Khác biệt giữa các bản “Trận Waterloo”

n
n
 
== Đánh giá ==
Tướng Baron Jomini, một trong những tác giả hàng đầu chuyên viết về các cuộc chiến của Napoléon, đã đưa ra bốn nguyên nhân rất có sức thuyết phục để diễn giải về thất bại của Napoléon ở Waterloo. Chúng bao gồm sự tiếp viện kịp thời và khả năng phối hợp tốt của quân Phổ (được giúp sức bởi quyết định hành quân sai lầm của phía Pháp),<ref group="Ghi chú">Napoléon đã đánh giá sai tình hình quân Phổ sau chiến thắng ở Ligny của ông. Ông nên để quân của Grouchy ở lại cánh phải của mình, thay vì đuổi theo quân địch để rồi rớt lại sau lưng họ. Nếu có 3 vạn quân của Grouchy ở cánh phải, lực lượng này có thể chặn được quân Phổ chi viện để Napoléon toàn tâm đánh quân Wellington.</ref> sự vững chắc đáng khâm phục của bộ binh Anh cùng sự bình tĩnh và tự tin của các tướng lĩnh, thời tiết xấu đã làm đất nhão ra khiến những đòn tấn công quyết định của quân Pháp bị trì hoãn và chỉ được tung ra vào lúc 13 giờ, và cách tiến quân sai lầm của quân đoàn đầu tiên bên phía Pháp.<ref>Jomini 1864, trang 223,224</ref> Theo sử gia quân sự Jeremy Black, một điều đáng chú ý là những binh sĩ kém cỏi trong quân lực của Wellington cũng đã chiến đấu xuất sắc trong trận huyết chiến này, khiến mọi đợt công kích của quân Pháp đều bị đại bại.<ref name="black2425je"/> Ngoài ra, bản thân vị danh tướng thắng trận là Quận công Wellington cũng hiểu rõ sức chiến đấu hiệu quả của lực lượng Bộ binh của ông. Trong Chiến dịch Waterloo này, một lần khi được hỏi rằng nhân tố quyết định cho chiến thắng sẽ là gì, ông trỏ tay vào một người lính Bộ binh Anh và nói : ''"Đây, mọi sự đều phụ thuộc vào việc chúng ta có nên sử dụng cái này hay không. Cho Ta đủ nó, và Ta tin chắc"''.<ref name="haythorne151">{{harvnb|Haythornthwaite|2007|p=151}}</ref> Điều ấy thể hiện lòng tin cẩn của ông vào binh sĩ tốt, như một nhân tố chủ yếu để tất thắng.<ref name="veve45toh"/> Trong khi ấy, ông ít đề cao các quân chủng khác hơn.<ref name="haythorne151"/> Nhưng mặt khác, lực lượng [[Kỵ binh]] Anh cũng có cống hiến lớn lao, khến lực lượng Quân đội Anh đánh bật được các đợt công kích của quân Bộ binh Pháp.<ref name="dupuytr159"/> Quân Kỵ binh của Quận công Wellington huy hoàng như vậy, trong khi Napoléon I từ sau thất bại thảm hại trong chiến dịch nước Nga (1812) đã thiếu thốn đội Kỵ binh tinh nhuệ.<ref name="vevethomas1">{{harvnb|Veve|1992|p= 1}}</ref> Cũng giống như binh tướng của nhà vua [[Friedrich II của Phổ]] (tức Friedrich Đại Đế) trong [[trận Leuthen]] hồi năm [[1757]], các binh sĩ của Wellington trong trận huyết chiến tại Waterloo đã thực hiện kỷ luật rất chuẩn mực.<ref name="alexkott13">{{harvnb|Kott|2008|p=13}}</ref> Và ông cũng được xem là đã thể hiện khả năng đáng kể ở Waterloo khi bố trí quân chủ lực của mình đằng sau các ngọn đồi và cao nguyên thuận lợi, giúp họ tránh được hỏa lực dữ dội của quân Pháp, và ông chỉ tung ra chiến địa khi Bộ binh và Kỵ binh Pháp kéo đến.<ref name="nofi172"/> Nhiều người khen ngợi chiến thắng huy hoàng tại Waterloo, cùng với những thắng lợi của Wellington trong cuộc Chiến tranh Bán đảo Tây - Bồ như điển hình của sự hiệu quả của các ''tuyến'' quân.<ref name="dupuytr159"/> Vốn từ trước thảm bại ở Waterloo, Napoléon I trong các trận đánh ban đầu tại Ligny và Quatre Bras đã hoàn toàn thất bại trong việc đạt được mục tiêu của mình là phân rẽ quân Liên minh thứ bảy. Kịch bản này lập lại thất bại hoàn toàn của ông hồi các năm 1813 - 1814.<ref name="black2425je"/> Chiến thắng huy hoàng của quân Đồng minh trong trận đánh Waterloo trở thành một phiên bản ngược cho [[trận Marengo]] ([[1802]]), một trong những chiến thắng vẻ vang của Napoléon I thời kỳ đầu.<ref name="englund44042"/> Ông không thể nào có biện pháo gì chống chọi với vị trí phòng ngự vững chắc của danh tướng Wellington.<ref name="black2425je"/> Dù đã chiến đấu quả cảm, quân lính Pháp chỉ tổ đại bại trước sự kháng trả hết mực anh dũng, ngoan cường của lực lượng Bộ binh Anh.<ref name="englund44042"/> Quân lực của Napoléon I đã mất đi sự gắn bó trong những ngày huy hoàng đầu tiên của mình, song họ còn có những sai lầm chiến thuật to lớn. Họ thiếu sự hợp tác giữa hai [[binh chủng]] Bộ Binh và Kỵ Binh thật vững chắc, khiến từng lực lượng của họ đều bị sơ hở.<ref name="black2425je"/> Và trong khi quân lực Anh oai hùng liên tiếp đánh bại các đợt công kích mãnh liệt của quân Pháp, quân Phổ bằng những cơn mưa pháo khủng khiếp ở sườn phải của quân Pháp đã định đoạt cho sự đại bại của kẻ địch, quân Pháp.<ref name="lingard642"/>
 
Theo sử gia quân sự Jeremy Black, một điều đáng chú ý là những binh sĩ kém cỏi trong quân lực của Wellington cũng đã chiến đấu xuất sắc trong trận huyết chiến này, khiến mọi đợt công kích của quân Pháp đều bị đại bại.<ref name="black2425je"/> Ngoài ra, bản thân vị danh tướng thắng trận là Quận công Wellington cũng hiểu rõ sức chiến đấu hiệu quả của lực lượng Bộ binh của ông. Trong Chiến dịch Waterloo này, một lần khi được hỏi rằng nhân tố quyết định cho chiến thắng sẽ là gì, ông trỏ tay vào một người lính Bộ binh Anh và nói : ''"Đây, mọi sự đều phụ thuộc vào việc chúng ta có nên sử dụng cái này hay không. Cho Ta đủ nó, và Ta tin chắc"''.<ref name="haythorne151">{{harvnb|Haythornthwaite|2007|p=151}}</ref> Điều ấy thể hiện lòng tin cẩn của ông vào binh sĩ tốt, như một nhân tố chủ yếu để tất thắng.<ref name="veve45toh"/> Trong khi ấy, ông ít đề cao các quân chủng khác hơn.<ref name="haythorne151"/> Nhưng mặt khác, lực lượng [[Kỵ binh]] Anh cũng có cống hiến lớn lao, khến lực lượng Quân đội Anh đánh bật được các đợt công kích của quân Bộ binh Pháp.<ref name="dupuytr159"/> Quân Kỵ binh của Quận công Wellington huy hoàng như vậy, trong khi Napoléon I từ sau thất bại thảm hại trong chiến dịch nước Nga (1812) đã thiếu thốn đội Kỵ binh tinh nhuệ.<ref name="vevethomas1">{{harvnb|Veve|1992|p= 1}}</ref> Cũng giống như binh tướng của nhà vua [[Friedrich II của Phổ]] (tức Friedrich Đại Đế) trong [[trận Leuthen]] hồi năm [[1757]], các binh sĩ của Wellington trong trận huyết chiến tại Waterloo đã thực hiện kỷ luật rất chuẩn mực.<ref name="alexkott13">{{harvnb|Kott|2008|p=13}}</ref> Và ông cũng được xem là đã thể hiện khả năng đáng kể ở Waterloo khi bố trí quân chủ lực của mình đằng sau các ngọn đồi và cao nguyên thuận lợi, giúp họ tránh được hỏa lực dữ dội của quân Pháp, và ông chỉ tung ra chiến địa khi Bộ binh và Kỵ binh Pháp kéo đến.<ref name="nofi172"/> Nhiều người khen ngợi chiến thắng huy hoàng tại Waterloo, cùng với những thắng lợi của Wellington trong cuộc Chiến tranh Bán đảo Tây - Bồ như điển hình của sự hiệu quả của các ''tuyến'' quân.<ref name="dupuytr159"/> Vốn từ trước thảm bại ở Waterloo, Napoléon I trong các trận đánh ban đầu tại Ligny và Quatre Bras đã hoàn toàn thất bại trong việc đạt được mục tiêu của mình là phân rẽ quân Liên minh thứ bảy. Kịch bản này lập lại thất bại hoàn toàn của ông hồi các năm 1813 - 1814.<ref name="black2425je"/> Chiến thắng huy hoàng của quân Đồng minh trong trận đánh Waterloo trở thành một phiên bản ngược cho [[trận Marengo]] ([[1802]]), một trong những chiến thắng vẻ vang của Napoléon I thời kỳ đầu.<ref name="englund44042"/> Ông không thể nào có biện pháp gì chống chọi với vị trí phòng ngự vững chắc của danh tướng Wellington.<ref name="black2425je"/> Dù đã chiến đấu quả cảm, quân lính Pháp chỉ tổ đại bại trước sự kháng trả hết mực anh dũng, ngoan cường của lực lượng Bộ binh Anh.<ref name="englund44042"/> Quân lực của Napoléon I đã mất đi sự gắn bó trong những ngày huy hoàng đầu tiên của mình, song họ còn có những sai lầm chiến thuật to lớn. Họ thiếu sự hợp tác giữa hai [[binh chủng]] Bộ Binh và Kỵ Binh thật vững chắc, khiến từng lực lượng của họ đều bị sơ hở.<ref name="black2425je"/> Và trong khi quân lực Anh oai hùng liên tiếp đánh bại các đợt công kích mãnh liệt của quân Pháp, quân Phổ bằng những cơn mưa pháo khủng khiếp ở sườn phải của quân Pháp đã định đoạt cho sự đại bại của kẻ địch, quân Pháp.<ref name="lingard642"/>
 
Sự quyết đoán Blücher cũng đóng vai trò thiết yếu cho chiến thắng Waterloo, theo cuốn ''The Waterloo Campaign: June 1815'' của tác giả Albert A. Nofi.<ref name="nafi65"/> Thêm nữa, trong trận này, Napoléon lại không có mưu kế nào hay, mà lại dựa hơi vào những đợt công kích trực diện, giống như trong [[trận Borodino]] đẫm máu hồi năm 1812 trong cuộc [[Chiến tranh Pháp-Nga, 1812]]. Điều đó khiến trận đánh trở thành một cuộc chiến đấu dai dẳng, với thiệt hại nặng nề cho quân Pháp.<ref name="black2425je"/> Mặc dù cũng chính kiểu ''trận đánh tiêu hao'' đó đem lại thắng lợi lớn cho Napoléon trong [[trận Wagram]] ([[1809]]), Wellington có ấn tượng rất nhỏ với tài nghệ của ông trong thảm họa Waterloo của Hoàng đế Pháp, và gọi Napoléon là "cái máy giã" (''a pounder'').<ref name="nofi172">Albert A. Nofi, ''The Waterloo Campaign: June 1815'', trang 172</ref> Ngoài ra, chiến thắng huy hoàng tại Waterloo đã khắc họa sâu sắc thiên tài của Quận công Wellington. Trận huyết chiến phòng vệ này vẻ vang hơn bất kỳ một trận đánh nào khác của ông, góp phần đưa ông trở thành một tên tuổi lừng lẫy trên toàn cõi [[châu Âu]].<ref name="hilairebeloc157">Hilaire Belloc, ''Waterloo'', trang 157</ref> Và sự cứu viện đúng lúc của các chiến binh Phổ cũng chứng tỏ sự suy tệ của khả năng chiến dịch của quân Pháp, do Napoléon đã hoàn toàn không thể tách rời hai đoàn quân của thù địch.<ref name="black2425je"/>