Khác biệt giữa các bản “Nam Đại Dương”

n
clean up, replaced: {{cite journal → {{chú thích tạp chí (3)
n (clean up, replaced: {{cite journal → {{chú thích tạp chí (3))
 
=== Các định nghĩa trước thế kỷ 20 ===
"Nam Đại Dương" hay "Nam Băng Dương" (Đại dương băng phía Nam) là một cái tên lỗi thời của phía Nam Thái Bình Dương. [[Vasco Núñez de Balboa]], người châu Âu đầu tiên quan sát Thái Bình Dương, là tác giả tên gọi do ông tiếp cận đại dương này từ phía Bắc.<ref>{{citechú journalthích tạp chí|title=Balboa, or Pan-Pacific Day|journal=The Mid-Pacific Magazine|publisher=Pan-Pacific Union|volume=20|number=10|page=16|quote=He named it the Southern Ocean, but in 1520 Magellan sailed into the Southern Ocean and named it Pacific}}</ref> "Biển phía Nam" (hay biển phương Nam) là một tên đồng nghĩa ít cổ xưa hơn. Một đạo luật của Quốc hội Anh năm 1745 đã lập ra một giải thưởng cho chuyến khám phá từ [[Hành lang Tây Bắc]] tới "Đại dương phía Tây và Nam của ''châu Mỹ''".<ref name="BritainTomlins1811">{{chú thích sách|last1=Tomlins|first1=Sir Thomas Edlyne|last2=Raithby|first2=John|title=The statutes at large, of England and of Great-Britain: from Magna Carta to the union of the kingdoms of Great Britain and Ireland|chapterurl=https://books.google.com/books?id=n49KAAAAYAAJ&pg=PA153|access-date =ngày 1 tháng 11 năm 2015|year=1811|publisher=Printed by G. Eyre and A. Strahan|page=153|chapter=18 George II c.17}}</ref>
 
Các tác giả sử dụng thuật ngữ "Nam Đại Dương" để đặt tên cho vùng nước bao quanh vùng cực Nam còn bí ẩn áp dụng những giới hạn khác nhau. Những tường thuật về [[Cuộc hành trình thứ hai của James Cook|cuộc hành trình thứ hai]] của James Cook ngụ ý [[New Caledonia]] tiếp giáp với đại dương này.<ref name="Cook1821">{{chú thích sách|last=Cook|first=James|title=Three Voyages of Captain James Cook Round the World|url=https://books.google.com/books?id=irYBAAAAYAAJ&pg=PA244|access-date =ngày 1 tháng 11 năm 2015|year=1821|publisher=Longman|page=244|chapter=March 1775|quote=These voyages of the French, though undertaken by private adventurers, have contributed something towards exploring the Southern Ocean. That of Captain Surville, clears up a mistake, which I was led into, in imagining the shoals off the west end of New Caledonia to extend to the west, as far as New Holland.}}</ref> ''Từ điển Địa lý'' của Peacock năm 1795 thì mô tả nó nằm "về phía Nam châu Mỹ và châu Phi".<ref>{{chú thích sách|title=A Compendious Geographical Dictionary, Containing, a Concise Description of the Most Remarkable Places, Ancient and Modern, in Europe, Asia, Africa, & America,...|url=https://books.google.com/books?id=8a9bAAAAQAAJ&pg=PA29|edition=2nd|year=1795|publisher=W. Peacock|location=London|page=29}}</ref> Vào năm 1796 John Payne đã lấy vĩ tuyến 40 làm giới hạn phía Bắc;<ref name="Payne1796">{{chú thích sách|last=Payne|first=John|title=Geographical extracts, forming a general view of earth and nature... illustrated with maps|url=https://books.google.com/books?id=63tZAAAAYAAJ&pg=PA80|access-date =ngày 1 tháng 11 năm 2015|year=1796|publisher=G. G. and J. Robinson|location=London|page=80}}</ref> còn cuốn ''Edinburgh Gazeteer'' năm 1927 thì dùng vĩ tuyến 50.<ref>{{chú thích sách|title=The Edinburgh Gazetteer: Or, Geographical Dictionary: Containing a Description of the Various Countries, Kingdoms, States, Cities, Towns, Mountains, &c. of the World; an Account of the Government, Customs, and Religion of the Inhabitants; the Boundaries and Natural Productions of Each Country, &c. &c. Forming a Complete Body of Geography, Physical, Political, Statistical, and Commercial with Addenda, Containing the Present State of the New Governments in South America...|url=https://books.google.com/books?id=YhIyAQAAMAAJ&pg=PR59|volume=1|year=1827|publisher=Longman, Rees, Orme, Brown, and Green|location=London|page=LIX}}</ref> Trong tác phẩm ''Family Magazine'' năm 1835, "Đại dương phía Nam Lớn" được phân thành "Đại dương phía Nam" (Nam Đại Dương) và "Đại Dương Antarctick [''sic'']" dọc theo vòng Nam Cực với giới hạn phía Bắc của Nam Đại Dương là đường nối liền [[mũi Sừng]], [[mũi Hảo Vọng]], [[vùng đất Van Diemen]] ([[Tasmania]] ngày nay) và miền Nam New Zealand.<ref>{{citechú journalthích tạp chí |journal=Family Magazine: Or Monthly Abstract of General Knowledge|url=https://books.google.com/books?id=sGpMAAAAMAAJ&pg=PA16|volume=3|date=June 1835|publisher=Redfield & Lindsay|location=New York|page=16|title=Physical Geography|number=1}}</ref>
 
[[Đạo luật Nam Úc 1834|Đạo luật Nam Úc năm 1834]] của Vương quốc Anh đã mô tả vùng nước nằm dưới giới hạn phía Nam của thuộc địa mới [[Nam Úc]] là "Nam Đại Dương". Luật Hội đồng Lập pháp của [[thuộc địa Victoria]] năm 1881 phân định một phần của phân khu [[Bairnsdale, Victoria|Bairnsdale]] là "dọc từ biên giới với [[New South Wales]] tới Nam Đại Dương".<ref>{{Chú thích web|url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/vic/hist_act/tlca1881231.pdf#page=87|tiêu đề=45 Vict. No.702|ngày=ngày 28 tháng 11 năm 1881|nhà xuất bản=Australasian Legal Information Institute|trang=87|ngày truy cập=ngày 2 tháng 11 năm 2015}}</ref>
== Môi trường ==
=== Các vấn đề hiện tại ===
Sự gia tăng [[tử ngoại|bức xạ tia cực tím]] từ mặt trời – hậu quả của [[Sự suy giảm ôzôn|lỗ thủng ozon]] Nam Cực, đã làm suy giảm hiệu suất của [[thực vật phù du]] tới 15% và làm tổn thương [[DNA]] của một số loài cá.<ref>{{citechú journalthích tạp chí |author=Smith RC, Prézelin BB, Baker KS, Bidigare RR, Boucher NP, Coley T, Karentz D, MacIntyre S, Matlick HA, Menzies D |display-authors=etal |year=1992 |title=Ozone depletion: ultraviolet radiation and phytoplankton biology in antarctic waters. |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1546292 |journal=Science|volume=255 |issue=5047 |pmid=1546292 |issn=0036-8075 |pages=952–9 |doi=10.1126/science.1546292}}</ref> Việc đánh bắt hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không bị kiểm soát, đặc biệt là loài [[Dissostichus eleginoides]] bị đánh bắt ước tính gấp năm đến sáu lần vượt mức quy định, rất có thể ảnh hưởng tới tính bền vững của các loài. Cách thức đánh bắt cá bằng dây dài (longline fishing) gây tỉ lệ tử vong cao cho các loài chim biển.
 
=== Các hiệp ước quốc tế ===