Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Đèn lồng giấy”

 
== Văn hóa châu Á ==
Thường gắn liền với các lễ hội, đèn lồng giấy phổ biến ở [[Trung Quốc]], [[Nhật Bản]] và tương tự ở các [[Phố người Hoa|phố Tàu]], chúng được treo bên ngoài các công ty, cửa hàng để thu hút khách. Loại đèn lồng thả lên không được gọi là [[đèn trời]], thường được thả về đêm để gây ấn tượng trong các lễ hội đèn lồng.
 
Loại đèn lồng thả lên không được gọi là [[đèn trời]], thường được thả về đêm để gây ấn tượng trong các lễ hội đèn lồng.
 
[[Tập tin:Hoi An lanterns at night.jpg|nhỏ|trái|Đèn lồng đêm [[Hội An]]]]
[[Tập tin:Star-shaped lanterns.jpg|nhỏ|trái|Đèn lồng giấy kính ngôi sao ở [[Việt Nam]]]]
<!--[[Tập tin:Chinese lantern night sky lijiang yunnan china.jpg|nhỏ|trái|Đèn lồng Trung Quốc trên bầu trời đêm ở [[Lệ Giang]].]]-->
 
=== Việt Nam ===
[[Tập tin:Hoi An lanterns at night.jpg|nhỏ|tráiphải|Đèn lồng đêm [[Hội An]]]]
[[Tập tin:Star-shaped lanterns.jpg|nhỏ|tráiphải|Đèn lồng giấy kính ngôi sao ở [[Việt Nam]] còn gọi là đèn ông sao]]
Tại Việt Nam, mỗi năm có hai mùa lồng đèn là [[tết Trung thu]]. Dịp tết Trung thu, lồng đèn đa dạng mẫu mã màu sắc được bày bán chủ yếu cho trẻ em chơi theo truyền thống, dịp Giáng sinh thì các nhà thờ đặt hàng người thợ những chiếc đèn hình ngôi sao. Nghề làm lồng đèn nhìn tuy đơn giản nhưng cần nhiều công phu và đòi hỏi người làm phải khéo tay.<ref name="phunu">[http://www.phunuonline.com.vn/vieclam/2011/Pages/bai-5-lang-le-pho-long-den.aspx Lặng lẽ phố lồng đèn] Báo Phụ Nữ Thành phố Hồ Chí Minh. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2011.</ref>
 
 
==== Hội An ====
[[Phố cổ Hội An|Đô thị cổ Hội An]] là nơi nổi tiếng với những chiếc đèn lồng trang trí đẹp mắt, đa dạng về màu sắc và kiểu dáng như đèn hình quả bí, quả trám, đèn củ tỏi, đèn giả kéo quân,... Dạo quanh phố cổ, có thể dễ dàng bắt gặp vô số lồng đèn được bày bán trong cửa hàng và treo trước hàng quán cả ban ngày lẫn về đêm. Đèn lồng phố Hội chủ yếu được làm từ gỗ, tre nứa (làm khung) và vải lụa (bao ngoài). Làm đèn lồng đã trở thành một nghề thủ công truyền thống ở nơi đây. Khu phố cổ mỗi tháng tắt đèn một lần vào những ngày rằm, cũng là dịp để những ánh đèn trở nên lung linh.{{Fact}}
 
Đèn lồng Hội An được đánh giá là một sản phẩm văn hoá có khả năng xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới. Không còn cố định trong những khung kiểu cổ điển, đèn Hội An ngày nay có thể xếp gọn, nhỏ để mang đi xa. Người đầu tiên nghiên cứu ra chiếc đèn lồng cơ động này từng được Chính phủ Nhật mời sang để giới thiệu về cách làm lồng đèn. Bắt đầu từ năm 2010, vào dịp đầu xuân, Hội An tổ chức lễ hội đèn lồng và thả hoa đăng trên dòng [[sông Hoài]]. Đêm [[tết Nguyên tiêu|Nguyên tiêu]] năm 2011, hơn 25.000 lượt người trong và ngoài nước đã đến đây để tham dự lễ hội đèn lồng, thưởng lãm hoặc tham gia thả [[đèn hoa đăng]] trên thuyền cùng điều ước cầu may cho năm mới.<ref>[http://vnexpress.net/gl/xa-hoi/2011/02/den-long-ruc-ro-dem-nguyen-tieu-tren-pho-co-hoi-an/ Đèn lồng rực rỡ đêm Nguyên tiêu trên phố cổ Hội An] VnExpress. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2011.</ref>
Khu phố cổ mỗi tháng tắt đèn một lần vào những ngày rằm, cũng là dịp để những ánh đèn trở nên lung linh.{{Fact}}
 
Đèn lồng Hội An được đánh giá là một sản phẩm văn hoá có khả năng xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới. Không còn cố định trong những khung kiểu cổ điển, đèn Hội An ngày nay có thể xếp gọn, nhỏ để mang đi xa. Người đầu tiên nghiên cứu ra chiếc đèn lồng cơ động này từng được Chính phủ Nhật mời sang để giới thiệu về cách làm lồng đèn.
 
Bắt đầu từ năm 2010, vào dịp đầu xuân, Hội An tổ chức lễ hội đèn lồng và thả hoa đăng trên dòng [[sông Hoài]]. Đêm [[tết Nguyên tiêu|Nguyên tiêu]] năm 2011, hơn 25.000 lượt người trong và ngoài nước đã đến đây để tham dự lễ hội đèn lồng, thưởng lãm hoặc tham gia thả [[đèn hoa đăng]] trên thuyền cùng điều ước cầu may cho năm mới.<ref>[http://vnexpress.net/gl/xa-hoi/2011/02/den-long-ruc-ro-dem-nguyen-tieu-tren-pho-co-hoi-an/ Đèn lồng rực rỡ đêm Nguyên tiêu trên phố cổ Hội An] VnExpress. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2011.</ref>
 
==== Thành phố Hồ Chí Minh ====
Lương Nhữ Học là một con đường nhỏ tại khu phố lồng đèn nằm ở trung tâm [[Quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh|Quận 5]], nổi tiếng và đông đúc vào dịp [[tết Trung thu|Trung thu]] với những hàng dãy lồng đèn rực rỡ màu sắc được bày bán. Những chiếc đèn được cắt, dán từ khung tre, giấy ni lông đủ màu, gắn đèn cầy. Phần lớn sản phẩm đều là hàng thủ công các chủ hộ buôn bán tự làm, tuy nhiên vẫn có nhiều chiếc đèn lồng nhập từ Trung Quốc được bày bán.<ref>{{Chú thích web | url = http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/nhon-nhip-pho-den-long-trung-thu-o-sai-gon-2145395.html | tiêu đề = Nhộn nhịp phố đèn lồng trung thu ở Sài Gòn - VnExpress | tác giả 1 = | ngày = | ngày truy cập = 1 tháng 2 năm 2016 | nơi xuất bản = [[VnExpress|VnExpress - Tin nhanh Việt Nam]] | ngôn ngữ = }}</ref> Ngoài ra, con đường dẫn vào giáo xứ Phú Bình thuộc [[Quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh|Quận 11]] là nơi có làng nghề làm đèn lồng thủ công lâu đời. Tuy nhiên, do cạnh tranh với các mặt hàng Trung Quốc, số hộ gia đình còn tiếp tục theo nghề đã giảm mạnh<ref name="phunu" />
 
Ngoài ra, con đường dẫn vào giáo xứ Phú Bình thuộc [[Quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh|Quận 11]] là nơi có làng nghề làm đèn lồng thủ công lâu đời. Tuy nhiên, do cạnh tranh với các mặt hàng Trung Quốc, số hộ gia đình còn tiếp tục theo nghề đã giảm mạnh<ref name="phunu" />
còn khoảng 15 hộ, trong khi trước đây, khu vực này có đến cả trăm hộ hành nghề.<ref name="NLD">[http://nld.com.vn/20110807120753435p0c1014/long-den-trung-quoc-ap-dao.htm Lồng đèn Trung Quốc áp đảo] Báo Người Lao động Điện tử. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2011.</ref>
 
==== Huế ====
Đến mùa [[Lễ Phật Đản|Phật Đản]] hàng năm, vào những ngày 14, 15 tháng 4 âm lịch, đường phố [[Huế]] và các cửa chùa rực rỡ sắc màu đèn lồng đẹp và giản dị với các loại đèn phong phú như: đèn hoa sen, đèn bánh ú, đèn ông sao, đèn kéo quân, đèn nhiều cánh có hình đức Phật Đản... với phần lớn là do chính tay người dân làm thủ công. Quá trình làm lồng đèn có nhiều công đoạn: vót tre, cắt giấy màu hay vải, dán hồ và phơi; sau đó treo ở mái hiên và nơi thờ tự. Phần còn dư được đem bán trên các quang gánh, [[xe xích lô]].
==== Những nơi khác ====
 
==== Những nơi khác ====
Người dân một số tỉnh khu vực miền [[miền Bắc Việt Nam|Bắc]] có xu hướng treo nhiều đèn lồng vào dịp tết Nguyên Đán, hình thành nên những khu phố đèn lồng đỏ.<ref>[https://web.archive.org/web/20100304050801/http://bee.net.vn/channel/1983/201003/Xuat-hien-hang-loat-pho-den-long-TQ-o-cac-tinh-1742768 Xuất hiện hàng loạt phố đèn lồng TQ ở các tỉnh] Báo Khoa học Đời Sống Online. Truy cập ngày 20 tháng 8 năm 2011.</ref> Điều này được cho là không phù hợp với phong tục tập quán văn hóa của Việt Nam và gây lãng phí lớn về nguồn điện. Năm 2011, với ước tính hơn hàng vạn chiếc lồng đèn được thắp sáng mỗi đêm ở thành phố, các thị xã, thị trấn thuộc tỉnh [[Thanh Hoá]]; trong khi đó vùng nông thôn thường xuyên diễn ra tình trạng thiếu điện, một số nơi buộc phải cắt điện để giảm tải.<ref>[http://dantri.com.vn/c20/s20-457181/phot-lo-chi-dao-den-long-giang-khap-pho.htm "Phớt lờ" chỉ đạo, đèn lồng giăng khắp phố] Dân trí, báo điện tử của TW Hội khuyến học Việt Nam. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2011.</ref> Việc này khởi nguồn từ năm 2009 và cơ quan chức năng gặp nhiều khó khăn trong việc giải quyết vấn đề này.
=== Trung Quốc ===
=== Nhật Bản ===
[[Tập tin:Flickr - yeowatzup - Sanjo Shotengai, Kyoto, Japan.jpg|nhỏ|Đèn cá chép ở [[Kyoto]]]]
Đèn lồng Nhật Bản thường được làm từ một loại giấy truyền thống có tên goi là ''washi'', được dán vào khung tre. Những phong cách đèn truyền thống ở Nhật là ''bonbori'', ''chōchin''; chúng được viết lên bằng một loại chữ đặc biệt gọi là ''chōchin moji''. {{nihongo|''Bonbori''|ぼんぼり・雪洞}} là loại lồng đèn truyền thống dạng treo ngoài trời. Thông thường loại đèn này có 6 mặt và được sử dụng trong các lễ hội.<ref>Iwanami {{nihongo|[[Kōjien]]|広辞苑}} Từ điển tiếng Nhật, tái bản lần 6 (2008), phiên bản DVD</ref> Nó có thể được treo trên sợi dây hoặc cố định trên đầu cột. Loại đèn này được sử dụng phổ biến trong {{nihongo|''Lễ hội Bonbori''|ぼんぼり祭り|Bonbori Matsuri}}, tổ chức hàng năm tại [[Kamakura|Kamakura, Kanagawa]].
<!--[[Tập tin:Lanterns in Nagasaki.jpg|nhỏ|Lanterns in Nagasaki]]-->
Đèn lồng Nhật Bản thường được làm từ một loại giấy truyền thống có tên goi là ''washi'', được dán vào khung tre.
 
Những phong cách đèn truyền thống ở Nhật là ''bonbori'', ''chōchin''; chúng được viết lên bằng một loại chữ đặc biệt gọi là ''chōchin moji''. {{nihongo|''Bonbori''|ぼんぼり・雪洞}} là loại lồng đèn truyền thống dạng treo ngoài trời. Thông thường loại đèn này có 6 mặt và được sử dụng trong các lễ hội.<ref>Iwanami {{nihongo|[[Kōjien]]|広辞苑}} Từ điển tiếng Nhật, tái bản lần 6 (2008), phiên bản DVD</ref> Nó có thể được treo trên sợi dây hoặc cố định trên đầu cột. Loại đèn này được sử dụng phổ biến trong {{nihongo|''Lễ hội Bonbori''|ぼんぼり祭り|Bonbori Matsuri}}, tổ chức hàng năm tại [[Kamakura|Kamakura, Kanagawa]].
 
Nhật Bản nổi tiếng nhất với loại đèn lồng cá chép, phỏng theo hình dạng cá chép ''[[Koi]]'' - loài cá đa chủng loại và màu sắc. Chiếc đèn lồng này là biểu tượng của sự bản lĩnh, tính kiên định và hoài bão của đàn ông Nhật. Đèn lồng cá chép thường được treo vào ngày lễ ''Koinobori'' dành cho các bé trai vào ngày 5 tháng 5 hàng năm.
 
Lễ hội đèn lồng khổng lồ ''Dai-Chochin Matsuri'' là nét văn hoá đặc trưng có lịch sử gần 500 năm. Những chiếc đèn lồng thắp tại lễ hội có độ dài tối thiểu 10m, rộng 5m; nến thắp bên trong cao từ 1m trở lên. Tuy nhiên, lễ hội đèn lồng tổ chức vào ngày rằm tháng 8 mới là lễ hội lớn nhất và có ý nghĩa đặc biệt với người Nhật. Đây là một trong những hoạt động truyền thống của lễ hội tưởng nhớ những người đã khuất có tên gọi ''Obon''. Người Nhật tin rằng những chiếc đèn lồng sẽ dẫn đường cho linh hồn người thân tới nơi an nghỉ an lành, hạnh phúc. Họ thường viết tên những người đã khuất hay những điều ước của mình lên đèn lồng sau đó thắp nến và thả lên trời hoặc trôi trên sông.
 
[[Tập tin:Yatadera-temple Kyoto.JPG|nhỏ|phải|Đèn lồng ở ngôi đền Yatadera, [[Kyoto]]]]
Tháng 8 năm 2011, người dân tại tỉnh [[Iwate]] đã thắp sáng 2.400 chiếc đèn lồng để cầu nguyện cho các nạn nhân của trận [[Động đất và sóng thần Tōhoku 2011|động đất và sóng thần]] diễn ra vào tháng 3 tại Nhật Bản. Ngọn lửa dùng để thắp 2.400 chiếc đèn lồng này được lấy từ đài tưởng niệm trận [[động đất Kobe 1995|động đất Kobe]] ngày 17 tháng 1 năm 1995 đặt tại thành phố [[Kobe]]. Đây là một trong những hoạt động nhằm động viên tinh thần của người dân địa phương sau thảm hoạ.<ref>[http://thvl.vn/?p=118620 Nhật Bản thắp 2.400 lồng đèn cầu nguyện cho nạn nhân động đất và sóng thần] Trang web Đài phát thanh - truyền hình Vĩnh Long. Truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2011.</ref>