Khác biệt giữa các bản “Tôn Thất Xuân”

n
n (→‎Tư liệu: clean up using AWB)
'''Tôn Thất Xuân''' (尊室春) chỉ là tôn hiệu được chép trong thế phả [[triều Nguyễn]] rất lâu sau khi nhân vật này đã mất. Nguyên danh ông là '''Nguyễn Phúc Xuân''' (阮福春), tước '''Xuân quận công''' (春郡公), theo vai vế thuộc ngành chú (quốc thúc) của [[Chúa Nguyễn|Nguyễn vương]] [[Gia Long|Phúc Ánh]], tuy thuộc dòng chính thống nhưng không đủ cơ trí nắm quyền nên sau chỉ được coi như ngạch thứ.
 
Theo ''[[Hoàng Việt long hưng chí]]'', năm 1777 khi thành [[Gia Định]] thất thủ, Xuân quận công may mắn thoát được vào đất [[Long Xuyên]] tìm Tông quận công [[Mạc Thiên Tứ]]. Nhưng bấy giờ ông [[Mạc Thiên Tứ]] đã chạy ra đảo [[Phú Quốc]] lánh quân [[Tây Sơn]], nên ông lại ra tận nơi gặp. [[Mạc Thiên Tứ]] cùng Tôn Thất Xuân đi cùng sứ thần của vua [[Taksin|Trịnh Quốc Anh]] sang [[Xiêm La]] cầu viện.
 
Tháng 11 [[âm lịch]] cùng năm, chúa [[Nguyễn Ánh]] thâuthu hồi được [[Gia Định]], bắt đầu cất đặt quan viên cai trị [[Long Hồ (dinh)|Long Hồ dinh]]. Do Xuân quận công đang lưu lại đất [[Xiêm]] lánh nạn nên được nhà chúa Nguyễn biên thơthư ủy thác làm chánh sứ, lo việc đối đáp với triều đình [[Xiêm La]]. Các [[thư tịch]] [[Xiêm]] đương thời chép Tôn Thất Xuân là '''Ong Chiang Sun''' (ông chánh Xuân).
 
Theo sách ''[[Gia Định thành thông chí]]'', [[tháng 06]] năm 1780, trong triều đình [[Taksin]] xảy ra chính biến. Do ngờ họ Mạc và sứ bộ [[An Nam]] thông đồng quân gian nên vua [[Taksin]] bắt hạ ngục, tịch biên tài sản, rồi [[tháng 10]] năm đó xử tử [[Mạc Thiên Tứ]], [[Mạc Tử Thượng]], [[Mạc Tử Hoàng]], Tôn Thất Xuân... thảy 53 người, riêng [[Mạc Tử Sanh]] và một cháu nhỏ cùng mọi dân gốc [[An Nam]] sống quanh kinh kì đều bị phát vãng. Năm 1784, sau khi triều đình [[Taksin]] đổ, cai cơ [[Mạc Công Bính]] mới sang lấy hài cốt về [[Hà Tiên]] mai táng.
 
Như vậy, có lẽ quận công Tôn Thất Xuân tạ thế khoảng năm 1804. Kể từ năm 1777, ông lưu vong đất [[Xiêm]] chứ không hồi hương nữa, cũng có thể để tránh nạn nồi da nấu thịt như kết cuộc [[triều Tây Sơn]] cựu thù.
 
==Quyến thuộc==
Ngoài người trưởng tử, quận công Tôn Thất Xuân còn có lệnh ái [[Nguyễn Phúc Ngọc Thông]] được [[hoàng đế]] [[Nguyễn Thế Tổ|Thế Tổ]] gả cho vua [[Xiêm]] [[Rama I]] làm cung phi. Nhờ thế, thông qua Xuân quận công, [[Vương triều Chakri|vương thất Chakri]] có liên hệ với [[Triều Nguyễn|hoàng tộc Nguyễn]].
61.849

lần sửa đổi