Khác biệt giữa các bản “Họ”

không có tóm lược sửa đổi
n (Liên Hiệp Quốc → Liên Hợp Quốc)
[[Tập tin:SurnameChen.png|nhỏ|200px|phải|Họ [[Trần]] bằng chữ Hán]]
 
Tại các[[Vùng văn hóa Đông Á|nền văn hóa Đông Á]] của người [[Trung Quốc]], [[Nhật Bản]], [[Triều Tiên]], [[Việt Nam]] và [[Hungary]] thì họ được đặt trước tên. Vì thế các thuật ngữ trong tiếng Anh như ''first name'' và ''last name'' dùng để chỉ tên, họ có khả năng gây nhầm lẫn và cần phải tránh, vì trong trường hợp này chúng không phân định đúng tên và họ một cách tương ứng.
 
Một số người Trung Quốc thêm tên gọi theo kiểu tiếng Anh vào trước tên gọi hoàn chỉnh Trung Quốc của họ, ví dụ [[''Martin LeeLEE Chu-ming|Martin L<small>EE</small> Chu-ming]]''. Ngoài ra, nhiều người Mỹ gốc Trung Quốc viết họ-tên theo kiểu Anh, nó được sử dụng thường xuyên và tên Trung Quốc được sử dụng như tên đệm, ví dụ Martin Chu-ming LeeLEE. Những người Trung Quốc sống tại Mỹ tự động sắp xếp lại tên, họ của mình khi viết bằng tiếng Anh để tránh hiểu nhầm. Tuy nhiên, không có người nào ở Trung Quốc lại sắp xếp lại cụm từ Mao Zedong ([[Mao Trạch Đông]]) thành Zedong MaoMAO theo kiểu viết trong tiếng Anh.
 
Tên gọi của người Triều Tiên được sắp xếp theo trật tự Đông Á (họ trước tên sau) ngay cả khi viết trong tiếng Anh. Tên gọi của người Nhật Bản trong tiếng Anh trước đây thường theo kiểu phương Tây (tên trước, họ sau) do thói quen đảo họ tên của văn phong hành chính phương Tây, trong khi tên gọi của những nhân vật lịch sử trước đây thì vẫn viết theo kiểu Đông Á. Tuy nhiên từ năm 2020, Chính phủ Nhật Bản yêu cầu phải sử dụng cách sắp xếp tên người Nhật Bản theo thứ tự ''họ trước tên sau'' của truyền thống Á Đông trong các văn bản chính thức được dịch ra tiếng Anh và các ngôn ngữ khác sử dụng [[chữ Latin]] (bao gồm cả tiếng Việt), như "Shinzo Abe" sẽ phải Viết lại là "[[Abe Shinzō|Abe Shinzo]]" (họ "Abe", tên "Shinzo") trong mọi ngôn ngữ, là một cách bảo vệ truyền thống tên người Nhật Bản không bị tây hóa.<ref>{{Chú thích web|url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/vi/news/193484/|title=Thay đổi cách viết tên người Nhật trong tiếng nước ngoài|last=|first=|date=|website=NHK WORLD - JAPAN|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026041514/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/vi/news/193484/|archive-date=2019-10-26|url-status=|access-date=}}</ref> Tên của người Việt Nam trong tiếng Anh thì lại chưa có sự nhất quán và chính xác về thứ tự và xác định phần họ với phần tên, khi có người được viết "họ trước tên sau" nhưng vẫn có người bị viết "tên trước họ sau", và còn bị nhầm phần tên giữa sang phần họ. Tại [[Thế vận hội|Olympic]] và [[Đại hội Thể thao châu Á|Asiad]], tên vận động viên Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông, Hàn Quốc luôn được hiển thị trên sóng toàn cầu ở bảng tên, bảng điểm (với phần họ viết hoa và in to hơn phần tên) đều theo thứ tự Á Đông "họ trước tên sau" (như [[Mã Long (bóng bàn)|MA Long]], [[Đới Tư Dĩnh|TAI Tzu-ying]], [[Lee Kang-in|LEE Kangin]]), tên vặn động viên Nhật Bản cũng sẽ theo thứ tự "họ trước tên sau" tại các kỳ [[Thế vận hội|Olympic]] và [[Đại hội Thể thao châu Á|Asiad]] từ [[Thế vận hội Mùa hè 2020|Olympic Tokyo 2020]] (như [[Osaka Naomi|OSAKA Naomi]]), còn tên vận động viên Việt Nam thì lại bị đảo ngược "tên trước họ sau" (như tên của vận động viên ''[[Hoàng Xuân Vinh]]'' thay vì viết theo thứ tự đúng là ''HOANG Xuan Vinh'' thì bị viết ngược là ''Xuan Vinh HOANG<ref>{{Chú thích web|url=http://tapchithongtindoingoai.vn/viet-nam-dat-nuoc-con-nguoi/doat-hcv-hoang-xuan-vinh-gay-dia-chan-olympic-5661|tựa đề=Đoạt HCV, Hoàng Xuân Vinh gây địa chấn Olympic|tác giả=|họ=|tên=|ngày=2016-08-07|website=tapchithongtindoingoai.vn|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20200627170728/http://tapchithongtindoingoai.vn/viet-nam-dat-nuoc-con-nguoi/doat-hcv-hoang-xuan-vinh-gay-dia-chan-olympic-5661|ngày lưu trữ=2020-06-27|url-status=dead|ngày truy cập=|url hỏng=}}</ref>''; tên vận động viên ''[[Nguyễn Thị Ánh Viên]]'' còn tệ hơn khi cô bị nhầm họ và bị viết thành ''Vien NGUYEN THI ANH'' thay vì chính xác phải là ''NGUYEN Thi Anh Vien<ref>{{Chú thích web|url=https://baotayninh.vn/the-van-hoi-olympic-rio-2016-ngay-3-nguyen-thi-anh-vien-that-bai-tai-vong-loai-a14743.html|tựa đề=Thế Vận Hội Olympic Rio 2016 ngày 3: Nguyễn Thị Ánh Viên thất bại tại vòng loại|tác giả=|họ=|tên=|ngày=2016-08-09|website=baotayninh.vn|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|ngày truy cập=|url hỏng=}}</ref>''), nguyên nhân do những người phụ trách của đoàn Việt Nam quá hời hợt với việc hiển thị họ tên của vận động viên Việt Nam trong tiếng Anh mà không hề có đề nghị nào lên ban tổ chức Olympic như phía Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản đã làm.
Tên gọi của người Triều Tiên và Việt Nam nói chung được sắp xếp theo trật tự Đông Á (họ trước, tên sau) ngay cả khi viết trong tiếng Anh. Viết trong tiếng Anh, tên gọi của người Nhật Bản hiện nay thường theo kiểu phương Tây (tên trước, họ sau) trong khi tên gọi của những nhân vật lịch sử trước đây thì vẫn viết theo kiểu Đông Á. Tên gọi của người Hungary khi viết trong tiếng Anh thì được viết theo kiểu phương Tây.
 
Tên gọi của người Hungary trong tiếng Hungary là họ trước tên sau, nhưng khi viết trong tiếng Anh thì được viết theo kiểu phương Tây.
 
Trong cách viết Anh ngữ của các nền văn hóa phi-Anh ngữ (ví dụ báo chí bằng tiếng Anh tại Trung Quốc), họ thông thường được viết bằng chữ hoa để tránh hiểu lầm thành tên đệm: "Martin LEE Chu-ming" (điều này rất phổ biến trên [[Internet]]), hoặc bằng chữ hoa cỡ nhỏ (ngoại trừ chữ cái đầu tiên) thành "Martin L<small>EE</small> Chu-ming" (điều này phổ biến trong sách vở) hay [[Akutagawa Ryūnosuke|AKUTAGAWA, Ryunosuke]] để làm rõ cái nào là họ (thông thường được viết trong các phương tiện thông tin đại chúng về các sự kiện quốc tế như [[Thế vận hội]]). ''[http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/docs/notesanddefs.html The CIA World Factbook]'' thông báo rằng "The ''Factbook'' viết chữ hoa họ của các cá nhân để thuận tiện cho người sử dụng, nhất là đối với những người có thể gặp vấn đề do sự khác biệt văn hóa hay tập quán trong cách gọi". Ngược lại, phiên bản tiếng Anh của Wikipedia tuân theo hướng dẫn chặt chẽ về việc không viết hoa toàn bộ các chữ cái của họ ([http://eo.wikipedia.org/ Wikipedia Quốc tế ngữ] thì thường viết hoa toàn bộ chữ cái của họ không phụ thuộc vào gốc gác của người đó.) Kết quả là các tên gọi phi-Anh ngữ xuất hiện trong các bài của Wikipedia là tối nghĩa đối với những người không có chuyên môn. Ví dụ, [[Trương Quốc Vinh|Leslie Cheung Kwok Wing]] có thể bị người đọc (không biết các tập quán viết tên-họ của người Trung Quốc) nhầm thành Mr. Wing.
 
[[Tập tin:Nguyễn.PNG|nhỏ|200px|phải|Họ [[Nguyễn]] (阮) bằng chữ Hán]]
Các họ của người Việt thì giống như họ của người Trung Quốc, chúng được đặt ở đầu trong tên gọi hoàn chỉnh, nhưng trong giao tiếp thì không giống như cách gọi của người Trung Quốc, thông thường chúng không được nhắc tới. Nói chung, người ta gọi nhau theo tên, thông thường kèm theo các từ để chỉ địa vị, vai vế cho phù hợp. Ví dụ, [[Phan Văn Khải]] - thông thường được người nước ngoài gọi là "Mr. Khai" còn người Việt thì gọi là bác (anh, chú, ông, cụ v.v - tùy theo tuổi tác, quan hệ và sự tôn trọng của người đối thoại đối với ông) + Khải, mặc dù "Phan" là họ của ông. Điều này khác với cách xưng hô của phần lớn các tập quán đặt tên-họ và cách gọi của khu vực Đông Á và nó có thể gây nhầm lẫn hay khó hiểu đối với người nước ngoài,. nhưngTuy đốinhiên vớicách ngườigọi Việttên thìđơn này mang cảm giác "cộc lốc" và không sang trọng trong môi trường giao tiếp lớn (cuộc họp lớn, hội nghị), vì vậy cách xưng đầy đủ họ tên như "ông Phan Văn Khải" hay được sử dụng nhiều hơn. Tiếng Anh thường dùng là "Mr. Phan Van Khai" thay vì "Mr. Phan" hoặc "Mr. Khai". Ngày nay, con cái lấy theo họ của người chabố, tuy nhiên có một số người được đặt [[họ ghépkép]] từ họ của cha + mẹ, ví dụ: Lê Đỗ Vân Anh trong đó Lê là họ của cha, còn Đỗ là họ của mẹ. Tuy nhiên, theo luật định thì họ chính thức vẫn là họ của người cha; còn họ ghép không truyền cho đời sau. Ở Việt Nam có rất nhiều [[nhà thờ họ]]. Người ta có thể thờ tổ tiên dòng họ mình theo họ chính như: họ Phạm, họ Nguyễn, họ Lê v.v...hoặc có thể thờ theo nhánh của họ+đệm như: họ Lê Gia, họ Tưởng Công, họ Phan Huy v.v...
 
Tại Nhật Bản, theo luật pháp thì phụ nữ sẽ bỏ họ của mình sau khi kết hôn và sử dụng họ của chồng mình. Tuy nhiên, đôi khi tập tục người đàn ông lấy họ của vợ làm họ cho mình vẫn còn tồn tại nếu như người vợ là con gái độc nhất. Truyền thống tương tự như vậy, gọi là ''nhập chuế'' (入贅, ''ru zhui'') là phổ biến ở Trung Quốc nếu gia đình vợ giàu có và không có con trai nhưng muốn rằng người thừa kế tài sản của họ phải được truyền lại theo cùng một dòng họ. Tất cả con cháu sau này cũng mang họ mẹ. Thông thường chú rể hay gia đình người này không đồng ý với sự dàn xếp như thế, nếu như chú rể là con trai trưởng hoặc là người có trách nhiệm gánh vác công việc của dòng họ mình. Trong những trường hợp như thế, một giải pháp trung hòa có thể được đưa ra, trong đó đứa con trai đầu tiên của cặp vợ chồng sẽ mang họ mẹ trong khi tất cả những đứa con khác mang họ cha. Truyền thống này vẫn còn được áp dụng ở nhiều cộng đồng người Hoa ngoài [[Trung Quốc đại lục|Trung Hoa lục địa]]. Ở Trung Quốc, sau năm [[1949]], truyền thống này không cần thiết, do đa phần người dân không có tài sản riêng đáng kể để trao thừa kế. Sau [[cải cách kinh tế Trung Quốc|cải tổ kinh tế Trung Quốc]], người ta không chắc chắn là truyền thống này có trở lại nữa hay không.