Khác biệt giữa các bản “DNA bổ sung”

Bổ sung thông tin và nguồn trích dẫn
n (CS1 errors fixes using AWB)
(Bổ sung thông tin và nguồn trích dẫn)
[[Tập_tin:ADN_bổ_sung_Complementary_DNA.png|nhỏ|Hình 1: Sự tạo thành ADN bổ sung từ ARN.]]
'''ADN bổ sung''' là ADN mạch đơn được tổng hợp từ khuôn mẫu ARN qua quá trình phiên mã ngược.<ref>{{Chú thích web|url=http://humangenes.org/cdna-complementary-dna|title=cDNA (Complementary DNA).|last=|first=|date=|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20181129000524/http://humangenes.org/cdna-complementary-dna|archive-date = ngày 29 tháng 11 năm 2018 |url-status=dead|accessdate=}}</ref><sup>,</sup> <ref>{{chú thích web | url = https://web.archive.org/web/20020824023822/http://www.dur.ac.uk/~dbl0www/Staff/Croy/cDNAfigs.htm | tiêu đề = cDNA Synthesis and Cloning | author = | ngày = | ngày truy cập = 7 tháng 12 năm 2018 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref><sup>,</sup> <ref>{{Chú thích web|url=https://www.sciencedirect.com/topics/neuroscience/complementary-dna|tựa đề=Complementary DNA}}</ref>
 
Khái niệm này dịch từ thuật ngữ tiếng Anh: "complementary DNA" (viết tắt: cDNA) hoặc tiếng Pháp "ADN complémentaire" (viết tắt: ADNc), v.v đều dùng để chỉ chuỗi mạch đơn ADN được tổng hợp nên từ phân tử ARN (thường là [[RNA thông tin|ARN thông tin]], tức mARN) qua quá trình phiên mã ngược, được xúc tác bởi [[Enzyme phiên mã ngược|enzym phiên mã ngược]].<ref>{{chú thích web | url = https://www.biology-online.org/dictionary/Complementary_DNA | tiêu đề = Complementary DNA | author = | ngày = | ngày truy cập = 7 tháng 12 năm 2018 | nơi xuất bản = | ngôn ngữ = }}</ref> QuáTrong tự nhiên, quá trình này thường được sử dụng bởi các [[sinh vật nhân sơ]], đặc biệt là [[Virus|virut]], khi kí sinh trong [[sinh vật nhân thực]].
 
Trong hìnhHình 1 mô tả tổng quát:
 
* Một phân tử mARN (ARN thông tin) được làm khuôn (sơ đồ trên cùng). Đây là một sợi đơn, chỉ gồm một chuỗi pôlyribônuclêôtit (của ARN).
* Nhờ [[Enzyme phiên mã ngược|enzym phiên mã ngược]] (reverse transcriptase, viết tắt là RT), chuỗi đơn làm khuôn mẫu sẽ được "đúc" thành một chuỗi pôlyđêôxyribônuclêôtit (của ADN), theo nguyên tắc bổ sung nhưng theo hướng ngược lại (3'-5'). Đó chính là ADN bổ sung sợi đơn (tức '''cDNA''').<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://www.vocabulary.com/dictionary/complementary%20DNA|title=complementary DNA.|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|url-status=|accessdate =}}</ref>
* Tiếp theo, enzym nhân đôi ADN ([[DNA polymerase]]) sẽ dựa trên sợi '''cDNA''' đó, làm khuôn để tổng hợp ra một chuỗi pôlyđêôxyribônuclêôtit (của ADN) bổ sung với khuôn này, từ đó tạo thành ADN sợi kép.
* Do đó, "gen" ARN ban đầu của virut sẽ được khuếch đại rất nhanh và có thể xâm nhiễm nhiều nơi trong cơ thể vật chủ (hình 2).
 
Phân tử ADN bổ sung có một đặc điểm rất quan trọng, đó là: Nó chỉ gồm '''toàn bộ''' là các [[bộ ba mã di truyền]] trheo trình tự liên tục đúng như khuôn mẫu đã tạo ra nó, chỉ khác là U (uraxin) đã thay bằng T (timin), bởi vì nó chỉ có các êxôn (có mã di truyền) và không hề có intrôn (không có mã). Vậy nó gồm một hay nhiều gen không phân mảnh.
Tập tin:Cdnaarray.jpg|Hình 4: Một đoạn của cDNA microarray.
</gallery>
 
== Covid 19 ==
[[Tập tin:SARS-CoV-2 without background.png|nhỏ|Mô hình một "cá thể" Covid 19.]]
Covid 19 là tên thường gọi của virut SARS-CoV-2, đã gây [[Đại dịch COVID-19|đại dịch]] lớn nhất trong lịch sử loài người. Covid 19 là loại virut ARN, nghĩa là nó mang "bộ gen" là phân tử [[RNA|ARN]], chứ không phải là [[DNA|ADN]] như hầu hết các loài sinh vật trên Trái đất. Khi xâm nhập được vào tế bào người, một "con" Covid 19 chỉ mang "hành trang" là phân tử ARN gốc và enzym sao ngược của nó.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3185738/|tựa đề=Coronavirus Genomics and Bioinformatics Analysis|họ=Patrick C. Y. Woo, Yi Huang, Susanna K. P. Lau & Kwok-Yung Yuen}}</ref> Trong tế bào người, nó sử dụng chất sống của người làm vật liệu và dùng enzym trên tạo ra cDNA của nó, từ đó nhân đôi và lan ra lên rất nhanh, còn ARN gốc không còn.
 
Do đó, để nghiên cứu "bộ gen" của Covid 19, chỉ còn cách duy nhất là lấy cADN của nó ở trong tế bào ngươi bị bệnh làm mẫu.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.nature.com/articles/s41596-021-00491-8|tựa đề=Engineering SARS-CoV-2 using a reverse genetic system|họ=Xuping Xie, Kumari G. Lokugamage, Xianwen Zhang, Michelle N. Vu, Antonio E. Muruato, Vineet D. Menachery & Pei-Yong Shi}}</ref>
 
== Nguồn trích dẫn ==