Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Văn Cao”

Đã cứu 11 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.8
n (Đã lùi lại sửa đổi của 14.162.224.45 (Thảo luận) quay về phiên bản cuối của 14.177.81.0)
Thẻ: Lùi tất cả
(Đã cứu 11 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.8)
| ảnh hưởng tới = [[Phạm Duy]],<ref name="PhamDuy2007">[[Phạm Duy]], ''[https://amnhac.fm/van-cao/4151-van-cao-trong-toi Văn Cao Trong Tôi]''. (Âm nhạc Online - amnhac.fm, 9.10.2007). Phạm Duy (2007): "...''Trường ca Sông Lô'' là bản hát dài đầu tiên của chúng ta, là một tuyệt phẩm mà những người đi sau Văn Cao (như tôi) đã học hỏi được rất nhiều ở ông để tiếp tục làm giàu cho âm nhạc Việt Nam. Tôi muốn được công khai tỏ lòng biết ơn thiên tài Văn Cao trong buổi nói chuyện này." [Chú thích: Trích dẫn theo nhạc sĩ, nhà nghiên cứu âm nhạc Phạm Duy trong bài nói chuyện về sự nghiệp sáng tác âm nhạc của Văn Cao tại Phòng trà Tình ca, TP. Hồ Chí Minh, ngày 5 tháng 10 năm 2007.]</ref> [[Thanh Thảo (nhà thơ)|Thanh Thảo]]<ref name="ThanhThảo2020"/>
}}
'''Văn Cao''' (tên đầy đủ là '''Nguyễn Văn Cao''', sinh ngày [[15 tháng 11]] năm [[1923]] – mất ngày [[10 tháng 7]] năm [[1995]]) là một [[nhạc sĩ]], [[họa sĩ]],<ref>Nguyễn Nguyệt, ''[http://vhnt.org.vn/tin-tuc/chan-dung-van-hoa/29166/hoi-hoa-van-cao HỘI HỌA VĂN CAO]''. (Tạp chí ''Văn hóa Nghệ thuật'' số 320, tháng 2-2011)</ref><ref>Trần Khánh Chương (Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam), ''[http://vietnamfineart.com.vn/Story/Tapchimythuat/2013/12/3898.html Kỷ niệm 90 năm ngày sinh nhạc sĩ, họa sĩ, thi sĩ Văn Cao (1923-2013): Có một họa sĩ tài ba, Văn Cao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922200210/http://vietnamfineart.com.vn/Story/Tapchimythuat/2013/12/3898.html |date=2017-09-22 }}''. (Trang điện tử của Hội Mỹ thuật Việt Nam, 2013)</ref><ref name="thethaovanhoa.vn">Văn Bảy, ''[http://thethaovanhoa.vn/van-hoa-giai-tri/20-nam-ngay-mat-van-cao-mot-hoa-si-tron-ven-va-rong-rai-n20150713045842156.htm 20 năm ngày mất Văn Cao: Một họa sĩ trọn vẹn và rộng rãi]''. (Báo Thể thao & Văn hóa, 13/07/2015)</ref> [[thi sĩ]],<ref name="ReferenceA"/><ref>''[http://vnca.cand.com.vn/Tu-lieu-van-hoa/Nha-tho-Van-Cao-Toi-khong-duoc-lam-trai-tim-dau-mua-329074/ Nhà thơ Văn Cao: Tôi không được làm trái tim đầu mùa...]'' (Báo Công an nhân dân điện tử, 08/07/2011)</ref><ref>[[Vũ Quần Phương]], ''[http://vanhien.vn/news/Dong-gop-cua-Van-Cao-vao-tho-duong-dai-31043 Đóng góp của Văn Cao vào thơ đương đại]''. (Tạp chí điện tử Văn Hiến Việt Nam, 12/02/2014)</ref><ref>Hà Thị Hoài Phương, ''[http://vanvn.net/ong-kinh-phe-binh/ngon-ngu-nghe-thuat-tho-van-cao/336 Ngôn ngữ nghệ thuật thơ Văn Cao]''. (Tạp chí điện tử Văn Hiến Việt Nam, 15/10/2015)</ref> [[chiến sĩ]] biệt động ái quốc<ref name="ThanhThảo2020"/><ref>[[Nguyễn Thụy Kha]], ''[http://suckhoedoisong.vn/nam-dinh-hoi-1947-voi-van-cao-n126928.html Năm Đinh Hợi 1947 với Văn Cao]''. (Báo điện tử Sức khỏe & Đời sống, 27/1/2017)</ref><ref name="Văn Cao với Đội danh dự Việt Minh">Văn Thao, ''[http://antg.cand.com.vn/Tu-lieu-antg/Van-Cao-voi-doi-danh-du-Viet-Minh-363981/ Văn Cao với Đội danh dự Việt Minh]''. (Báo Công an nhân dân điện tử, 02/09/2015)</ref><ref>Văn Thao, ''[http://antg.cand.com.vn/Kinh-te-Van-hoa-The-Thao/Quan-Bien-Thuy-va-chuyen-trong-dinh-Hoang-A-Tuong-406275/ Quán Biên Thùy và chuyện trong dinh Hoàng A Tưởng]''. (Báo Công an nhân dân điện tử, 31/08/2016)</ref> người Việt Nam. Ông là tác giả của ca khúc ''[[Tiến quân ca]] —'' [[quốc ca]] chính thức của nước [[Việt Nam Dân chủ Cộng hòa]] nay là [[Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam]], đồng thời ông cũng là một trong những nhạc sĩ có sức ảnh hưởng lớn nhất của nền [[Tân nhạc Việt Nam]]. Ông được giới chuyên môn và công chúng yêu nhạc đánh giá một cách rộng rãi là một trong ba [[nhạc sĩ]] nổi bật nhất của nền [[Âm nhạc Việt Nam|âm nhạc hiện đại Việt Nam]] trong [[Thế kỷ 20|thế kỷ XX]], cùng với [[Phạm Duy]], [[Trịnh Công Sơn]].
 
Thuộc thế hệ [[nhạc sĩ]] tiên phong, Văn Cao tham gia [[Đồng Vọng|nhóm Đồng Vọng]], sáng tác các ca khúc trữ tình lãng mạn như ''[[Bến xuân]]'', ''[[Suối mơ]]'', ''[[Thiên Thai (bài hát)|Thiên Thai]]'', ''[[Trương Chi (bài hát)|Trương Chi]]'',... nhanh chóng trở thành một trong những gương mặt tiên phong, nổi bật nhất của [[:Thể loại:Âm nhạc lãng mạn Việt Nam|trào lưu lãng mạn trong lịch sử âm nhạc Việt Nam]], đặc biệt là để lại những dấu ấn mang tính khai phá của ông trong tân nhạc Việt. Sau khi gia nhập [[Việt Minh]], Văn Cao chủ yếu viết về nhiều ca khúc mang âm hưởng hào hùng như ''[[Tiến quân ca]]'', ''[[Trường ca Sông Lô]]'', ''[[Tiến về Hà Nội]]'',... vì vậy ông đã trở thành một [[nhạc sĩ]] tiêu biểu của dòng [[nhạc đỏ|nhạc kháng chiến]]. Sau sự kiện ''[[Phong trào Nhân Văn - Giai Phẩm|Nhân văn – Giai phẩm]]'', Văn Cao phải đi [[Học tập cải tạo|học tập chính trị]]. Trừ ''[[Tiến quân ca]]'', tất cả những [[Bài hát|ca khúc]] của ông cũng giống như các nhạc phẩm tiền chiến khác không được lưu hành ở [[Miền Bắc (Việt Nam)|miền Bắc]]. Đến cuối [[thập niên 1980]], những nhạc phẩm này mới được lưu hành trở lại.
Cuối những năm 1930, [[tân nhạc Việt Nam]] ra đời. Ở [[Hải Phòng]] khi đó tập trung nhiều nhạc sĩ tiên phong như [[Đinh Nhu]], [[Lê Thương]], [[Hoàng Quý]]... Văn Cao tham gia vào [[Đồng Vọng|nhóm Đồng Vọng]] của Hoàng Quý cùng [[Tô Vũ (nhạc sĩ)|Tô Vũ]], [[Canh Thân (nhạc sĩ)|Canh Thân]], [[Đỗ Nhuận]]... và bắt đầu sáng tác ca khúc đầu tay là "[[Buồn tàn thu]]" vào năm 16 tuổi<ref name="tala"/>. Cùng nhóm Đồng Vọng, Văn Cao còn sáng tác một số ca khúc [[hướng đạo Việt Nam|hướng đạo]] vui tươi khác như "Gió núi", "Gò Đống Đa", "Anh em khá cầm tay". Cũng trong thời gian ở Hải Phòng, Văn Cao làm quen với [[Phạm Duy]], khi đó là ca sĩ trong [[gánh hát Đức Huy]]. Phạm Duy chính là người đã hát "Buồn tàn thu", giúp ca khúc trở nên phổ biến. Năm 1940, Văn Cao có một chuyến đi vào miền Nam. Ở [[Huế]], Văn Cao đã viết "[[Một đêm đàn lạnh trên sông Huế]]", được coi là bài thơ đầu tay<ref name="hp"/>.
 
Năm 1942, nghe theo lời khuyên của [[Phạm Duy]], Văn Cao rời Hải Phòng lên [[Hà Nội]]. Ông thuê căn gác nhỏ số 171 phố Mongrant - nay là 45 [[Nguyễn Thượng Hiền]] - và theo học dự thính tại [[Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam|Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương]]. Văn Cao còn làm thơ, viết truyện đăng trên [[Tiểu thuyết Thứ Bảy]]<ref name="bovanhoa">[http://www.cinet.gov.vn/amnhac/main.asp?c1=27&ArID=230&ld=10004&languageID=0 Tiểu sử Văn Cao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080309070137/http://www.cinet.gov.vn/amnhac/main.asp?c1=27&ArID=230&ld=10004&languageID=0 |date=2008-03-09 }} trên trang của Bộ Văn hóa Thông tin</ref>. Năm 1943 và 1944, Văn Cao hai lần xuất hiện trong triển lãm Salon Unique tổ chức tại nhà Khai trí Tiến Đức, Hà Nội với các bức tranh sơn dầu: "Cô gái dậy thì", "Sám hối", "Nửa đêm". Đặc biệt tác phẩm "Cuộc khiêu vũ những người tự tử" ("Le Bal aux suicidés") được đánh giá cao và gây chấn động dư luận<ref name="hp"/>. Tuy được báo chí khen ngợi, nhưng tranh của Văn Cao không bán được. Ông trải qua một thời gian dài ở Hà Nội trong thiếu thốn. Cùng bạn bè, Văn Cao thường phải đứng bán các tác phẩm của mình trên các đường phố Hà Nội, Hải Phòng.
 
== Hoạt động cách mạng ==
 
==Dấu ấn và di sản văn nghệ==
Trong lĩnh vực [[âm nhạc]], Văn Cao là người có công khai phá và giúp hoàn thiện một số thể loại của [[tân nhạc Việt Nam]] như [[Bolero Việt Nam|nhạc trữ tình]] ([[nhạc tiền chiến]]),<ref>Đặng Tiến, ''[https://www.vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/van-cao,-tieng-hat Văn Cao, tiếng hát] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180529095100/http://vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/van-cao,-tieng-hat |date=2018-05-29 }}''. (Tạp chí Văn hóa Nghệ An, 26/7/2015). Trích dẫn ý kiến của [[Phạm Duy]]: "Phải đợi cho tới khi tân nhạc ra đời vào những năm cuối 30 và đầu 40 thì chúng ta mới có được một loại nhạc tình lãng mạn do các người tình tiền phong của thời đại như [[Dương Thiệu Tước]], [[Thẩm Oánh]], [[Lê Thương]], [[Văn Chung]], [[Doãn Mẫn (nhạc sĩ Việt Nam)|Dzoãn Mẫn]]…tung ra (…). Tuy nhiên, loại nhạc tình lãng mạn đó chỉ có thể được gọi là đạt tới độ hoàn mỹ khi nó được phát xuất ra từ một con người tài hoa bật nhất của thế giới nghệ sĩ trẻ lúc bấy giờ. Người đó là Văn Cao."</ref> hùng ca ([[nhạc cách mạng]], nhạc kháng chiến),<ref>Dân Huyền, ''[http://vov.vn/van-hoa/am-nhac/nhac-si-van-cao-va-nhung-sang-tac-ve-de-tai-cach-mang-545725.vov Nhạc sĩ Văn Cao và những sáng tác về đề tài cách mạng]''. (Báo điện tử của Đài tiếng nói Việt Nam - VOV.vn, 02/09/2016). Trích dẫn ý kiến của tác giả bài viết, nhạc sĩ Dân Huyền: "Trong dòng âm [[nhạc cách mạng]], Văn Cao là người đầu tiên chắp những đôi cánh lãng mạn, những ước mơ lớn vào các ca khúc, hành khúc chiến đấu. (...) Từ năm 1944 đến năm 1946 là một bước ngoặt lớn, một bước phát triển nhảy vọt của Văn Cao. Từ dòng lãng mạn lành mạnh – yêu nước hùng tráng, Văn Cao chuyển ngay sang dòng âm nhạc cách mạng, chuyển ngay sang dòng thác dữ dội của cách mạng giải phóng dân tộc. Chuyển một cách mau lẹ, tự nhiên, vững chắc, không qua một giai đoạn quá độ, không qua một giai đoạn mò mẫm “nhận đường”. (...) Với “[[Tiến quân ca]]”, lần đầu tiên Quân giải phóng Việt Nam chính thức có một hành khúc hùng tráng, trang nghiêm và lôi cuốn. Với “Tiến quân ca”, lần đầu tiên toàn thể các tầng lớp nhân dân Việt Nam có chung một hành khúc trên đường ra trận. Trước đó, chúng ta chỉ có những nhạc phẩm yêu nước của tuổi trẻ thủ đô, của thanh niên, học sinh, sinh viên và hướng đạo sinh. “Tiến quân ca” là cái mốc bằng vàng đánh dấu sự toàn thắng của âm nhạc cách mạng về cả tư tưởng lẫn về nghệ thuật."</ref> và [[trường ca (âm nhạc)|trường ca]].<ref>Nhạc sĩ kiêm nhà nghiên cứu âm nhạc [[Phạm Duy]] từng viết về vai trò của Văn Cao trong việc khai phá thể loại trường ca trong âm nhạc hiện đại Việt Nam như sau: "Văn Cao là người đẻ ra [[trường ca (âm nhạc)|trường ca]], còn tôi chỉ là người thừa kế. ''[[Trường ca sông Lô]]'' phải là đỉnh cao nhất của nhạc kháng chiến nói riêng, của [[tân nhạc Việt Nam]] nói chung. Sự dài hơi trong những câu nhạc trong bài chứng tỏ nhạc sĩ Văn Cao đã trưởng thành ngay từ lúc tân nhạc vừa mới ra đời." Hay "Trường ca sông Lô là bản hát dài đầu tiên của chúng ta là một tuyệt phẩm mà những người đi sau Văn Cao (như tôi) đã học hỏi được rất nhiều ở ông để tiếp tục làm giầu cho âm nhạc Việt Nam."</ref> Trong lĩnh vực [[thi ca]], ông cũng là một trong ít người không ngừng đi tiên phong với những cách tân mang tính đột phá-sáng tạo trong [[Thơ Việt Nam|thơ Việt Nam hiện đại]].<ref>Thiên Sơn, ''[http://vanhaiphong.com/ly-luan-phe-binh/226-nha-th-vn-cao-con-nhng-ting-rn-v-thien-sn.html Nhà thơ Văn Cao, còn những tiếng rạn vỡ]{{Liên kết hỏng|date=2021-04-03 |bot=InternetArchiveBot }}''. (Trang điện tử Hội nhà văn Hải Phòng, 23/11/2013)</ref><ref>Vũ Nho, ''[http://vannghequandoi.com.vn/Diem-sach/Van-Cao-mot-loi-tho-rieng-5424.html Văn Cao, một lối thơ riêng]{{Liên kết hỏng|date=2021-04-03 |bot=InternetArchiveBot }}''. (Tạp chí văn nghệ quân đội, 17/03/2014)</ref><ref>Lê Thiếu Nhơn, ''[http://vnca.cand.com.vn/Tu-lieu-van-hoa/Van-Cao-trong-coi-tho-446578/ Văn Cao trong cõi thơ]''. (Báo Công an nhân dân điện tử, 27/06/2017)</ref> Đã có những quan điểm chuyên môn xem ông là một trong những người đi khai phá, mở đầu cho sự phát triển của thể loại [[trường ca|trường ca thơ]] hiện đại Việt Nam, đặc biệt kể từ nửa cuối thập niên 1950 trở đi.<ref name="toquoc.vn">Trần Thiện Khanh, ''[http://toquoc.vn/doi-thoai/doi-thoai-ve-truong-ca-va-truong-ca-viet-nam-hien-dai-105562.html Đối thoại về trường ca và trường ca Việt Nam hiện đại]''. (Báo điện tử Tổ Quốc, 23/06/2009)</ref><ref>Lê Thiếu Nhơn, ''[http://vnca.cand.com.vn/Tu-lieu-van-hoa/Van-Cao-trong-coi-tho-446578/ Văn Cao trong cõi thơ]''. (Báo Công an nhân dân điện tử, 27/06/2017). Trích dẫn tác giả: "Thử thách thể loại [[trường ca]] đòi hỏi sức cảm sức nghĩ phi thường, cũng chính là cơ hội phô diễn một Văn Cao tài năng cồng kềnh. Hít thở không khí xứ sở độc lập tự chủ, Văn Cao khẳng định “có người hàng năm mặt trời không thấy mọc/ khép đùi xếp phách tiễn đêm đi/ hôm nay ngồi chép bài ca mới/ hương cốm mùi rơm ngát giếng đình” để mường tượng hòa bình đích thực “chúng ta sẽ trả về những bà mẹ Pháp/ núi hài cốt cuộc chiến tranh bẩn thỉu/ cũng như những người mẹ chúng tôi/ tiếc những dòng sữa, những cái hôn đã mất” và nghe được những va đập mỏng mảnh “tiếng thức dậy niềm cô đơn nuối tiếc/ những con người gần ánh sáng chưa quen”. (...) Đánh giá một cách cẩn trọng, trường ca “[[Những người trên cửa biển]]” đã xác lập một vị trí nhất định trong nền [[thơ Việt Nam]] thế kỷ XX, bởi tình yêu mảnh đất “mỗi người dân Hải Phòng thật kiếm ăn từ nhỏ/ mỗi người dân Hải Phòng đều biết đổ mồ hôi” đã dựng được hình tượng nhà thơ Văn Cao chung thủy với thời đại “cuộc đời ôm tôi như trong một cái bình/ một tiếng vang vang cả lòng cả đáy”."</ref><ref>Khuất Bình Nguyên, ''[https://www.vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/co-ai-cuoi-ngua-ve-kinh-bac… Có ai cưỡi ngựa về Kinh Bắc…] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200217152129/http://www.vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/co-ai-cuoi-ngua-ve-kinh-bac%E2%80%A6 |date=2020-02-17 }}''. (Tạp chí Văn hóa Nghệ An, 19/10/2013). Trích dẫn tác giả: "''[[Những người trên cửa biển]]'' mở đầu cho vụ mùa thu hoạch [[trường ca]] của thi ca Việt Nam nửa sau thế kỷ XX. Đặc biệt trong và sau những năm chống Mỹ cứu nước, [[thơ Việt Nam]] đi đến một tầm vóc mới ở sự ra quân rầm rộ của nhiều bản trường ca."</ref><ref>Khuất Bình Nguyên, ''[https://www.vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/truong-ca-nua-sau-the-ky-xx Trường ca nửa sau thế kỷ XX]{{Liên kết hỏng|date=2021-04-03 |bot=InternetArchiveBot }}''. (Tạp chí Văn hóa Nghệ An, 9/1/2016)</ref><ref>Đỗ Quyên, ''[http://vannghethainguyen.vn/ctview/id/8176 Đến sự hiện đại hóa thơ Việt từ “trường phái trường ca Việt”]{{Liên kết hỏng|date=2021-04-03 |bot=InternetArchiveBot }}''. (Báo Văn nghệ Thái Nguyên, 06/06/2017). Trích dẫn tác giả: "...Hiện tượng trường ca Việt Nam có vùng hoạt động trong vòng 40 năm 1960-2000: thời điểm lịch sử 1975 ở quãng giữa với khoảng 15 năm trước và 20 năm sau đó. (...) Dấu mốc 1960 có được do chúng tôi chọn 3 điểm khởi phát của hiện tượng trường ca Việt Nam; đó là tác giả Văn Cao với tác phẩm ''[[Những người trên cửa biển]]'' - 1956; [[Hoàng Cầm (nhà thơ)|Hoàng Cầm]], ''[[Tiếng hát người quan họ]]'' - 1956; và [[Thu Bồn (nhà thơ)|Thu Bồn]], ''[[Bài ca chim Chơ Rao]]'' - 1962."</ref> Tuy nhiên, những đóng góp của ông cho thơ ca và hội họa<ref name="thethaovanhoa.vn"/><ref>Nguyễn Nguyệt, ''[http://vhnt.org.vn/tin-tuc/chan-dung-van-hoa/29166/hoi-hoa-van-cao Hội họa Văn Cao]''. (Tạp chí ''Văn hóa Nghệ thuật'' số 320, tháng 2-2011)</ref><ref>Trần Khánh Chương, ''[http://vietnamfineart.com.vn/Story/Tapchimythuat/2013/12/3898.html Kỷ niệm 90 năm ngày sinh nhạc sĩ, họa sĩ, thi sĩ Văn Cao (1923-2013): Có một họa sĩ tài ba, Văn Cao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922200210/http://vietnamfineart.com.vn/Story/Tapchimythuat/2013/12/3898.html |date=2017-09-22 }}''. (Trang điện tử của Hội Mỹ thuật Việt Nam, 2013)</ref> dân tộc ít khi được nhắc tới so với những cống hiến to lớn về [[âm nhạc]] của ông. Văn Cao được xem là một hiện tượng hiếm có trong lịch sử phát triển của [[văn hóa Việt Nam]] – một con người mà sự kết hợp nhạc-họa-thơ là xuyên suốt trong gần như toàn bộ những sáng tác đa dạng của ông. Trong địa hạt âm nhạc của ông, ngoài những nét đẹp về giai điệu, ca từ cũng mang nhiều tính thơ và họa. Còn trong địa hạt thơ của ông, họa tính là rất đặc trưng.<ref>Đỗ Thu Hà, ''Chất hội họa trong thơ Văn Cao''. (Khóa luận tốt nghiệp, Khoa Ngữ văn Trường ĐHSP Hà Nội)</ref>
 
Ở Văn Cao, tầm vóc không phải là thứ ''lượng hóa'', tức là tính bằng con số những sáng tác. Bởi xét về số lượng, những sáng tác của Văn Cao (đặc biệt trong lĩnh vực nhạc và thơ) còn ít hơn đáng kể ngay cả so với nhiều [[nhạc sĩ]] hoặc [[Nhà thơ|thi sĩ]] ở tầm trung tại Việt Nam. Đánh giá Văn Cao cần nhìn xuyên suốt tư tưởng của ông trong cả ba lĩnh vực là nhạc-họa-thơ. Xét về nhiều phương diện, Văn Cao là mẫu nghệ sĩ hiếm có bởi [[lịch sử Việt Nam]] không có khuynh hướng tạo ra những nghệ sỹ có tinh thần dám khai phá sáng tạo như ông. Mẫu người trí thức hoặc nghệ sĩ điển hình trong xã hội Việt Nam (từ chế độ phong kiến, tới phong kiến nửa thực dân, rồi thời phân chia quốc cộng) thường là con người biết nương theo hoàn cảnh, trở thành viên chức tận tụy phục vụ chế độ chính trị anh ta đang sống. Văn Cao chưa bao giờ nuôi tham vọng chính trị. Ông tham gia Việt Minh chỉ vì lòng yêu nước. Ông luôn là người nghệ sĩ có tinh thần tự do sáng tạo. Ông là người nghệ sỹ độc lập, phi chính trị. Đây cũng là nguyên nhân khiến ông trở thành nạn nhân trong sự kiện đàn áp phong trào Nhân văn Giai phẩm khiến một thời gian dài ông không thể sáng tác. Đây có thể xem là một đặc tính ít mang tính truyền thống hơn cả trong con người của Văn Cao. Có thể nó có ảnh hưởng ít nhiều từ văn hóa phương Tây, cái mà ông có thể tiếp nhận từ hệ thống giáo dục thuộc địa của Pháp. Mặc dù là đôi bạn văn nghệ tri kỷ, nhưng về nhiều phương diện Văn Cao trái ngược với Phạm Duy. Văn Cao là người đi tiên phong, đặt nền móng, gợi mở nhiều hướng phát triển mới cho nhạc và thơ Việt hiện đại nhưng ông chưa bao giờ thực sự thăng hoa về mặt ''lượng'' (so với sự dồi dào về mặt ''chất'') ở cả hai lĩnh vực. Còn Phạm Duy là người kế thừa nhiều khai phá từ Văn Cao và phát triển chúng đến độ phì nhiêu.
 
Văn Cao đã được nhiều người coi là một trong những danh nhân văn hóa tiêu biểu của Việt Nam thời hiện đại.<ref>Khuất Bình Nguyên, ''[https://www.vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/co-ai-cuoi-ngua-ve-kinh-bac… Có ai cưỡi ngựa về Kinh Bắc…] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200217152129/http://www.vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/co-ai-cuoi-ngua-ve-kinh-bac%E2%80%A6 |date=2020-02-17 }}''. (Tạp chí Văn hóa Nghệ An, 19/10/2013)</ref><ref name="vanhoanghean.com.vn">Hồ Bất Khuất, ''[http://vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/van-cao-%E2%80%93-%E2%80%9Cnhan-vat-van-hoa-nam-2013%E2%80%9D Văn Cao – “Nhân vật văn hóa năm 2013”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180103090636/http://vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/van-cao-%E2%80%93-%E2%80%9Cnhan-vat-van-hoa-nam-2013%E2%80%9D |date=2018-01-03 }}''. (Tạp chí Văn hóa Nghệ An, 24/1/2014)</ref><ref>Đào Quang (Chủ tịch Hội VHNT tỉnh Nam Định), ''[http://vanhocnghethuatyenbai.gov.vn/tin-tuc/chan-dung-van-nghe-si/?UserKey=Lung-danh-nguoi-nghe-sy Lừng danh người nghệ sỹ]''. (Trang điện tử của Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Yên Bái, 24/05/2016)</ref> Là một bậc thầy của nghệ thuật sử dụng ngôn từ phong phú và biến hóa trong các sáng tác nhạc và thơ của ông, cống hiến của Văn Cao cho riêng tiếng Việt - với tư cách một ngôn ngữ có khả năng chuyên chở đầy đủ những sắc thái cảm xúc và tư tưởng của người nghệ sĩ - đã thậm chí được so sánh với cống hiến của [[Nguyễn Du]] cho riêng ngôn ngữ thi ca dân tộc. Là người tài hoa được thừa nhận trên nhiều lĩnh vực như nhạc-họa-thơ<ref name="NTNH">Nguyễn Thị Ngọc Hà, ''[http://vannghequandoi.com.vn/Binh-luan-van-nghe/tan-man-van-nhac-hoa-8547.html Tản mạn văn, nhạc, họa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171003124435/http://vannghequandoi.com.vn/Binh-luan-van-nghe/tan-man-van-nhac-hoa-8547.html |date=2017-10-03 }}''. (Tạp chí văn nghệ quân đội, 08/02/2016). Trích dẫn tác giả: “Ở Việt Nam, trường hợp tiêu biểu cho sự song hành ba tài năng trong một con người là Văn Cao. Ông là nhạc sĩ, nhà thơ, họa sĩ. Nhiều đồng nghiệp đã gọi ông là “nghệ sĩ trên nghệ sĩ”. Những ca khúc bất hủ của Văn Cao đã nằm lòng nhiều lứa tuổi từ trước Cách mạng tháng Tám đến bây giờ. Tất cả những nhạc phẩm, ông đều phổ từ thơ của ông hoặc tự viết ca từ cho ca khúc của mình. Điều đặc biệt là, những bài thơ, những ca từ ông viết ra đều mang màu sắc hội họa, bởi ngoài tài danh văn chương và âm nhạc, ông còn là một họa sĩ đích thực. Từ những năm 1943–1945, những bức sơn dầu, bột màu của ông đã được đánh giá cao trong triển lãm mĩ thuật. Hiện nay một số tranh của ông vẫn được lưu giữ trong Bảo tàng Mĩ thuật Việt Nam.”</ref> nhưng cuộc đời và sự nghiệp của Văn Cao cũng được xem là một điển hình của định mệnh "tài"<ref>Nhắc đến tài năng mang tính sáng tạo trong nhiều lĩnh vực của Văn Cao, người ta vẫn thường dùng những mỹ từ như "tài hoa", "đa tài", và thậm chí "thiên tài".</ref> và "tai"<ref>"Tai" ở đây dùng với nghĩa là "tai ương", "tai nạn".</ref> trong lịch sử văn hóa của Việt Nam. Ông không có những quãng thời gian đủ dài và suôn sẻ trong sáng tạo nghệ thuật so với những tên tuổi như [[Phạm Duy]] hay [[Trịnh Công Sơn]] bởi bối cảnh [[chính trị]], [[văn hóa]] đặc thù của miền Bắc so với [[Miền Nam (Việt Nam)|miền Nam Việt Nam]] những năm chiến tranh chia cắt. Đánh giá về Văn Cao, trong nhiều bài viết các tác giả không ngần ngại gắn cho ông mỹ từ ''thiên tài'', trong đó có [[Phạm Duy]] (2007), [[Thụy Khuê (nhà phê bình)|Thụy Khuê]] (2010), Đỗ Ngọc Thạch (2013), hay [[Trần Mạnh Hảo]] (2013). Đây mặc định có thể xem là đánh giá ở mức độ cao nhất đối với bất cứ ai hoạt động trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật ở Việt Nam. Trong văn học nghệ thuật của dân tộc, trước Văn Cao có lẽ chỉ có [[Nguyễn Du]] trong thi ca là thường được gắn với mỹ từ ''thiên tài'' nhiều hơn cả. Việc [[Phạm Duy]] dùng mỹ từ đó cũng cho thấy sự trân trọng ông dành cho Văn Cao lớn thế nào, bởi Phạm Duy với lòng tự tôn của một cây đại thụ hàng đầu [[tân nhạc Việt Nam|tân nhạc Việt]] không phải người dễ dãi trong đánh giá thành tựu của đồng nghiệp. Với những kiến thức phong phú về [[Lý thuyết âm nhạc|nhạc lý]] và văn hóa dân tộc, Phạm Duy hơn ai hết có đầy đủ thẩm quyền đánh giá về tài năng của Văn Cao.
 
Nhiều người nghiên cứu sâu về Văn Cao (trong đó có bạn vong niên của ông là nhà nghiên cứu âm nhạc [[Nguyễn Thụy Kha]] và con trai trưởng của Văn Cao là họa sĩ Văn Thao) thường nhắc tới khả năng đưa ra những ''tiên tri'' hay dự đoán đến mức chính xác đáng kinh ngạc trong những sáng tác âm nhạc của ông. Nhiều sự kiện đã ''xảy ra'' trong các tác phẩm của Văn Cao trước khi chúng được ghi nhận trong thực tế lịch sử Việt Nam thế kỷ ông đã sống.<ref>[[Nguyễn Thụy Kha]], ''[http://nld.com.vn/van-nghe/van-cao-ong-hoang-am-nhac-20170908223408707.htm VĂN CAO - "Ông hoàng âm nhạc"; Tính dự báo và "Việt hóa" âm nhạc Tây là những đóng góp lớn của Văn Cao]''. (BÁO NGƯỜI LAO ĐỘNG ĐIỆN TỬ, 09/09/2017)</ref> Một số tác phẩm điển hình là ''Không quân Việt Nam'' và ''[[Tiến về Hà Nội]]''.<ref>Tân Linh, ''[http://anninhthudo.vn/giai-tri/hat-tien-ve-ha-noi-nho-van-cao/570816.antd Hát Tiến về Hà Nội, nhớ Văn Cao]''. (''Báo An ninh Thủ đô điện tử'', 16/09/2014)</ref>
* Đào Duy Hiệp, ''[https://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/sach/lang-van/doc-lai-bai-tho-giac-mo-cua-van-cao-1972720.html Đọc lại bài thơ “Giấc mơ” của Văn Cao]''. (VnExpress.net, 8/7/2008)
* Đặng Anh Đào, ''[http://cand.com.vn/van-hoa/Mua-xuan-bi-an-trong-tho-Van-Cao-137245/ Mùa xuân bí ẩn trong thơ Văn Cao]''. (Báo Công an nhân dân điện tử, 04/01/2009)
* Đặng Tiến, ''[https://www.vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/van-cao,-tieng-hat Văn Cao, tiếng hát] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180529095100/http://vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/van-cao,-tieng-hat |date=2018-05-29 }}''. (Tạp chí Văn hóa Nghệ An, 26/7/2015)
* Đinh Vũ Hoàng Nguyên, ''[http://thethaovanhoa.vn/bong-da/nhung-suy-nghi-tan-man-khi-xem-buc-anh-chan-dung-van-cao-n20089591442278.htm Những suy nghĩ tản mạn khi xem bức ảnh chân dung Văn Cao]''. (Báo Thể thao & Văn hóa, 05/09/2008)
* Đỗ Thị Mỹ Hà, ''[http://www.vusta.vn/vi/news/Thong-tin-Su-kien-Thanh-tuu-KH-CN/Bieu-tuong-khuon-mat-trong-tho-Van-Cao-31137.html Biểu tượng “khuôn mặt” trong thơ Văn Cao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170929183637/http://www.vusta.vn/vi/news/Thong-tin-Su-kien-Thanh-tuu-KH-CN/Bieu-tuong-khuon-mat-trong-tho-Van-Cao-31137.html |date=2017-09-29 }}''. (Trang tin điện tử Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, 14/09/2009)
* [[Hà Minh Đức]], ''[http://vnca.cand.com.vn/Tu-lieu-van-hoa/Nhac-si-Van-Cao-va-chuyen-ke-ben-giuong-benh-331434/ Nhạc sĩ Văn Cao và chuyện kể bên giường bệnh]''. (Báo Công an nhân dân điện tử, 03/12/2013)
* Hoàng Long, ''[https://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/sach/lang-van/van-cao-va-chan-troi-thi-ca-mong-tuong-1974248.html Văn Cao và chân trời thi ca mộng tưởng]''. (VnExpress.net, 14/9/2005)
* [[Nguyễn Thụy Kha]], ''[http://suckhoedoisong.vn/nam-dinh-hoi-1947-voi-van-cao-n126928.html Năm Đinh Hợi 1947 với Văn Cao]''. (Báo điện tử ''Sức khỏe & Đời sống'', 27/1/2017)
* Nguyễn Thụy Kha, ''[http://tapchisonghuong.com.vn/tin-tuc/p9/c29/n9956/Tu-Song-Huong-den-Thien-Thai.html Từ Sông Hương đến "Thiên Thai"]''. (Tạp chí Sông Hương, 24/02/2012)
* Nguyễn Toàn, ''[http://phaply.net.vn/xem-doc-ngam/tu-tinh-dan-toc-trong-ca-khuc-mua-xuan-dau-tien-cua-nhac-si-van-cao.html Tự tình dân tộc trong ca khúc “Mùa xuân đầu tiên” của nhạc sĩ Văn Cao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180103193510/http://phaply.net.vn/xem-doc-ngam/tu-tinh-dan-toc-trong-ca-khuc-mua-xuan-dau-tien-cua-nhac-si-van-cao.html |date=2018-01-03 }}''. (Tạp chí điện tử ''Pháp Lý'', 7/02/2017)
* [[Nguyễn Trọng Tạo]], ''[http://anninhthudo.vn/giai-tri/ba-bien-khuc-cua-van-cao/406315.antd Ba biến khúc của Văn Cao]''. (Báo An ninh Thủ đô, 11/07/2011)
* Phan Khắc Huy, ''[http://vannghetiengiang.vn/news/Am-nhac/Ban-ve-nghe-thuat-cua-Van-Cao-qua-hai-ca-khuc-Thien-thai-va-Truong-Chi-425/ Bàn về nghệ thuật của Văn Cao qua hai ca khúc “Thiên thai” và “Trương Chi”]''. (Văn nghệ Tiền Giang, 03/07/2009)
* Tân Linh, ''[http://anninhthudo.vn/giai-tri/hat-tien-ve-ha-noi-nho-van-cao/570816.antd Hát "Tiến về Hà Nội", nhớ Văn Cao]''. (Báo An ninh Thủ đô, 16/09/2014)
* [[Thanh Thảo (nhà thơ)|Thanh Thảo]], ''[http://www.baobinhdinh.com.vn/566/2003/12/7534/ Nhân 80 năm ngày sinh Văn Cao: Thời gian cô đặc trong thơ Văn Cao]''. (Báo Bình Định điện tử, 14/12/2003)
* Trần Hoài Anh, ''[http://nhavantphcm.com.vn/tac-pham-chon-loc/nghien-cuu-phe-binh/tran-hoai-anh-voi-tam-thuc-tho-van-cao.html Tâm thức “trôi” trong thơ Văn Cao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901034020/http://nhavantphcm.com.vn/tac-pham-chon-loc/nghien-cuu-phe-binh/tran-hoai-anh-voi-tam-thuc-tho-van-cao.html |date=2017-09-01 }}''. (Trang điện tử Hội nhà văn Thành phố Hồ Chí Minh, 16.4.2011)
* Trần Khánh Chương (Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam), ''[http://vietnamfineart.com.vn/Story/Tapchimythuat/2013/12/3898.html Kỷ niệm 90 năm ngày sinh nhạc sĩ, họa sĩ, thi sĩ Văn Cao (1923-2013): Có một họa sĩ tài ba, Văn Cao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170922200210/http://vietnamfineart.com.vn/Story/Tapchimythuat/2013/12/3898.html |date=2017-09-22 }}''. (Trang điện tử của Hội Mỹ thuật Việt Nam, 2013)
* [[Trương Quang Lục]], ''[http://www.sggp.org.vn/vai-ky-niem-kho-quen-ve-nhac-si-van-cao-118318.html Vài kỷ niệm khó quên về nhạc sĩ Văn Cao. Nhân kỷ niệm 90 năm ngày sinh nhạc sĩ Văn Cao]''. (Báo Sài Gòn Giải Phóng, 17/11/2013)
* Văn Bảy, ''[http://thethaovanhoa.vn/van-hoa-giai-tri/20-nam-ngay-mat-van-cao-mot-hoa-si-tron-ven-va-rong-rai-n20150713045842156.htm 20 năm ngày mất Văn Cao: Một họa sĩ trọn vẹn và rộng rãi]''. (Báo Thể thao & Văn hóa, 13/07/2015)
306.550

lần sửa đổi