Khác biệt giữa các bản “Fluor”

n
không có tóm lược sửa đổi
(hiệu đính)
n
'''Fluor''' (danh pháp cũ: '''flo''') là một [[nguyên tố hóa học]] có ký hiệu là '''F''' và [[số hiệu nguyên tử]] là 9. Đây là [[halogen]] nhẹ nhất và tồn tại dưới dạng chất khí rất độc, màu vàng nhạt ở [[điều kiện tiêu chuẩn]]. Do có [[độ âm điện]] cao nhất, fluor hoạt động hóa học rất mạnh: phản ứng với hầu hết nguyên tố khác, bao gồm một số [[khí hiếm]], để tạo thành hợp chất với fluor.
 
Trong các nguyên tố, fluor là nguyên tố phổ biến thứ 24 trong vũ trụ và thứ 13 trong lớp [[vỏ Trái Đất]]. [[Fluorit]], nguồn khoáng vật cơ bản của fluor với tên gọi được lấy làm tên nguyên tố, được mô tả lần đầu tiên vào năm 1529; vì nó được cho thêm vào quặng kim loại để làm hạ [[điểm nóng chảy]] trong [[nấu luyện]] nên từ ''fluo'', có nghĩa là "dòng chảy" trong [[tiếng Latinh]], được lấy làm tên của khoáng vật này. Được cho là một nguyên tố hóa học vào năm 1810, fluor lúc bấy giờ là một chất gây nguy hiểm và khó phân lập từ các hợp chất của nó, và một số nhà khoa học thời điểm đó bị thương tật hoặc tử vong khi cố gắng thực hiện thí nghiệm này. Phải đến năm 1886, nhà hóa học người [[Pháp]] [[Henri Moissan]] mới phân lập được nguyên tố fluor qua [[điện phân]] ở nhiệt độ thấp, một quá trình vẫn còn được áp dụng trong sản xuất hiện đại. Công cuộc sản xuất khí fluor trong công nghiệp để [[làm giàu uranium|làm giàu urani]], một trong những ứng dụng lớn nhất của fluor, bắt đầu từ [[dự án Manhattan]] trong [[Chiến tranh thế giới thứ hai]].
 
Do vấn đề về chi phí tinh chế fluor tinh khiết, đa số ứng dụng thương mại chủ yếu đến từ các hợp chất của nó, trong đó khoảng một nửa fluorit khai thác được sử dụng trong chế tạo thép. Lượng fluorit còn lại được chuyển thành [[hydro fluoride]] ăn mòn để sản xuất fluoride hữu cơ hoặc [[cryôlit|cryolite]], chất đóng vai trò quan trọng trong quá trình [[Công nghệ Hall-Héroult|luyện nhôm]]. Fluoride hữu cơ rất bền về mặt hóa học và nhiệt, thường được sử dụng làm [[chất làm lạnh]], chất cách điện và trong chế tạo dụng cụ nhà bếp (dưới dạng [[Polytetrafluoroethylen|PTFE]] hay Teflon). Một số dược phẩm như [[atorvastatin]] và [[fluoxetine]] cũng chứa fluor, và [[Fluoride|ion fluoride]] làm ức chế ổ răng, được sử dụng trong [[kem đánh răng]] và fluor hóa nước. Doanh số của các sản phẩm hóa học liên quan đến fluor ước tính khoảng hơn 15 tỷ [[Đô la Mỹ|USD]] mỗi năm.
=== Fluoride vô cơ ===
[[Tập tin:Hall-Heroult cell schematic.svg|lang=vi|upright=1.45|nhỏ|Chiết tách nhôm phụ thuộc đặc biệt vào cryolite]]
Giống như các hợp kim của sắt khác, khoảng 3&nbsp;kg metspar được thêm vào mỗi tấn thép; các ion fluoride làm giảm nhiệt độ nóng chảy và [[độ nhớt]] của nó.<ref name="AcountF" /><ref name="USGS">{{Harvnb|Miller|2003a}}.</ref> Cùng với vai trò làm chất phụ gia trong một số nguyên liệu như men và lớp phủ đũa hàn, phần lớn acidspar được cho phản ứng với acid sulfuric để tạo thành acid hydrofluoric, một chất được sử dụng trong [[Tẩy gỉ kim loại|tẩy gỉ]] thép, khắc kính và [[Cracking (hóa học)|cracking alkane]].<ref name="AcountF" /> Một phần ba HF được dùng trong tổng hợp [[Natri hexafloroaluminat(III)|cryolite]] và [[nhôm fluoride]], sau đó cả hai chảy theo dòng trong [[Công nghệ Hall-Héroult|công nghệ Hall−Héroult]] để chiết tách nhôm; việc bổ sung là cần thiết do thỉnh thoảng chúng phản ứng với dụng cụ nấu luyện. Mỗi tấn nhôm cần khoảng 23&nbsp;kg [[nhôm fluoride]].<ref name="AcountF" /><ref>{{Harvnb|Energetics, Inc.|1997|pp=41, 50}}.</ref> Fluorosilicat tiêu thụ một lượng chiếm tỷ lệ nhiều thứ hai, trong đó [[natri hexafluorosilicat(IV)]] sử dụng trong fluor hóa nước và xử lý nước thải, và được dùng dưới dạng chất trung gian phản ứng để sản xuất cryolite và silic tetrafluoride.{{sfn|Aigueperse và đồng nghiệp|2000|p=428}} Một số fluoride vô cơ quan trọng khác bao gồm muối fluoride của [[Cobalt(II) fluoride|cobalt]], [[Nickel(II) fluoride|nickel]] và [[Amoni fluoride|amoni]].<ref name="AcountF" />{{sfn|Aigueperse và đồng nghiệp|2000|pp=420–422}}<ref>{{harvnb|Willey|2007|p=[https://books.google.com/books?id=PrKemPXyXNIC&pg=PA113 113]}}.</ref>
 
=== Fluoride hữu cơ ===