Khác biệt giữa các bản “Chúa Bầu”

Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 4 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.8
(Đã cứu 0 nguồn và đánh dấu 1 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.8)
(Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 4 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.8)
Vũ Văn Uyên vốn là một thanh niên khỏe mạnh, gan dạ. Thời vua [[Lê Chiêu Tông]], vì phạm tội giết người, ông trốn lên ngụ ở trấn Đại Đồng (phủ [[Tuyên Quang]]). Bấy giờ người tù trưởng Đại Đồng bị nhân dân oán ghét, tình hình Đại Đồng rất lộn xộn. Vũ Văn Uyên thấy vậy bèn tập hợp lực lượng riêng, thừa cơ giết chết người tù trưởng, ổn định tình hình địa phương rồi chiếm luôn đất đó, trở thành người trấn trị Đại Đồng (thuộc các tỉnh [[Tuyên Quang]], [[Lào Cai]], [[Yên Bái]] của [[Việt Nam]] hiện nay).
 
Lúc đó [[Lê Chiêu Tông]] đang gặp thời rối ren ở kinh kỳ, phong cho ông làm Đô thống sứ trấn Tuyên Quang, tước Khánh Bá Hầu.<ref name="PHC402"/> Vũ Văn Uyên đóng căn cứ tại thành Nghị Lang.<ref>Các nguồn tài liệu xác định khác nhau về vị trí của thành Nghị Lang. Các học giả chú giải Lịch triều hiến chương loại chí (đã dẫn, tr 403) ghi: ''"Vũ Văn Uyên đóng quân ở ghềnh Liên Hoa thành Nghị Lang"'' và xác định địa điểm ở huyện Mông Tự, tỉnh [[Vân Nam]], [[Trung Quốc]] hiện nay, ở đó có ghềnh Liên Hoa. [http://portal.laocai.gov.vn:2009/home/vn/news/pages/viewnews.aspx?nId=19143&cid=41&g=29;586;594;53;31;597; - Cổng thông tin điện tử tỉnh Lào Cai căn cứ theo Tạp chí Văn nghệ Lào Cai]{{Liên kết hỏng|date=2021-02-11 |bot=InternetArchiveBot }} xác định thành cổ Nghị Lang nằm ở thung lũng [[Phố Ràng]], huyện [[Bảo Yên]], [[Lào Cai]]. [http://portal.laocai.gov.vn:2009/svhttdl/vn/news/pages/viewnews.aspx?nid=834&cid=60&g=59; Sở văn hóa thể thao du lịch Lào Cai]{{Liên kết hỏng|date=2021-02-11 |bot=InternetArchiveBot }} căn cứ theo [[Đại Nam nhất thống chí]] xác định thành Nghị Lang ở địa phận xã Lương Sơn, châu [[Lục Yên]], tỉnh [[Yên Bái]].</ref>
 
==Phù Lê chống Mạc==
Khi quân Minh chuẩn bị kéo tới biên giới thì [[thái thượng hoàng]] nhà Mạc là [[Mạc Đăng Dung]] cũng tự trói mình lên biên giới xin hàng. Quân Minh không đánh [[Đại Việt]] nữa<ref name="DV16">[http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_B%E1%BA%A7u&action=edit&section=2 Đại Việt sử ký toàn thư, quyển 16]</ref>.
 
Vũ Văn Uyên bèn phái người vào Sầm Châu làm hướng đạo dẫn quân nhà Lê theo đường thượng đạo hành quân đánh Mạc. Đánh vài trận không được, ông rút quân về Đại Đồng. [[Mạc Hiến Tông]] đem đại quân ngược sông Hồng tiến đánh Đại Đồng. Lần thứ nhất Vũ Văn Uyên tránh, lần sau, ông phục quân đánh tan quân Mạc. Từ đó triều Mạc phải chịu cho họ Vũ cát cứ<ref name="laocai">[http://portal.laocai.gov.vn:2009/svhttdl/vn/news/pages/viewnews.aspx?nid=834&cid=60&g=59; Hoạt động của các Chúa Bầu]{{Liên kết hỏng|date=2021-02-11 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>.
{{Lịch sử Việt Nam}}
Năm 1551 thời [[Lê Trung Tông]], Vũ Văn Uyên và em là Vũ Văn Mật theo lệnh [[nhà Lê sơ|nhà Lê]], mang quân phối hợp với tướng [[nhà Mạc]] mới về hàng nhà Lê là Lê Bá Ly tiến đánh [[Thăng Long]]. Văn Uyên và Văn Mật đem quân xuống lấy các phủ Tam Đái, Bắc Hà rồi sai người đi phủ dụ dân Thái Nguyên, Lạng Sơn. Quân Lê Bá Ly tiến sát kinh thành. [[Mạc Tuyên Tông]] bỏ chạy về Kim Thành, để Mạc Kính Điển ở lại chống giữ. Quân Lê không đánh nổi phải rút về.
Vũ Văn Mật từng mang quân xuống đánh phá các phủ [[Đoan Hùng]], Đà Dương, [[Lâm Thao]] thuộc Sơn Tây, các huyện [[Phổ Yên]], [[Đồng Hỷ]] thuộc [[Thái Nguyên]] và Mai châu thuộc [[Hưng Hóa (định hướng)|Hưng Hóa]]. Nhưng sau đó quân nhà Mạc tiến đến phản công chiếm lại. Vũ Văn Mật thua chạy về giữ Đại Đồng<ref name="LQD415">Lê Quý Đôn, sách đã dẫn, tr 415</ref>.
 
Vũ Văn Mật chết, con là Vũ Công Kỷ nối nghiệp cha, được phong Nhân quốc công. Năm 1573, [[Trịnh Tùng]] cầm quyền ở Nam triều nhà [[Nhà Lê sơ|Hậu Lê]] lấy Thái phó Vũ công Kỷ làm hữu tướng. Cùng năm đó, ông được sai đem quân bản bộ về giữ Đại Đồng để yên dân địa phương<ref name="DV17">[http://gralib.hcmuns.edu.vn/greenstonelib/library?e=d-000-00---0sachlich--00-0-0--0prompt-10---4------0-1l--1-vi-50---20-about---00031-001-1-0utfZz-8-00&a=d&c=sachlich&cl=CL1&d=HASH01ee20abb493d48e1ec1536f.3.17 Đại Việt sử ký toàn thư, quyển 17]{{Liên kết hỏng|date=2021-02-11 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>. Vũ Công Kỷ đã từng nhiều lần cầm quân đánh Mạc và lập công lớn.
 
Năm 1578, tướng Mạc là [[Mạc Ngọc Liễn]] mang quân đánh các vùng Tuyên Quang, Hưng Hóa, Vũ Công Kỷ tung quân đánh, quân Mạc lại thua phải rút về<ref name="DV17"/>.
Trong [[lịch sử Việt Nam]] trước kia, dân gian đã truyền lại nhân vật [[Bà Chúa Bầu]] là nữ tướng thời [[Hai Bà Trưng]]. Tới khi các chúa Bầu cát cứ tại [[Tuyên Quang]] trên núi Bầu, dòng họ Vũ lại có một người con gái tên là Vũ Thị Ngọc Anh cũng được người đời gọi là Bà chúa Bầu, nhưng để phân biệt, Vũ Thị Ngọc Anh được gọi là '''Bà chúa Bầu họ Vũ'''.
 
Khi Vũ Văn Mật xây thành Bầu, con gái là Vũ Thị Ngọc Anh tinh thông văn võ lại am hiểu nghề nông. Vũ Văn Mật tiến cử bà với vua Lê và được vua Lê phong chức phó tướng, phụ trách quân lương hậu cần.<ref name="daicai">[{{Chú thích web |url=http://www.yenbai.gov.vn/vi/org/htt/huyenlucyen/pages/tinchitiet.aspx?itm=99661970-e066-4162-89f0-b0e97ff94cc7 |ngày truy cập=2010-07-03 |tựa đề=Đại Cại đền thiêng] |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305120053/http://www.yenbai.gov.vn/vi/org/htt/huyenlucyen/pages/tinchitiet.aspx?itm=99661970-e066-4162-89f0-b0e97ff94cc7 |dead-url=yes }}</ref>
 
Hàng chục năm với trọng trách của mình, bà đã giữ trọn việc quân lương ở vùng núi non hiểm trở - nơi sinh sống của hầu hết dân bản xứ là đồng bào dân tộc thiểu số trình độ canh tác thấp. Trong bối cảnh ấy, bà chúa Bầu họ Vũ đã đem kinh nghiệm canh tác ở miền xuôi lên; phổ biến cho bà con miền núi và quân binh trong vùng khai hoang ruộng nước, trồng bông dệt vải. Hàng chục cánh đồng ở châu Lục Yên, châu Thu Vật đều có công của bà chỉ bảo dân - binh khai khẩn định cư trồng bông, làm lúa nước. Bà đã cùng tướng công Vũ Văn Mật xây dựng nên một hệ thống thành nhà Bầu rộng khắp. Trong thành đều có nơi luyện tập binh mã. Bà cũng là người trực tiếp luyện quân, tập binh để bổ sung lực lượng.
174.942

lần sửa đổi