Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Nhà Đường”

 
Với việc chính quyền trung ương đánh mất quyền kiểm soát đối với nhiều khu vực khác nhau, ghi chép cho thấy vào năm 845, có những nhóm [[Thổ phỉ|thảo khấu]], thủy tặc quy mô hàng trăm người thường xuyên cướp bóc các khu dân cư dọc theo sông Trường Giang mà không gặp phải sự chống cự nào.{{sfn|Bowman|2000|p=105}} Năm 858, một trận lụt lớn dọc [[Đại Vận Hà]] đã làm ngập nhiều vùng đất và địa hình rộng lớn của [[Bình nguyên Hoa Bắc]], khiến hàng vạn người chết đuối. Hàng loạt thiên tai ập đến khiến nhiều người dân tin rằng nhà Đường đã đánh mất [[thiên mệnh]]. Năm 873, mùa màng thất bát đã làm lung lay đế quốc Đại Đường, với sản lượng lương thực tại một số khu vực chỉ đạt một nửa, dẫn đến hàng vạn người phải đối mặt với nạn đói.{{sfn|Bowman|2000|p=105}} Vào thời Sơ Đường, triều đình đủ khả năng để có thể ứng phó hiểu quả trước những nguy cơ mất mùa. Ví dụ trong khoảng thời gian 714–719, chính quyền nhà Đường đã ứng phó thiên tai một cách hiệu quả bằng cách mở rộng hệ thống Thường Bình thương (常平倉) điều tiết giá cả lương thực cả nước. Thông qua đó, chính phủ có thể xây dựng kho dự trữ lương thực, ngăn chặn nạn đói tiềm ẩn và tăng năng suất nông nghiệp thông qua khai hoang.{{sfn|Benn|2002|p=7}}{{sfn|Bowman|2000|p=105}} Tuy nhiên sang thế kỷ thứ 9, triều đình gần như bất lực trong việc đối phó với thiên tai.
 
== Hành chính và chính trị ==
=== Những cải cách ban đầu ===
Sau khi lên ngôi, [[Đường Thái Tông]] thực hiện nhiều cải cách nhằm giải quyết các vấn đề nội bộ từng là mối họa của các triều đại trước đó. Ông tham khảo luật cũ triều Tùy để san định bộ pháp điển mới, gọi là ''Đường luật'' (唐律), trở thành cơ sở cho hệ thống luật pháp của các triều đại sau này và các nước lân bang như Việt Nam, Nhật Bản và Triều Tiên.{{sfn|Ebrey|Walthall|Palais|2006|p=91}} Bộ ''Đường luật'' sớm nhất còn tồn tại đến ngày nay, "Vĩnh Huy luật sớ", ban hành vào năm 653, gồm 12 quyển chia thành 500 điều, quy định các tội danh và hình phạt khác nhau, với thứ tự khung hình phạt từ nhẹ nhất đến nặng nhất là "si hình" (đánh roi), "trượng hình" (đánh trượng), "lưu hình" (đày), "đồ hình" (lao động khổ sai) và "tử hình" (giết).{{sfn|Ebrey|1999|pp=111–112}} Luật nhà Đường tuy khoan dung hơn luật pháp các triều đại trước, song vẫn phản ánh sự phân biệt đẳng cấp và giai cấp, ví dụ nếu tôi tớ giết chủ hoặc cháu giết chú, hình phạt sẽ khác với chủ giết tớ, hoặc chú giết cháu. Tóm lại, nếu một người nằm trong diện "bát nghị"{{efn|''Bát nghị'': tám loại người nếu phạm tội nặng thì trước khi xét xử phải được phép của vua và khi kết tội phải tâu lên vua để vua định đoạt. ''[[ Lê triều hình luật]]'' [[Nhà Lê sơ|triều Lê sơ]] (dựa trên Đường luật) quy định tám loại người đó:
#Những người thân thuộc của vua (nghị thân).
#Những người giúp đỡ vua lâu ngày (nghị cố).
#Những người có đức hạnh lớn (nghị hiền).
#Những người có tài năng lớn (nghị năng)
#Những người có công lớn (nghị công).
#Những người có chức tước lớn (nghị quý).
#Những người siêng năng cần mẫn trong chức vụ (nghị cần).
#Những con cháu các triều trước (nghị tôn).}} phạm tội, chỉ cần không phạm phải một trong [[thập ác]], đều có thể được giảm nhẹ hoặc miễn chịu hình phạt.
 
== Chính sách quân sự và đối ngoại ==