Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Sinh cảnh (nơi ở sinh thái)”

Nội dung được xóa Nội dung được thêm vào
n Replace dead-url= with url-status=.
Sửa diễn đạt và thêm nguồn, thể loại
Dòng 1:
[[Tập tin:Buers-Biotope Rosenegg-12ESD.jpg|nhỏ|Sinh cảnh Rosenegg ở vùng Buers, [[Vorarlberg]], [[Áo|nước Áo]].]]
'''Sinh cảnh''' (hay nơi ở sinh thái) là môi trường xác định theo vùng địa lý, trong đó bao gồm các nhân tố vô sinh thống nhất với nhau trong tương tác vớicủa [[Quần thể (sinh học)|quần thể]] hoặc của cả [[Quần xã (sinh thái học)|quần xã]] sinh sống ở đấy, từ đó hình thành nên [[hệ sinh thái]].<ref>{{Chú thích web|url=https://www.futura-sciences.com/planete/definitions/environnement-biotope-106/|title=Les biotopes, une relation d’interdépendance|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|urlaccess-statusdate=|accessurl-datestatus=}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://www.aquaportail.com/definition-325-biotope.html|title=Définition de biotope|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|urlaccess-statusdate=|accessurl-datestatus=}}</ref> Tuy nhiên, cũng có tác giả nhấn mạnh rằng sinh cảnh chỉ bao gồm các các nhân tố vô sinh có tác động (trực tiếp hoặc gián tiếp) lên hệ sinh vật ở đó, chứ không phải là tất cả các nhân tố có thể có.<ref>{{Chú Trungthích Tạngweb|url=https: "Cơ sở sinh thái học" - [[Nhà xuất bản Giáo dục]], 2008//www.larousse.fr/dictionnaires/francais/biotope/9485|tựa đề=biotope}}</ref>
 
Ví dụ: Một cái ao có nhiều cá, tôm, cua, rong, tảo. Tập hợp tất cả những nhân tố vô sinh ở đây có: nước, ánh sáng, nhiệt độ, muối và các loại khí hòa tan trong nước ao, v.v. tạo nên sinh cảnh của các sinh vật trong ao. Còn tập hợp tất cả các sinh vật ở ao này tạo nên quần xã.<ref>"Sinh học 9" - [[Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam|Nhà xuất bản Giáo dục]], 2019</ref><ref>"Sinh học 12" - [[Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam|Nhà xuất bản Giáo dục]], 2019</ref> Mô tả một cách đơn giản nhất: nếu "nhặt" tất cả các sinh vật trong ao này đặt sang một bên, thì phần còn lại là sinh cảnh.
 
Tuy nhiên, cũng có tác giả nhấn mạnh rằng sinh cảnh chỉ bao gồm các các nhân tố vô sinh có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sinh vật ở đó, chứ không phải là tất cả các nhân tố có thể có.<ref>Vũ Trung Tạng: "Cơ sở sinh thái học" - [[Nhà xuất bản Giáo dục]], 2008.</ref>
 
Trong tiếng Anh, từ này là '''biotope''' (sinh cảnh) hoặc là '''habitat ecology''' (nơi ở sinh thái).<ref>{{Chú thích web|url=https://www.britannica.com/science/habitat-biology#targetText=Habitat%2C%20place%20where%20an%20organism,such%20as%20a%20small%20pond.|title=Habitat ECOLOGY|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=}}</ref> Ví dụ như tập hợp các nhân tố vô sinh gồm nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, nước, độ ẩm, các chất vô cơ và hữu cơ ngoài cơ thể sinh vật, v.v. trong một khu rừng ngập mặn, một cái ao, một cồn cát, một hàng rào, một bãi biển đều là sinh cảnh.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/biotope/9485|title=Biotope|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=}}</ref>
 
Sinh cảnh và quần xã mà nó chứa tạo thành một hệ sinh thái, trong đó luôn có tác động tương hỗ giữa các sinh vật với nhau và với môi trường vô sinh.
 
== Từ nguyên và nội hàm ==
 
* Khái niệm "biotope" được đưa ra đầu tiên nhờ nhà động vật học người Đức nổi tiếng là [[Ernst Haeckel]] (1834-1919) mà ông gọi là biota. Trong cuốn sách "''General Morphology''" (Hình thái học đại cương - 1866), ông không chỉ đề cập tới khái niệm này, mà còn định nghĩa thuật ngữ "[[sinh thái học]]" (còn dùng đến ngày nay), đồng thời ông nhấn mạnh tầm quan trọng của "biota" như là điều kiện tiên quyết cho sự tồn tại của sinh vật. Haeckel giải thích rằng biota là một thành phần của hệ sinh thái, gồm các yếu tố không sống trong môi trường (như khí, nước, đất, đá và đặc điểm địa lý) và sự tương tác với các sinh vật sống ở đó. Sau đó, vào năm 1908, giáo sư F. Dahl ở Bảo tàng Động vật học Berlin đã gọi thành phần sinh thái này (biota) là "sinh cảnh" (biotop).<ref>Atushi Iwasawa.(2005). ''Preservation of biotope from zoological view point: Introduction: What is biotope?'', from [http://wwwsoc.nii.ac.jp/zsj/news/znews200501/zn200501.html#2 The January, 2005, issue of ''Biological Science News''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071209103645/http://wwwsoc.nii.ac.jp/zsj/news/znews200501/zn200501.html#2|date=December 9, 2007}}</ref>
*Theo nghĩa đơn giản nhất, sinh cảnh hay nơi ở sinh thái là môitập trườnghợp ngoàicác nhân tố vô sinh vậtở hệ sinh sốngthái.
* Các nhà khoa học có thể đo lường các nhân tố vô sinh ở sinh cảnh để xác định môi trường sống của sinh vật một cách chi tiết. Những nhân tố này có thể xác định theo biên độ nhiệt độ trong ngày, cường độ ánh sáng, hàm lượng nước, môi trường hóa học (độ axit, độ mặn), cũng như và lực vật lý tác động (sóng, gió). Trong mỗi sinh cảnh, thì mỗi loài sinh vật có những nhu cầu riêng gọi là [[Hốc sinh thái|ổ sinh thái]] của loài, khái niệm được nhà sinh thái học G. Evelyn Hutchinson phát triển, dùng để chỉ một "không gian sống" gồm toàn bộ các điều kiện môi trường mà một sinh vật có thể chịu đựng và bằng tất cả các nguồn lực cần thiết cho sự sống, tăng trưởng và sinh sản.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.biologyreference.com/Gr-Hi/Habitat.html|title=Habitat|last=Cynthia A. Paszkowski (1997)|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date=}}</ref>
 
Hàng 50 ⟶ 56:
[[Thể loại:Sinh thái học]]
[[Thể loại:Môi trường]]
[[Thể loại:Thuật ngữ sinh thái học]]
[[Thể loại:Sinh cảnh]]
[[Thể loại:Cá cảnh]]