Khác biệt giữa các bản “Chile”

không có tóm lược sửa đổi
n (Liên Hiệp Quốc → Liên Hợp Quốc)
| Ghi chú =
}}[[Tập tin:Palacio de La Moneda.png|phải|nhỏ|280px|Dinh tổng thống "La Moneda" ở trung tâm thủ đô [[Santiago de Chile|Santiago]].]]
'''Chile''' ({{IPA-es|ˈtʃile}}, phiên âm [[tiếng Việt]]: '''Chi-lê'''<ref>http://www.mofahcm.gov.vn/vi/mofa/cn_vakv/</ref>), cách cũ theo [[Hán Việt]]: '''Chí Lợi''') tên chính thức là '''Cộng hòa Chile''' ([[tiếng Tây Ban Nha]]: ''República de Chile'') là một quốc gia tại [[Nam Mỹ]], có dải bờ biển dài và hẹp xen vào giữa [[dãy núi]] [[Andes]] và biển [[Thái Bình Dương]]. Với Thái Bình Dương là giới hạn phía Tây, Chile giáp [[Peru]] phía bắc, giáp [[Bolivia]] phía đông-bắc và giáp [[Argentina]] phía đông. Giới hạn phía cực nam Chile là [[Eo biển Drake]]. Cùng với Ecuador, đây là một trong hai quốc gia ở Nam Mỹ không có biên giới giáp với Brazil. [[Chiều dài]] bờ biển là 6.435&nbsp;km (4000 dặm).<ref name=factbook>{{Chú thích web|tiêu đề=Racial Structure|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ci.html|work=The World Factbook|nhà xuất bản=CIA|ngày truy cập = ngày 11 tháng 11 năm 2007}}</ref> Lãnh thổ của Chile còn bao gồm các hòn đảo ở Thái Bình Dương [[Juan Fernández]], [[Salas y Gómez]], [[Desventuradas]] và [[đảo Phục Sinh]]. Chile còn tuyên bố chủ quyền trên 1.250.000&nbsp;km² (480.000 km²) lãnh thổ [[châu Nam Cực]]. Tuy nhiên, những tuyên bố này đều bị bác bỏ bởi [[Hệ thống Hiệp ước Vùng Nam Cực|Hiệp ước châu Nam Cực]].
 
Hình dáng lãnh thổ Chile khá đặc thù với một dải đất dài 4.300&nbsp;km (2,700&nbsp;dặm) nhưng [[chiều rộng]] trung bình chỉ là 175&nbsp;km (109&nbsp;dặm). Đây là quốc gia có khí hậu đa dạng, từ sa mạc khô cằn nhất trên thế giới - sa mạc [[Hoang mạc Atacama|Atacama]] - tới [[khí hậu Địa Trung Hải]] ở miền trung, và khí hậu [[ôn đới]] mưa ở miền nam.<ref name="BBC-Chile">{{chú thích báo|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1222764.stm|title=Country profile: Chile | work=BBC News | date = ngày 16 tháng 12 năm 2009 | accessdate = ngày 31 tháng 12 năm 2009}}</ref> Khu vực sa mạc phía bắc có trữ lượng khoáng sản lớn - chủ yếu là [[đồng đỏ]]. Dân số và tài nguyên nông nghiệp tập trung chủ yếu ở miền trung Chile, đây cũng là trung tâm văn hóa và chính trị mà từ đó Chile mở rộng lãnh thổ vào cuối thế kỷ XIX khi sáp nhập vùng phía bắc và phía nam đất nước. Khu vực phía nam Chile rất phong phú về tài nguyên rừng và đất đồng cỏ chăn nuôi gia súc với một chuỗi các núi lửa và hồ.