Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Người hát rong (Taras Shevchenko)”

không có tóm lược sửa đổi
Không có tóm lược sửa đổi
Năm [[1861]] tập thơ ''Người hát rong'' được in trong tạp chí “''Osnova''” từng phần, cả trước và sau ngày mất của [[Taras Shevchenko]]. Kể từ đó, tập thơ được tái bản rất nhiều lần.
 
Chỉ tính đến năm [[1985]], ở [[Ukraina]] tập thơ này đã được tái bản tới 124 lần với số lượng hơn 8 triệu bản. Nhiều bài thơ trong tập này được dịch ra hơn 100 thứ tiếng trên thế giới. Một loạt bài thơ trong tập này đã được Nguyễn Viết Thắng dịch trực tiếp từ [[tiếng Ukraina]] ra [[tiếng Việt]] và in trong tập ''Thơ Taras Shevchenko'' do Hội đồng dịch, [[Hội Nhà văn Việt Nam]] xuất bản năm [[2004]] tại [[Hà Nội]].
 
==Dịch ra tiếng Việt==
==Trích một bài trong tập thơ==
Tập thơ này đã được Nguyễn Viết Thắng dịch đầy đủ cả 8 bài thơ và trường ca ra [[tiếng Việt]] trong khuôn khổ của dự án “''Taras Shevchenko – 150 bài thơ và trường ca''”, bao gồm những tác phẩm quan trọng nhất của [[Taras Shevchenko]] và là những tác phẩm chưa in trong cuốn “''Thơ Taras Shevchenko''” xuất bản năm [[2004]], tái bản năm [[2012]].
 
==Trích trường ca "Katerina"==
[[Tập tin:Shevchenko Kateryna Olia 1842.jpg|nhỏ|phải|250px|Katerina mang bầu - tranh của Shevchenko, 1842]]
[[Hình:Stamp of Ukraine s75.jpg|nhỏ|phải|250px|Người hát rong trên tem thư Ukraina năm 1994]]
[[Hình:Kobzar 1911.jpg|nhỏ|phải|250px|Ấn bản năm 1911]]
 
|- valign="top"
|
;Катерина
:'''Катеринa'''
: 
:''Василию Андреевичу Жуковскому''
:У тієї Катерини
:''на память 22 апреля 1838 года''
:Хата на помості
:Із славного Запорожжя
:Наїхали гості.
: 
:::'''І'''
:Один Семен Босий,
:Кохайтеся, чорнобриві,
:Другий Іван Голий,
:Та не з москалями,
:Третій славний вдовиченко
:Бо москалі — чужі люде,
:Іван Ярошенко.
:Роблять лихо з вами.
:«З'їздили ми Польщу
:Москаль любить жартуючи,
:І всю Україну,
:Жартуючи кине;
:А не бачили такої,
:Піде в свою Московщину,
:Як се Катерина».
:А дівчина гине...
:Якби сама, ще б нічого,
:А то й стара мати,
:Що привела на світ Божий,
:Мусить погибати.
:Серце в’яне співаючи,
:Коли знає, за що;
:Люде серця не побачать,
:А скажуть — ледащо!
:Кохайтеся ж, чорнобриві,
:Та не з москалями,
:Бо москалі — чужі люде,
:Згнущаються вами.
: 
:Не слухала Катерина
:Один каже: «Брате,
:Ні батька, ні неньки,
:Якби я багатий,
:Полюбила москалика,
:То оддав би все золото
:Як знало серденько.
:Оцій Катерині
:Полюбила молодого,
:За одну годину».
:В садочок ходила,
:Другий каже: «Друже,
:Поки себе, свою долю
:Якби я був дужий,
:Там занапастила.
:То оддав би я всю силу
:Кличе мати вечеряти,
:За одну годину
:А донька не чує;
:Оцій Катерині».
:Де жартує з москаликом,
:Третій каже: «Діти,
:Там і заночує.
:Нема того в світі,
:Не дві ночі карі очі
:Чого б мені не зробити
:Любо цілувала,
:Для цієї Катерини
:Поки слава на все село
:За одну годину».
:Недобрая стала.
:Нехай собі тії люде,
:Що хотять, говорять:
:Вона любить, то й не чує,
:Що вкралося горе.
:Прийшли вісти недобрії —
:В поход затрубили.
:Пішов москаль в Туреччину;
:Катрусю накрили.
:Незчулася, та й байдуже,
:Що коса покрита:
:За милого, як співати,
:Любо й потужити.
:Обіцявся чорнобривий,
:Коли не загине,
:Обіцявся вернутися.
:Тойді Катерина
:Буде собі московкою,
:Забудеться горе;
:А поки що, нехай люде,
:Що хотять, говорять.
:Не журиться Катерина —
:Слізоньки втирає,
:Бо дівчата на улиці
:Без неї співають.
: 
:Не журиться Катерина задумалась
:Вмиється сльозою,
:І третьому каже:
:Возьме відра, опівночі
:«Єсть у мене брат єдиний
:Піде за водою,
:У неволі вражій!
:Щоб вороги не бачили;
:У Криму десь пропадає;
:Прийде до криниці,
:Хто його достане,
:Стане собі під калину,
:То той мені, запорожці,
:Заспіває ''Гриця''.
:Дружиною стане».
:Виспівує, вимовляє,
:Аж калина плаче.
:Вернулася — і раденька,
:Що ніхто не бачив.
:Не журиться Катерина
:І гадки не має —
:У новенькій хустиночці
:В вікно виглядає.
:Виглядає Катерина...
:Минуло півроку;
:Занудило коло серця,
:Закололо в боку.
:Нездужає Катерина,
:Ледве-ледве дише...
:Вичуняла, та в запечку
:Дитину колише.
:А жіночки лихо дзвонять,
:Матері глузують,
:Що москалі вертаються
:Та в неї ночують:
:«В тебе дочка чорнобрива,
:Та ще й не єдина,
:А муштрує у запечку
:Московського сина.
:Чорнобривого придбала...
:Мабуть, сама вчила...»
:Бодай же вас, цокотухи,
:Та злидні побили,
:Як ту матір, що вам на сміх
:Сина породила.
: 
:Катерино, серце моє!
:Разом повставали,
:Лишенько з тобою!
:Коней посідлали,
:Де ти в світі подінешся
:Поїхали визволяти
:З малим сиротою?
:Катриного брата.
:Хто спитає, привітає
:Без милого в світі?
:Батько, мати — чужі люде,
:Тяжко з ними жити!
: 
:Вичуняла Катерина,
:Один утопився
:Одсуне кватирку,
:У Дніпровім гирлі,
:Поглядає на улицю,
:Другого в Козлові
:Колише дитинку;
:На кіл посадили.
:Поглядає — нема, нема...
:Третій, Іван Ярошенко,
:Чи то ж і не буде?
:Славний вдовиченко,
:Пішла б в садок поплакати,
:З лютої неволі,
:Так дивляться люде.
:Із Бахчисараю,
:Зайде сонце — Катерина
:Брата визволяє.
:По садочку ходить,
:На рученьках носить сина,
:Очиці поводить:
:«Отут з муштри виглядала,
:Отут розмовляла,
:А там... а там... сину, сину!»
:Та й не доказала.
: 
:Зеленіють по садочку
:Заскрипіли рано двері
:Черешні та вишні;
:У великій хаті.
:Як і перше виходила,
:«Вставай, вставай, Катерино,
:Катерина вийшла.
:Брата зустрічати».
:Вийшла, та вже не співає,
:Катерина подивилась
:Як перше співала,
:Та й заголосила:
:Як москаля молодого
:«Це не брат мій, це мій милий,
:В вишник дожидала.
:Я тебе дурила...»
:Не співає чорнобрива,
:«Одурила!..» — І Катрина
:Кляне свою долю.
:Додолу скотилась
:А тим часом вороженьки
:Головонька... «Ходім, брате,
:Чинять свою волю —
:З поганої хати».
:Кують речі недобрії.
:Поїхали запорожці
:Що має робити?
:Вітер доганяти.
:Якби милий чорнобривий,
:Умів би спинити...
:Так далеко чорнобривий,
:Не чує, не бачить,
:Як вороги сміються їй,
:Як Катруся плаче.
:Може, вбитий чорнобривий
:За тихим Дунаєм;
:А може, вже в Московщині
:Другую кохає!
:Ні, чорнявий не убитий,
:Він живий, здоровий...
:А де ж найде такі очі,
:Такі чорні брови?
:На край світа, в Московщині,
:По тім боці моря,
:Нема нігде Катерини;
:Та здалась на горе!..
:Вміла мати брови дати,
:Карі оченята,
:Та не вміла на сім світі
:Щастя-долі дати.
:А без долі біле личко —
:Як квітка на полі:
:Пече сонце, гойда вітер,
:Рве всякий по волі.
: 
:Умивай же біле личко
:Катерину чорнобриву
:Дрібними сльозами,
:В полі поховали,
:Бо вернулись москалики
:А славнії запорожці
:Іншими шляхами.
:В степу побратались.
: 
:::'''II'''
………………….
: 
:::'''III'''
…………………
: 
:::'''IV'''
……………………
: 
 
:::'''V'''
:Ішов кобзар до Києва
:Та сів спочивати;
:Торбинками обвішаний
:Його повожатий,
:Мале дитя, коло його
:На сонці куняє,
:А тим часом старий кобзар
:Ісуса співає.
:Хто йде, їде — не минає:
:Хто бублик, хто гроші;
:Хто старому, а дівчата
:Шажок міхоноші.
:Задивляться чорноброві —
:І босе і голе.
:«Дала, — кажуть, — бровенята,
:Та не дала долі!»
: 
:Їде шляхом до Києва
:Берлин шестернею.
:А в берлині господиня
:З паном і сем’єю.
:Опинився против старців —
:Курява лягає.
:Побіг Івась, бо з віконця
:Рукою махає.
:Дає гроші Івасеві,
:Дивується пані.
:А пан глянув... Одвернувся...
:Пізнав, препоганий,
:Пізнав тії карі очі,
:Чорні бровенята...
:Пізнав батько свого сина,
:Та не хоче взяти.
:Пита пані, як зоветься?
:«Івась». — «Какой милый!»
:Берлин рушив, а Івася
:Курява покрила...
:Полічили, що достали,
:Встали сіромахи,
:Помолились на схід сонця,
:Пішли понад шляхом.
[1838, С.-Петербург]
|
:''';Katerina'''
: 
:''Tặng Vasily Zhukovsky''
:Cô gái tên Katerina
:''kỷ niệm ngày 22 tháng 4 năm 1838.''
:Có ngôi nhà sàn gỗ
:Một lần, có ba người khách ghé
:Họ đến từ thành phố Zaparoze.
: 
:::'''I'''
:Một người có tên: Semen Bosy
:Hỡi những cô gái mắt đen
:Người kia tên: Ivan Goly
:Em hãy yêu, nhưng đừng yêu lính nhé
:Người thứ ba - Ivan Yaroshenko.
:Quan lính Sa hoàng – những người xa lạ
:“Chúng tôi đi vòng quanh Ba Lan đấy
:Họ chỉ làm khổ các em.
:Và chúng tôi đi khắp Ucraina
:Chỉ tiêu khiển đùa chơi rồi bỏ
:Nhưng không đâu nhìn thấy
:Về Nga, không nhớ cả cái tên
:Cô gái nào đẹp hơn Katerina!”
:Để mặc cho cô gái trẻ
:Đau khổ, chết trong nỗi buồn
:Nguyền rủa số kiếp của mình
:Và đôi khi còn làm khổ
:Cả người mẹ của em.
:Nếu đáng vì điều gì đó
:Mà hành hạ con tim
:Khi thiên hạ không hiểu
:Thì người ta đâu có xót thương.
:Hãy yêu, những cô gái mắt đen
:Nhưng em đừng yêu lính nhé
:Quan lính Sa hoàng –
:Những người xa lạ
:Họ chỉ cười nhạo các em.
: 
:Cả mẹ và cha đẻ ra mình
:Một người thốt lên rằng
:Katerina không chịu nghe ai cả
:“Giá mà tôi giàu có
:Nàng đi yêu chàng lính trẻ
:Thì tôi đem hết bạc vàng
:Theo tiếng gọi của trái tim.
:Tặng cho Katerina đó
:Nàng đi ra khu vườn
:Chỉ mong sao có nàng”.
:Hẹn hò cùng chàng lính
:Người thứ hai thì thầm:
:Một khi còn chưa hối hận
:“Ơi những người anh em
:Và đời con gái của mình.
:Giá mà tôi khỏe như lực sĩ
:Mẹ gọi về ăn cơm
:Thì tôi trao hết cho nàng
:Nhưng cô con gái không nghe thấy
:Chỉ mong được có em”.
:Hễ nơi nao gặp gỡ với người tình
:Còn người thứ ba thì nói:
:Là nơi cô ngủ lại.
:Vì Katerina
:Không chỉ một hai đêm
:Tôi sẽ làm tất cả
:Cô gặp gỡ với người yêu dấu
:Không có việc gì khó
:Cho đến một ngày tiếng xấu
:Với tôi trên đời này”.
:Loan đi khắp cả ngôi làng
:Nhưng mặc cho thiên hạ xì xầm
:Họ nói điều gì muốn nói
:Nàng đang yêu
:Nàng không nghe thấy
:Tình là dang dở, tình là đau thương.
:Rồi ngay sau đó có tin
:Về một cuộc hành quân.
:Chàng lính trẻ đi sang Thổ
:Người ta lấy vuông vải nhỏ
:Buộc lên đầu Katerina
:Giống như người vợ trẻ
:Chờ chồng cất bước đường xa
:Và trong nước mắt nhạt nhòa
:Chàng trai mắt đen đã hứa
:Rằng chàng sẽ quay về.
:Katerina, em hãy đợi chờ!
:Chờ đến một ngày tái ngộ
:Em sẽ về với Mạc Tư Khoa.
:Còn bây giờ cứ mặc người ta
:Nói điều gì họ muốn
:Em hãy vui lên
:Hãy xua đi dòng nước mắt
:Bởi vì các cô gái ngoài đường
:Thiếu em, người ta vẫn hát.
: 
:Katerina suy nghĩ một hồikhông buồn
:Nàng lau khô dòng nước mắt
:Rồi trả lời ba người khách:
:Và cứ hằng đêm, hằng đêm
:“Em có người anh trai
:Nàng mang xô đi gánh nước.
:Đang chịu cảnh tù đày
:Để cho thiên hạ khỏi nhìn
:Ở Crưm, hay đâu đấy
:Khi đến gần giếng nước
:Ai cứu được anh ấy
:Nàng đứng bên cây kim ngân
:Thì em đây sẽ của người!”
:Và nàng cất lên tiếng hát
:Bài dân ca nàng hát
:Kim ngân nghe cũng xót thương
:Nàng trở về và thấy mừng
:Vì không ai nhìn thấy cả.
:Katerina chẳng u sầu
:Nàng nào có biết gì đâu
:Nàng đội chiếc khăn mới
:Nhìn qua cửa sổ và chờ đợi
:Katerina đợi chờ
:Rồi nửa năm trôi qua
:Katerina bị bệnh
:Nàng nhìn khắp bốn hướng
:Nàng thở khò khè
:Nhìn về phía bếp lò
:Chiếc nôi kêu cót két
:Những người láng giềng ác độc
:Trò chuyện với mẹ cô:
:“Cái anh chàng người Nga
:Không uổng công chàng vậy
:Mà chị có cô con gái
:Xinh đẹp và nết na
:Cô sẽ sắp nuôi dạy
:Một đứa trẻ lính Nga
:Tìm được – ước thấy
:Có phải chị dạy cô ta?...”
:Dù sao cũng mong
:Dù miệng người trần thế
:Dù khó khăn nghèo khổ
:Vẫn mẹ tròn con vuông.
: 
:Ôi Katerina của tôi
:Thế là ba chàng trai
:Khổ thân em quá
:Cùng nhau thắng yên ngựa
:Em làm sao sống nơi trần thế
:Rồi họ lên đường
:Với đứa trẻ mồ côi?
:Để đưa về kẻ tha hương -
:Ai sẽ đon đả, chào mời
:Người anh trai của Katerina yêu mến.
:Người yêu dấu của em chẳng có
:Còn mẹ cha – là những người xa lạ
:Làm sao sống được em ơi!
: 
:Katerina dậy khỏi giường
:Thế rồi một người chết đuối
:Nàng mở ô cửa sổ
:Ỏ vùng cửa sông
:Mắt nhìn ra con đường nhỏ
:Người thứ hai chết vì đâm vào cọc
:Nàng âu yếm đứa con
:Ở vùng Ca-dơ-lốp
:ChỉKhông còn ngườinữa, thứ bakhông còn
:Mà có thể, không bao giờ nữa?
:Ivan Yaroshenko
:Nàng muốn đi ra khu vườn
:Đã từ nhà tù
:Chỉ sợ người ta nhìn thấy.
:Ở vùng Ba-tri-sa-rai
:Và khi mặt trời vừa ghé
:Cứu được người anh trai
:Nàng bước ra khu vườn
:Của Katerina yêu dấu!
:Trên tay nàng bế đứa con
:Và nàng hồi tưởng lại:
:“Ở đây mẹ từng chờ đợi
:Ở đây trò chuyện với cha con
:Còn đằng kia… đằng kia con ạ!...”
:Và lời bỗng nghẹn giữa chừng.
: 
:Vườn anh đào tươi xanh
:Một buổi sáng cánh cửa kêu cót két
:Vườn anh đào trĩu quả
:Có ai đấy bước vào nhà:
:Katerina một mình
:“Hãy dậy mau Katerina
:Ra vườn như ngày nọ
:Để gặp người anh trai yêu quí!”
:Nhưng nàng không hát nữa
:Katerina như người trong mộng mị
:Như đã hát ngày nào
:Và cô kêu lên:
:Khi đợi chàng lính trẻ
:“Em đã nói không thật một điều
:Khi tình cảm dạt dào.
:Đây không phải anh trai, mà người yêu!”
:Nàng ngồi trong lặng lẽ
:“Em đã lừa dối các anh...”
:Thầm trách số phận mình
:Rồi cô ngã lăn đùng xuống đất.
:“NàoMà những người anh em ta đi khỏi nơi nàyhàng xóm
:Những người ưa dệt chuyện
:Đi khỏi ngôi nhà nguyền rủa!”
:Bao điều ong tiếng ve
:Rồi họ đuổi theo ngọn gió
:Bao nhiêu chuyện xầm xì…
:Như cánh chim bay.
:Ở đâu người yêu dấu
:Chàng đang ở nơi nao
:Làm sao chàng nghe thấu
:Bao nhiêu chuyện xì xào
:Mà biết bao kẻ xấu
:Đang chế nhạo nàng đâu.
: 
:Có thể chàng đã chết
:Bên bờ sông Đa-nuýp
:Hay chàng đã trở về
:Và đã yêu người khác.
:Không, chàng không thể chết
:Bên bờ sông Đa-nuýp
:Nhưng đôi mắt đẹp xinh
:Còn đâu chàng tìm được?
:Cứ mặc chàng quay về
:Cùng với Mạc Tư Khoa
:Bốn biển còn ai đẹp
:Bằng Katerina!
:Đôi mắt đẹp nhường kia
:Và sức trẻ tràn trề
:Chỉ một điều – hạnh phúc
:Ông trời đã không cho.
:Mà khi không hạnh phúc
:Thì như hoa trên đồng
:Bão gió rồi mưa giông
:Ai muốn là bẻ được.
: 
:Katerina – em hãy khóc
:Hãy tuôn dòng nước mắt!
:Người yêu của em đã trở về
:Bằng những con đường khác.
: 
:::'''II'''
…………………….
: 
:::'''III'''
…………………….
: 
:::'''IV'''
……………………..
: 
:Katerina tươi trẻ
:Người ta đã chôn cô trên đồng
:Còn những người Zaparoze trên thảo nguyên
:Đã trở thành anh em kết nghĩa.
 
:::'''V'''
:Người hát rong về Ki-ép xa xăm
:Ngồi nghỉ bên con đường lớn
:Một đệ tử ngồi bên cạnh
:Là thằng bé có lông mày đen
:Nó đang gật gù, ngất ngưởng
:Trong giấc ngủ mơ màng
:Trong khi đó người hát rong
:Đang ca một bài Thánh vịnh.
:Ai đi ngang qua đều ghé nhìn
:Người cho bánh, kẻ cho tiền
:Cho người mù và cho thằng bé
:Không cha không mẹ – cô đơn.
:Thằng bé làm ai cũng ngạc nhiên
:Thằng bé trần truồng, chân đất:
:“Mẹ cho em đôi mắt đen
:Nhưng quên cho em hạnh phúc!”
: 
:Cỗ xe ngựa đi về Ki-ép
:Trên xe là một gia đình
:Năm thành viên và một quí ông
:Quí ông ngồi chính giữa
:Và chiếc xe dừng lại
:Trước những kẻ hát rong
:Ivan chạy đến gần
:Nơi những cánh tay đang vẫy.
:Một quí bà trẻ tuổi
:Cho Ivan những đồng tiền
:Còn quí ông nhìn thấy
:Vội quay mặt khỏi Ivan
:Quí ông nhận ra đôi mắt
:Nhận ra bộ lông mày đen
:Nhận ra đứa con trai ruột
:Nhưng không muốn nhận về mình.
:“Con tên gì? – Quí ông hỏi
:“Ivan” – “Ồ, tên thật dễ thương”
:Và xe ngựa đi, và bụi
:Phủ lên mặt bé Ivan…
:Những kẻ hát rong đếm tiền
:Họ ngồi đếm trong im lặng
:Họ hướng phía đông, cầu nguyện
:Rồi bước đi theo con đường.
 
:''Bản dịch của Nguyễn Viết Thắng''
* [http://life.pravda.com.ua/wonderful/4a1eafeb374b9/ Артур Рудзицкий. Уникальные фото иллюстраций "Кобзаря" Василия Седляра. Українська правда, 28.05.2009]
* [http://zaxid.net/newsua/2011/5/20/114036/ «Кобзар» Шевченка переклали румунською // ZAXID.NET, 20.05.2011].
 
[[Thể loại:Taras Shevchenko]]
[[Thể loại:Thơ Ukraina]]
 
[[en:Kobzar (book)]]
[[hr:Kobzar (knjiga)]]
2.645

lần sửa đổi