Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Tassili n'Ajjer”

n
clean up, replaced: {{commons category → {{thể loại Commons
(Đã cứu 1 nguồn và đánh dấu 0 nguồn là hỏng.) #IABot (v2.0.8)
n (clean up, replaced: {{commons category → {{thể loại Commons)
| designation1_offname = Thung lũng của Iherir
| designation1_date = 2 tháng 2 năm 2001
| designation1_number = 1057<ref>{{chú thích web|title=La Vallée d'Iherir|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1057|accessdateaccess-date =ngày 25 Apriltháng 4 năm 2018}}</ref>}}
}}
 
'''Tassili n'Ajjer''' ([[tiếng Berber|Berber]]: ''Tasili n Ajjer'', {{lang-ar|طاسيلي ناجر}}; "Cao nguyên của những con sông") là một vườn quốc gia nằm ở tỉnh [[Tamanghasset (tỉnh)|Tamanghasset]] thuộc sa mạc Sahara, trên một cao nguyên rộng lớn phía đông nam của [[Algérie]]. Tại đây có chứa một trong những nhóm nghệ thuật hang động thời tiền sử quan trọng nhất trên thế giới bao gồm hàng ngàn bản vẽ điêu khắc nghệ thuật trên đá thời tiền sử ghi chép lại sự thay đổi khí hậu, cuộc sống của con người, động vật ở sa mạc [[Sa mạc Sahara|Sahara]] từ 6.000 năm trước công nguyên đến thế kỷ 1.<ref name="Unesco">{{chú thích web | last=Centre | first=UNESCO World Heritage | title=Tassili n'Ajjer | website=UNESCO World Heritage Centre | date=11 Oct 2017 | url=http://whc.unesco.org/en/list/179/}}</ref><ref>{{chú thích web |url=http://africanrockart.org/wp-content/uploads/2013/11/Coulson-article-A10-proof.pdf |title=Rock Art of the Tassili n Ajjer, Algeria |publisher=Africanrockart.org |date= |author= |accessdateaccess-date = Februaryngày 7, tháng 2 năm 2017}}</ref> Ngoài ra, nơi đây còn là cảnh quan danh thắng nổi bật với những cột đá thiên nhiên trên sa mạc được hình thành do quá trình địa chất và sự bào mòn của khí hậu. Với diện tích {{convert|72000|km2|sqmi|abbr=on}},<ref name=brit>{{chú thích web |url=https://www.britannica.com/place/Tassili-n-Ajjer |title=Tassili-n-Ajjer |publisher=britannica |date= |author= |accessdateaccess-date = Februaryngày 7, tháng 2 năm 2017}}</ref> Tassili n'Ajjer được [[UNESCO]] công nhận là [[Di sản thế giới]] từ năm 1982.
==Địa lý và khí hậu==
Tassili n'Ajjer là một cao nguyên đá sa thạch và cát rộng lớn nằm ở vùng trung tâm của sa mạc Sahara, phía đông nam Algieria gần biên giới với các quốc gia [[Libya]], [[Niger]] và [[Mali]] với diện tích lên đến 72.000&nbsp;km<sup>2</sup>. Điểm cao nhất trên cao nguyên này là đỉnh núi [[Adrar Afao]] cao 2.158 mét. Thị trấn gần nhất là ốc đảo [[Djanet]] nằm cách Tassili n'Ajjer khoảng {{convert|10|km|mi|abbr=on}} về phía tây nam. Địa điểm khảo cổ tại đây được chỉ định là vườn quốc gia, khu dự trữ sinh quyển thế giới và Di sản thế giới của UNESCO.<ref>{{chú thích web |url=http://www.algeria.com/national-parks/tassili-n-ajjer/ |title=Tassili n'Ajjer National Park, Djanet |publisher=Algeria.com |date= |author= |accessdateaccess-date =Februaryngày 7, tháng 2 năm 2017 |archive-date = ngày 8 tháng 2 năm 2017-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170208032911/http://www.algeria.com/national-parks/tassili-n-ajjer/ }}</ref>
 
Cao nguyên cũng là nơi mang giá trị thẩm mỹ và địa chất. Toàn cảnh của nó về sự hình thành địa chất bao gồm các khu rừng đá, sa thạch bị xói mòn, giống như một cảnh quan trên Mặt trăng.<ref>{{chú thích web|url=http://www.archmillennium.net/tassili_national_park.htm |title=Tassili National Park, Sahara Algeria |publisher=Archmillennium.net |accessdateaccess-date = ngày 16 tháng 12 năm 2012-12-16}}</ref>
 
Thời kỳ đồ đá mới [[Subpluvial]], nơi đây từng có rất nhiều các con sông, các hẻm núi xanh tươi, khí hậu ẩm ướt, thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi của con người giai đoạn Bovidian (4,000 - 1.500 năm TCN). Nhưng gió đã làm khô cạn dần các lòng sông và hồ, làm khí hậu nơi đây khô cằn và khắc nghiệt.
Do độ cao và tính giữ nước của đá sa thạch mà thảm thực vật ở đây có phần phong phú hơn so với khu vực sa mạc lân cận. Tại đây bao gồm một khu rừng rất đa dạng các loài đặc hữu và bị đe dọa như [[Cupressus dupreziana|Bách Sahara]] và [[Myrtus nivellei|Hương đào Sahara]] ở nửa phía đông của khu vực. Tassili n'Ajjer thuộc hệ sinh thái [[Rừng cây bụi vùng núi Tây Sahara]].
 
Về động vật, tại đây từng tồn tại một quần thể [[Cá sấu sa mạc|Cá sấu Tây Phi]] cho đến thế kỷ 20.<ref>"[http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0014734 Crocodiles in the Sahara Desert: An Update of Distribution, Habitats and Population Status for Conservation Planning in Mauritania]". ''[[PLOS ONE]]''. ngày 25 Februarytháng 2 năm 2011.</ref> Nhiều loài động vật khác vẫn tồn tại trên cao nguyên trong đó có cả [[Mouflon|Cừu Mouflon]], loại động vật có vú lớn nhất còn sót lại được miêu tả trong các bức tranh đá của khu vực.<ref name="readersnatural" />
 
== Văn hóa ==
{{tham khảo}}
== Liên kết ngoài ==
{{thể loại Commons}}
{{commons category}}
{{wikivoyage|Công viên văn hóa Tassili n'Ajjer}}
* [http://whc.unesco.org/en/list/179/video Video]