marten sighting is the first in a century|date=16 July 2015|work=[[BBC News]]}}</ref> Các cuộc nhìn thấy vẫn tiếp tục ở khu vực này và các con non được ghi nhận vào năm 2019, cho thấy một quần thể sinh sản.<ref>{{Cite web|url=https://www.shropshirewildlifetrust.org.uk/pinemartenproject|title=Shropshire Pine Marten Project|website=Shropshire Wildlife Trust}}</ref> Vào tháng 7 năm 2017, clip quay một chồn thông sống được một chiếc bẫy ảnh ghi lại ở [[North York Moors]] ở [[Yorkshire]].<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-york-north-yorkshire-40850833|title=Rare pine marten captured on camera in Yorkshire|date=2017|work=BBC News}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.naturespy.org/2017/08/naturespy-find-the-yorkshire-pine-marten|title=First ever images of pine marten in Yorkshire|date=2017|website=NatureSpy.org|access-date=8 March 2018}}</ref> Vào tháng 3 năm 2018, clip quay đầu tiên một chồn thông ở Northumberland đã được quay bởi dự án chồn thông Back from the Brink.<ref>{{cite news|url=https://www.northumberlandgazette.co.uk/news/rare-pine-marten-captured-on-camera-in-northumberland-1-9073379|title=Rare pine marten captured on camera in Northumberland|last1=O'Connell|first1=B.|date=2018|access-date=31 July 2018|publisher=Northumberland Gazette}}</ref>
 
Có một quần thể nhỏ chồn thông ở [[Wales]]. Phân được tìm thấy trong rừng Cwm Rheidol năm 2007 đã được xác nhận qua xét nghiệm ADN là từ một con chồn thông. Một con đực được tìm thấy vào năm 2012 là một xác bị xe tông trên đường gần Newtown, Powys. Đây là xác nhận đầu tiên ở Wales về loài này, còn sống hay đã chết, kể từ năm 1971.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/environment/nature/extinct-animal-turns-up-in-wales-as-roadside-carcass-proves-elusive-pine-martens-still-exist-8298250.html|title=‘Extinct’ animal turns up in Wales as roadside carcass proves elusive pine martens still exist|last=McCarthy|first=M.|date=2012|newspaper=[[The Independent]]}}</ref> [[Vincent Wildlife Trust]] (VWT) đã bắt đầu củng cố các loài động vật có vú này ở khu vực giữa xứ Wales. Trong mùa thu năm 2015, 20 con chồn thông đã bị bắt ở Scotland, trong những khu vực có quần thể chồn thông khỏe mạnh, theo giấy phép của Di sản thiên nhiên Scotland. Những con vật này đã được chuyển chỗ và thả ở một khu vực giữa Wales. Tất cả các con chồn thông đều được gắn vòng cổ vô tuyến và đang được theo dõi hàng ngày để theo dõi chuyển động của chúng và tìm ra nơi chúng thiết lập lãnh thổ. Trong mùa thu năm 2016, VWT đã lên kế hoạch bắt và thả thêm 20 con chồn thông với hy vọng tạo ra một quần thể tự duy trì.<ref>{{cite web|url=http://www.pine-marten-recovery-project.org.uk/about-us/wales|title=The pine marten in Wales|work=The Vincent Wildlife Trust|access-date=10 March 2018}}</ref>
 
Chồn thông vẫn còn khá hiếm ở [[Cộng hòa Ireland]], nhưng dân số đang phục hồi và lan rộng; các thành trì truyền thống của nó nằm ở phía tây và phía nam, đặc biệt là Vườn quốc gia Burren và Killarney, nhưng dân số ở Midlands đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây.<ref>{{cite news|url=https://www.independent.ie/irish-news/red-squirrels-make-comeback-as-pine-martens-prey-on-greys-29106337.html|title=Red squirrels make comeback as pine martens prey on greys|last=Kelleher|first=Lynn|date=4 March 2013|work=[[Irish Independent]]}}</ref> Một nghiên cứu được quản lý bởi các học giả tại Đại học [[Queens University Belfast]], sử dụng máy ảnh và các nhà khoa học công dân, được công bố vào năm 2015, cho thấy rằng chồn thông phân bố trên tất cả các quận của Bắc Ireland.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-33407092|title=QUB study shows pine martens are more common in NI than thought|last=Macauley|first=C.|date=2015|work=BBC News}}</ref>
 
== Hành vi và sinh thái ==
[[File:Martes.martes.tracks.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Martes.martes.tracks.jpg|nhỏ|Dấu chân trên bùn]]
[[File:Martes.martes.tracks.on.snow.jpg|liên_kết=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Martes.martes.tracks.on.snow.jpg|nhỏ|Dấu chân trên tuyết]]
Chồn thông là họ Chồn duy nhất có móng vuốt bán thu vào. Điều này cho phép chúng có lối sống trên cây hơn, chẳng hạn như leo trèo hoặc chạy trên cành cây, mặc dù chúng cũng chạy trên mặt đất tương đối nhanh. Chúng hoạt động chủ yếu vào ban đêm và chiều tối. Chúng có đôi tai nhỏ, tròn, có độ nhạy cao và hàm răng sắc nhọn thích nghi với việc ăn các loài động vật có vú nhỏ, chim, côn trùng, ếch và [[xác chết]]. Chúng cũng được biết là ăn [[quả mọng]], trứng chim, quả hạch và mật ong. Chồn thông châu Âu là động vật có tính lãnh thổ, đánh dấu phạm vi của chúng bằng cách lắng đọng phân ở những vị trí nổi bật. Những đống phân này có màu đen và xoắn và có thể bị nhầm lẫn với phân của [[cáo]], ngoại trừ chúng nổi tiếng là có mùi hương hoa. Chồn thông thường làm ổ riêng của chúng trong các hốc cây rỗng hoặc các cánh đồng phủ đầy cây bụi.
 
Chế độ ăn của chồn thông bao gồm động vật có vú nhỏ, xác chết, chim, côn trùng và trái cây.<ref>{{cite news|url=https://www.scotsman.com/news/environment/tufty-s-saviour-to-the-rescue-1-1430388|title=Tufty's saviour to the rescue|date=2007|work=[[The Scotsman]]}}</ref>
 
Sự phục hồi của chồn thông châu Âu đã được ghi nhận là làm giảm số lượng [[Sóc xám miền Đông|sóc xám]] xâm lấn ở Vương quốc Anh và Ireland.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/environment/2015/jan/30/how-to-eradicate-grey-squirrels-without-firing-a-shot-pine-martens|title=How to eradicate grey squirrels without firing a shot|last=Monbiot|first=G.|date=2015|work=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Sheehy|first1=E.|last2=Lawton|first2=C.|date=2014|title=Population crash in an invasive species following the recovery of a native predator: the case of the American grey squirrel and the European pine marten in Ireland|journal=Biodiversity and Conservation|volume=23|issue=3|pages=753–774|doi=10.1007/s10531-014-0632-7}}{{paywall}}</ref> Ở những nơi mà quần thể chồn thông mở rộng gặp quần thể sóc xám, quần thể sóc xám nhanh chóng rút lui và quần thể [[sóc đỏ]] phục hồi. Vì sóc xám dành nhiều thời gian trên mặt đất hơn sóc đỏ, loài cùng tiến hóa với loài thông chồn thông, chúng được cho là có nhiều khả năng tiếp xúc với động vật săn mồi này hơn.<ref>[http://www.pine-marten-recovery-project.org.uk/our-work/faqs "The Pine Marten: FAQs".] Pine Marten Recovery Project. Retrieved 31 March 2018.</ref>
 
=== Tuổi thọ ===
Chồn thông châu Âu đã sống đến 18 năm trong điều kiện nuôi nhốt, nhưng trong tự nhiên, độ tuổi tối đa đạt được chỉ là 11 năm, điển hình hơn là chỉ 3–4 năm. Chúng đạt đến độ tuổi thành thục sinh dục khi 2–3 tuổi. Quá trình giao phối thường xảy ra trên mặt đất và có thể kéo dài hơn 1 giờ.<ref>{{cite web|url=https://wildwoodtrust.org/sites/default/files/wildwood-media/Files/pine-marten-info.pdf|title=Mating behaviour in captive pine martens ''Martes martes''|last=Forder|first=V.|date=2006|work=[[Wildwood Discovery Park|Wildwood Trust]]|access-date=10 March 2018}}</ref> Giao phối xảy ra vào tháng 7 và tháng 8 nhưng trứng đã thụ tinh không vào tử cung trong khoảng 7 tháng. Con non thường được sinh ra vào cuối tháng 3 hoặc đầu tháng 4 sau thời gian mang thai kéo dài 1 tháng, xảy ra sau sự cấy ghép của trứng đã thụ tinh, theo lứa từ một đến năm con.<ref name="ReferenceA2">“Pine Marten (Martes Martes).” Trees for Life, treesforlife.org.uk/forest/pine-marten/.</ref> Chồn thông châu Âu non nặng khoảng 30 g khi mới sinh. Con non bắt đầu ra khỏi ổ vào khoảng 7–8 tuần sau khi sinh và có thể phân tán ra khỏi hang vào khoảng 12–16 tuần sau khi sinh.
 
== Các mối đe dọa ==
Mặc dù chúng thỉnh thoảng bị làm mồi cho [[đại bàng vàng]], [[cáo đỏ]], [[sói]] và [[mèo rừng]], con người là mối đe dọa lớn nhất đối với chồn thông. Chúng dễ bị tổn thương do xung đột với con người, phát sinh từ sự kiểm soát của động vật săn mồi đối với các loài khác, hoặc sau sự săn mồi gia súc và sử dụng các tòa nhà có người ở để làm nơi trú ẩn. Chồn thông cũng có thể bị ảnh hưởng do mất rừng.<ref name="SNH2013" /> Sự ngược đãi (đầu độc và bắn súng trái phép), [[mất môi trường sống]] dẫn đến chia cắt, và những xáo trộn khác của con người đã gây ra sự suy giảm đáng kể quần thể chồn thông. Chúng cũng được đánh giá cao nhờ bộ lông rất mịn ở một số khu vực. Tại [[Vương quốc Anh]], những con chồn thông châu Âu và các ổ của chúng được bảo vệ toàn diện theo Đạo luật Nông thôn và Động vật Hoang dã 1981 và Đạo luật Bảo vệ Môi trường 1990.<ref>{{cite web|url=http://www.arkive.org/pine-marten/martes-martes/|title=Pine marten (''Martes martes'')|publisher=ARKive|archive-url=https://web.archive.org/web/20100324111010/http://www.arkive.org/pine-marten/martes-martes/|archive-date=2010-03-24|access-date=18 August 2013|url-status=dead}}</ref>
 
== Chú thích ==
{{tham khảo}}
{{commons|Martes martes}}
* Cottarel Christophe. (2008). "Sensibilité au piégeage des martres (Martes martes) et des fouines (Martes foina) du pays Bressan". Rapport de stage. 40 pp. ONCFS.
* Jean-François Noblet, ''La Martre'', [[Éveil éditeur]], coll. « Approche », [[Saint-Yrieix-sur-Charente]], 2002, 72 p., ISBN 978-2840000402.
* Warner, P. and O Sullivan, P. 1982. ''The food of the pinechồn martenthông Martes martes in Co Clare''. Transaction International Congress of Game Biologists 14: 323-330.
 
== Liên kết ngoài ==
* {{NCBI|29065|''Martes martes'' }}
* {{IUCN2008|assessors=Kranz, A., Tikhonov, A., Conroy, J., Cavallini, P., Herrero, J., Stubbe, M., Maran, T. & Abramov, A.|year=2008|id=12848|title=Martes martes|downloaded= 21 tháng 3 năm 2009}} Database entry includes a brief justification of why this species is of least concern
* [http://www.wildernessclassroom.com/www/schoolhouse/boreal_library/animals/pine_martin.htm Wilderness Classroom- Pinechồn Martenthông] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100212011235/http://www.wildernessclassroom.com/www/schoolhouse/boreal_library/animals/pine_martin.htm |date=2010-02-12 }}
* [http://www.natur-lexikon.com/Texte/MZ/002/00106-Baummarder/mz00106-baummarder.html Weitere Bilder und Informationen im Naturlexikon]
* [http://www.waldwissen.net/wald/tiere/saeuger/wsl_baummarder/index_DE ''waldwissen.net'': Baummarder: heimliche Jäger im Kronenraum des Waldes]
* [http://www.aigas.co.uk/Pine-Marten-Ecology-g.asp Aigas Field Centre European Pinechồn Martenthông ecology page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100103030305/http://www.aigas.co.uk/Pine-Marten-Ecology-g.asp |date=2010-01-03 }}
* [http://www.cerfe.com/media/pdf/Pereboom%202006.pdf Thèse de doctorat] intitulée "''Mode d'utilisation du milieu fragmenté par une espèces forestière aux habitudes discrètes, la martre des pins Martes martes''", par Vincent Pereboom; 75 pages, {{fr}}
{{Mustelidae}}