Khác biệt giữa các bản “Thừa Thiên Huế”

n
Thừa Thiên Huế giáp tỉnh [[Quảng Trị]] về phía Bắc, [[biển Đông]] về phía Đông, [[Đà Nẵng|thành phố Đà Nẵng]] về phía Đông Nam, tỉnh [[Quảng Nam]] về phía Nam, [[dãy Trường Sơn]] và các tỉnh [[Saravane]] và [[Sekong]] của [[Lào|Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào]] về phía Tây. Thừa Thiên Huế cách [[Hà Nội|thủ đô Hà Nội]] 660 km về phía Bắc, cách thành phố [[Đà Nẵng]] 105 km, cách thành phố [[Nha Trang]] 650 km và cách [[Thành phố Hồ Chí Minh]] 1.050 km về phía Nam theo đường [[Quốc lộ 1A]]. [[Tỉnh lỵ (Việt Nam)|Tỉnh lỵ]] đặt tại thành phố [[Huế]].
 
Phần lớn núi rừng nằm ở phía Tây. Những ngọn núi đáng kể là: núi Động Ngai cao 1.774m774 m, Động Truồi cao 1.154m154 m, Co A Nong cao 1.228m228 m, Bol Droui cao 1.438m438 m, Tro Linh cao 1.207m207 m, Hói cao 1.166m166 m (nằm giữa ranh giới tỉnh [[Quảng Nam]]), Cóc Bai cao 787m787 m, [[Núi Bạch Mã|Bạch Mã]] cao 1.444m444 m, Mang cao 1.708m708 m, Động Chúc Mao 514m514 m, Động A Tây 919m919 m.
 
[[Sông]] ngòi thường ngắn nhưng lại lớn về phía hạ lưu. Những sông chính là [[Ô Lâu]], [[Rào Trang|Rào Trăng]], Rào Lau, Rào Mai, Tả Trạch, Hữu Trạch, An Cựu, An Nong, Nước Ngọt, Lăng Cô, Bồ, Rau Bình Điền, [[Đá Bạc]], Vân Xá, Sông Truồi,... Đặc biệt có hệ đầm [[phá Tam Giang]] – Cầu Hai rộng lớn nhất Đông Nam Á. Và hai cửa biển quan trọng là [[cửa Thuận An]] và cửa [[Tư Hiền]].
*Ở phía Tây, ranh giới tỉnh (cũng là biên giới quốc gia) kéo dài từ điểm phía Bắc (ranh giới tỉnh Thừa Thiên Huế với tỉnh [[Quảng Trị]] và nước [[Lào|Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào]]) đến điểm phía Nam (ranh giới tỉnh Thừa Thiên Huế với tỉnh Quảng Nam và nước [[Lào|CHDCND Lào]]) dài 87,97 km.
*Phía Đông, tiếp giáp với [[biển Đông]] theo đường bờ biển dài 120 km.
*Phần đất liền, Thừa Thiên Huế có diện tích 503.320,52ha52 ha (theo niên giám thống kê năm 2010), kéo dài theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, nơi dài nhất 120 km (dọc bờ biển), nơi ngắn nhất 44 km (phần phía Tây); mở rộng chiều ngang theo hướng Đông Bắc – Tây Nam với nơi rộng nhất dọc tuyến cắt từ xã Quảng Công (Quảng Điền), thị trấn Tứ Hạ (Hương Trà) đến xã Sơn Thủy – Ba Lé (A Lưới) 65 km và nơi hẹp nhất là khối đất cực Nam chỉ khoảng 2 – 32–3 km.
*Vùng nội thủy: rộng 12 [[hải lý]]
*Vùng đặc quyền kinh tế mở rộng đến 200 hải lý tính từ đường cơ sở.
*Trên thềm lục địa biển Đông ở về phía Đông Bắc cách mũi cửa Khém nơi gần nhất khoảng 600m600 m có [[Sơn Ca (đảo)|đảo Sơn Chà]]. Tuy diện tích đảo không lớn (khoảng 160ha160 ha), nhưng có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, bảo vệ an ninh quốc phòng đối với nước ta nói chung và tỉnh Thừa Thiên Huế nói riêng.
*Thừa Thiên Huế nằm trên trục giao thông quan trọng xuyên Bắc – Nam, trục [[Hành lang kinh tế Đông - Tây|hành lang Đông – Tây]] nối [[Thái Lan]] – Lào – Việt Nam theo [[Quốc lộ 9A|đường 9]]. Thừa Thiên Huế ở vào vị trí trung độ của cả nước, nằm giữa thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh là hai trung tâm lớn của hai vùng kinh tế phát triển nhất nước ta. Thừa Thiên Huế cách Hà Nội 660 km, cách [[Thành phố Hồ Chí Minh]] 1.080 km.
*Bờ biển của tỉnh dài 120 km, có cảng Thuận An và vịnh Chân Mây với độ sâu 18 – 20m20 m đủ điều kiện xây dựng cảng nước sâu với công suất lớn, có cảng hàng không Phú Bài nằm trên đường [[quốc lộ 1A]] và đường sắt xuyên Việt chạy dọc theo tỉnh.
 
== Khí hậu ==
Toàn tỉnh có hơn 2.500 km đường bộ, Quốc lộ 1A chạy xuyên qua tỉnh từ Bắc xuống Nam cùng với các tuyến tỉnh lộ chạy song song và cắt ngang như tỉnh lộ 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8A, 8B, 10A, 10B, 10C, 11A, 11B, 15 và các tỉnh lộ khác.
====Đường biển và đường thủy====
Tổng chiều dài 563 km sông, đầm phá. Tỉnh có cảng biển là cảng nước sâu Chân Mây và cảng Thuận An. Cảng Thuận An nằm cách trung tâm thành phố Huế khoảng 13 km về phía đông bắc. Trong nhiều năm tỉnh đã tập trung đầu tư cho cảng Thuận An  5 cầu tầu dài 150m, có khả năng tiếp nhận tầu 1.000 tấn, được nhà nước công nhận là cảng biển quốc gia. Cảng nước sâu Chân Mây cách thành phố Huế 49 km về phía Nam đang được triển khai xây dựng một số  hạng mục hạ tầng kỹ thuật đầu tiên  nhằm khai thác lợi thế trục giao thông Bắc - Nam và tuyến hành lang Đông - Tây, tạo động lực phát triển kinh tế những năm sau.
 
====Đường hàng không====
Thừa Thiên Huế có Sân bay Quốc tế Phú Bài nằm trên [[quốc lộ I1A]], cách phía Nam thành phố Huế khoảng 15 km. Những năm qua, bộ mặt và cơ sở hạ tầng của sân bay Phú Bài đã có những thay đổi đáng kể; đảm bảo cho máy bay Airbus A320, Boeing 747 cất hạ cánh an toàn.
====Đường sắt====
Tuyến đường sắt Bắc - Nam chạy qua tỉnh Thừa Thiên Huế dài 101,2 km đóng một vai trò quan trọng trong giao thông của tỉnh
 
== Hành chính ==
Từ khi trở thành một phần của [[Đại Việt]], [[Châu Lý|Châu Hóa]] và vùng đất [[Thuận Hóa]] đã từng là nơi ghi dấu những công cuộc khai phá mở làng, lập ấp, nơi [[Đặng Tất]] xây dựng đồn lũy chống quân [[nhà Minh|Minh]], nơi cung cấp "kho tinh binh" cho [[Lê Thái Tổ]] bình định giang sơn. Với lời sấm truyền "Hoành sơn nhất đái, vạn đại dung thân" (một dải Hoành sơn, có thể yên thân muôn đời); năm [[1558]], [[Nguyễn Hoàng]] xin vào trấn giữ xứ [[Thuận Hóa|Thuận Hoá]] mở đầu cho cơ nghiệp của các [[chúa Nguyễn]]. Sự nghiệp mở mang của 9 đời [[chúa Nguyễn]] ở [[Miền Nam (Việt Nam)|Ðàng Trong]] đã gắn liền với quá trình phát triển của vùng đất [[Thuận Hóa]] – [[Cố đô Huế|Phú Xuân]]. Hơn 3 thế kỷ từ khi trở về với [[Đại Việt|Ðại Việt]], Thuận Hóa là vùng đất của trận mạc, ít có thời gian hòa bình nên chưa có điều kiện hình thành được những trung tâm sinh hoạt sầm uất theo kiểu đô thị. Sự ra đời của thành [[Châu Lý|Hóa Châu]] (khoảng cuối [[Thế kỷ 15|TK XV]], đầu [[Thế kỷ 16|TK XVI]]) có lẽ chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn với tư cách là một tòa thành phòng thủ chứ chưa phải là nơi sinh hoạt đô thị của xứ Thuận Hóa thời ấy. Mãi cho đến năm [[1636]], chúa [[Nguyễn Phúc Lan]] dời phủ đến [[Kim Long, Huế|Kim Long]] là bước khởi đầu cho quá trình [[đô thị hóa]] trong lịch sử hình thành và phát triển của [[Huế|thành phố Huế]] sau này.
[[Hình:Airfield, Hue Citadel July, 1967.jpg|nhỏ|trái|180px|Huế năm 1967 – một năm trước khi bị [[Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam|Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam]] pháo kích gây tổn hại nặng.]]
Hơn nửa thế kỷ sau, năm [[1687]], chúa [[Nguyễn Phúc Thái]] lại dời phủ chính đến làng Thụy Lôi, đổi là Phú Xuân, ở vị trí Tây Nam trong kinh thành Huế hiện nay, tiếp tục xây dựng và phát triển Phú Xuân thành một trung tâm đô thị phát đạt của xứ Ðàng Trong. Chỉ trừ một thời gian ngắn (1712–1738) phủ chúa dời ra Bác Vọng, song khi Võ Vương lên ngôi lại cho dời phủ chính vào Phú Xuân nhưng dựng ở "bên tả phủ cũ", tức góc Ðông Nam của [[Kinh thành Huế]] hiện nay. Sự nguy nga bề thế của Ðô thành Phú Xuân dưới thời [[Nguyễn Phúc Khoát]] đã được [[Lê Quý Đôn|Lê Quý Ðôn]] mô tả trong ''[[Phủ biên tạp lục]]'' năm 1776 và trong ''Ðại Nam nhất thống chí'', với tư cách là một đô thị phát triển thịnh vượng trải dài hai bờ châu thổ Sông Hương, từ [[Kim Long, Huế|Kim Long]] – [[Dương Xuân]] đến [[Bao Vinh]] – [[Thanh Hà]]. Phú Xuân là thủ phủ của xứ Ðàng Trong (1687–1774); rồi trở thành Kinh đô của nước Ðại Việt thống nhất dưới triều đại Quang Trung (1788–1801) và cuối cùng là Kinh đô của nước Việt Nam gần hai thế kỷ dưới triều đại nhà Nguyễn (1802 – 19451802–1945). [[Phú Xuân]] đã trở thành trung tâm chính trị – kinh tế – văn hóa quan trọng của đất nước từ những thời kỳ đó. Năm [[1858]], liên quân [[Pháp]] – [[Tây Ban Nha]] nổ súng tấn công [[Ðà Nẵng]]. Năm 1916, [[Việt Nam Quang phục Hội]] tổ chức khởi nghĩa trên quy mô nhiều tỉnh, vua [[Duy Tân]] cũng hưởng ứng.
 
== Văn hoá ==
{{Chính|Danh sách đơn vị hành chính Việt Nam theo GRDP}}{{Chính|Danh sách đơn vị hành chính Việt Nam theo GRDP bình quân đầu người}}
 
Thừa Thiên Huế là một cực tăng trưởng của [[vùng kinh tế trọng điểm miền trung]]. Cơ cấu [[kinh tế]] chuyển dịch theo hướng Dịchdịch vụ – Côngcông nghiệp – Nôngnông nghiệp (năm 2008, tỷ trọng ngành Công nghiệp – Xây dựng chiếm 36,5%, ngành dịch vụ 45,3%, ngành nông nghiệp giảm còn 18,2%). Thu ngân sách tăng bình quân đạt 18,3%/năm. Tỷ lệ huy động ngân sách từ [[Tổng sản phẩm nội địa|GDP]] đạt trên 12%, xếp thứ 20/63 tỉnh, thành cả Việt Nam. Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài nằm trong nhóm 20 tỉnh, thành dẫn đầu toàn quốc. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh từ vị thứ 15 (năm 2007) đã vươn lên đứng thứ 10 toàn quốc trong năm 2008. Quy mô doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh còn nhỏ, và siêu nhỏ. Ngân sách đạt thấp, thu ngân sách chưa bền vững, đến nay chưa cân đối được ngân sách, hằng năm ngân sách nhà nước phải bù vào ngân sách địa phương khoảng 1.500 (tỷ đồng).
 
Thừa Thiên Huế quan tâm đẩy mạnh phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hoá. Thành phố [[Huế]] vừa mang dáng dấp hiện đại, vừa mang nét đẹp cổ kính với [[di sản thế giới|di sản văn hoá thế giới]], đóng vai trò hạt nhân đô thị hoá lan toả và kết nối với các đô thị vệ tinh. Môi trường thu hút đầu tư lành mạnh và tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư có năng lực. Hạ tầng giao thông ngày càng hiện đại, chống được chia cắt vùng miền, tạo ra động lực phát triển giữa nông thôn và thành thị. Năng lực sản xuất mới hình thành và mở ra tương lai gần sẽ có bước tăng trưởng đột phá: phía Bắc có các [[khu công nghiệp]] [[Phong Điền]], [[Tứ Hạ]], xi măng [[Đồng Lâm]]; phía Nam có [[khu công nghiệp Phú Bài]], Khu Kinh tế – Đô thị Chân Mây – Lăng Cô sôi động; phía Tây đã hình thành mạng lưới công nghiệp [[thủy điện|thuỷ điện]] [[Tả Trạch]], [[Hương Điền]], [[Bình Điền]], [[A Lưới]], xi măng [[Nam Đông]]; phía Đông phát triển mạnh khai thác và nuôi trồng thuỷ sản và Khu kinh tế tổng hợp Tam Giang – Cầu Hai.
Khu vực dịch vụ duy trì đà tăng trưởng ổn định, ước đạt 7,39%, đóng góp lớn nhất là khu vực dịch vụ du lịch khoảng 30–40% tổng giá trị tăng thêm của ngành.
 
Khu vực công nghiệp và xây dựng tăng trưởng khá, đạt khoảng 11,32%, nhờ đóng góp của các dự án mới[2] và mở rộng công suất của một số nhà máy.
 
Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chịu ảnh hưởng tình hình thời tiết hạn hán và dịch tả lợn Châu Phi lây lan trên diện rộng, tăng trưởng âm ước đạt – 4,13%. Trong đó, thủy sản ước tăng 4%; ngành lâm nghiệp tăng khoảng 3%; nông nghiệp giảm 10%, trong đó chăn nuôi giảm 42%.
 
''Cơ cấu các khu vực kinh tế:'' dịch vụ chiếm ưu thế với tỷ trọng 48,40%; Côngcông nghiệp – xây dựng 31,81%; Nôngnông, lâm, thủy sản 11,38%; Thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm chiếm 8,41%.
 
'' Tổng sản phẩm trong tỉnh'' (GRDP) bình quân đầu người đến năm 2019 ước đạt 46,7 triệu đồng, tương đương 2.007 USD, vượt kế hoạch (''1.915 USD/người'').
''Thu ngân sách ước đạt 7.787 tỷ đồng'', bằng 108% dự toán, bằng cùng kỳ, trong đó thu nội địa 7.300 tỷ đồng (''chiếm 94% tổng thu NS''), bằng 110,1% so với dự toán, tăng 7,3%[3]; thu thuế từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 455 tỷ đồng, bằng 82% dự toán, giảm 17%. Chi ngân sách ước đạt 10.044,11 tỷ đồng, bằng 99,2% dự toán, trong đó chi đầu tư phát triển 2.779,6 tỷ đồng, bằng 93% dự toán; Chi sự nghiệp 6.809 tỷ đồng, bằng 105,1% dự toán.
 
''Tổng vốn đầu tư toàn xã hội'' ước đạt 22.700 tỷ đồng, tăng 15%, đạt kế hoạch. Trong đó, Vốn ngân sách Nhà nước ''(chiếm 20% tổng vốn''), bằng KHkế hoạch, tăng 29%; Vốn tín dụng ''(chiếm 44%''), đạt 99% KHkế hoạch, tăng 14%; Vốn đầu tư của doanh nghiệp ''(chiếm 14%''), đạt 103% KH, tăng 11%; Vốn viện trợ ''(chiếm 5%''), bằng 76% KHkế hoạch, giảm 13%; Vốn đầu tư nước ngoài ''(chiếm 5%''), đạt 60% KHkế hoạch, tăng 48%.
 
'' Kim ngạch xuất khẩu'' ước đạt 950 triệu USD, đạt 90% KHkế hoạch, tăng 10%.
 
== Y tế==
* [[Bệnh viện Trung ương Huế]]: Bệnh viện tuyến Trung ương (hơn 2000 giường): Là bệnh viện hạng đặc biệt duy nhất của khu vực [[miền Trung]] và [[Tây Nguyên]]
* Bệnh viện Quốc tế Huế (200 giường)
* Bệnh viện Trường Đại học Y - Dược Huế: Bệnh viện hạng II tuyến trung ương (gần 700 giường)
* Bệnh viện Trung ương Huế cơ sở 2 (huyện Phong Điền) (500 giường)
* Bệnh viện Đa Khoa Hoàng Viết Thắng (90 giường).
 
== Giáo dục và đào tạo ==
[[Tập tin:Tượng Nguyễn Tất Thành tại Quốc Học Huế.jpg|nhỏ|[[Trường Trung học phổ thông chuyên Quốc Học|Trường THPT chuyên Quốc Học Huế]].|thế=|232x232px]]
Thừa Thiên Huế từ lâu đã được biết đến là một trung tâm giáo dục đào tạo lớn của khu vực miền trung và cả nước.
 
*'''Đại học Huế''' có bề dày lịch sử trên 63 năm, là một trung tâm đào tạo đại học đa ngành, đa lĩnh vực, chất lượng cao, có quy mô đào tạo khu vực miền Trung - Tây Nguyên<ref>{{Chú thích web|url=http://mnews.chinhphu.vn/story.aspx?did=397692|tựa đề=|tác giả=|họ=|tên=|ngày=|website=|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|url hỏng=|ngày truy cập=}}</ref>. ''Đại học Huế'' đang chuẩn bị nâng cấp thành Đại học Quốc gia Huế theo Nghị quyết 54 của Bộ chính trị Ban chấp hành Trung ương đảng Cộng sản Việt Nam
*[[Phân viện hành chính quốc gia tại tỉnh Thừa Thiên Huế]], [[Học viện Âm nhạc Huế]], [[Trường Đại học dân lập Phú Xuân]] và hệ thống các trường Đại học tư thục, quốc tế, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp là trung tâm đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cho các tỉnh [[miền Trung và Tây Nguyên]] và cả nước. Đây là một lợi thế rất lớn của Thừa Thiên Huế trong việc cung cấp nguồn nhân lực dồi dào, chất lượng cao.
*Mạng lưới trường học từ [[Nhà trẻ|mầm non]] đến [[Trung học phổ thông (Việt Nam)|trung học phổ thông]] ở Thừa Thiên Huế rộng khắp trên địa bàn với các loại hình công lập, dân lập, tư thục, quốc tế được phân bố theo điều kiện phù hợp với thành thị, nông thôn, miền núi và gắn với địa bàn dân cư. Trong đó, [[Trường Trung học phổ thông chuyên Quốc Học|Trường THPT chuyên Quốc Học]] đã được [[Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam|Thủ tướng Chính phủ]] quyết định xây dựng thành một trong ba trường trung học phổ thông trọng điểm chất lượng cao của cả nước.
*[[Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế|Trường Đại học Ngoại ngữ]]
*[[Đại học Luật, Đại học Huế|Trường Đại học Luật]]
* Khoa Kỹ thuật và Công nghệ - [[Đại học Huế]]
* Khoa Du lịch - [[Đại học Huế]]
* Khoa Quốc tế - [[Đại học Huế]]
* Khoa Giáo dục thể chất - [[Đại học Huế]]
* Viện Đào tạo mở và Công nghệ Thông tin
*[[Học viện Âm nhạc Huế]]
*[[Trường Cao đẳng Sư phạm Thừa Thiên Huế|Trường Cao đẳng Sư phạm Thừa Thiên Huế]]
*[[Trường Cao đẳng Giao thông Huế]]
*[[Trường Cao đẳng Du lịch Huế]] (chủ trương kết hợp với khoa Du lịch Đại học huếHuế thành trường Đại học Du lịch Huế)
* Trường Cao đẳng Nghề Nguyễn Tri Phương
*[[Trường Cao đẳng Nghề Thừa Thiên Huế]]