Khác biệt giữa các bản “Chế Củ”

n
using AWB
n (using AWB)
Trước đây, năm 1044 vua [[Lý Thái Tổ]] từng đem quân đánh phạt Chiêm Thành, giết được vua xứ này là [[Sạ Đẩu]]. Tuy nhiên, sang thời Lý Thánh Tông, trong các năm 1065 - 1069, vương quốc Chiêm bỏ cống. Từ khi triều đình Chế Củ được vua [[nhà Tống]] giúp đỡ, cho ngựa trắng và cho phép họ mua [[lúa]] ở [[Quảng Châu]], Chiêm Thành không tiếp tục nạp cống cho Đại Việt nữa. Mọi hành động của Chiêm Thành đều bị người Việt cho là khiêu khích họ<ref>Việt Sử toàn thư, tr. 141</ref>.
 
[[Tháng 2]] năm 1069, [[niên hiệu]] Thần Vũ thứ nhất, cùng với [[Lý Thường Kiệt]], [[vua]] [[Lý Thánh Tông]] thân chinh đem quân đi đánh Chiêm Thành. Khi Lý Thường Kiệt đến cửa [[Nhật Lệ]], thủy quân Chiêm xông ra chặn quân Việt. Tướng Lý là Hoảng Kiệt đánh lui họ rồi tiến về phía Nam không bị ngăn trở, mục đích của quân Đại Việt là tiến thẳng tới đánh phá [[Thủ đô|kinh đô]] [[Phật Thệ]] và bắt quốc vương.<ref name="Việt sử toàn thư, tr. 142">Việt sử toàn thư, tr. 142</ref> Chế Củ cùng năm vạn dân chúng bị bắt.
 
[[Đại Việt Sử Ký Toàn Thư]] có ghi nhận về cuộc chiến này như sau:
 
Còn theo [[Việt sử toàn thư]] của [[Phạm Văn Sơn]]:
:''Lý Thường Kiệt vượt được sông Tu Mao, lại qua hai con sông nữa mới tới kinh đô Chiêm. Đang đêm nghe tin quân của mình bại trận ở Tu Mao, Chế Củ mang vợ con chạy trốn. Dân trong thành thấy quân Đại Việt đến đều ra hàng.''<ref> name="Việt sử toàn thư, tr. 142<"/ref>
 
Cũng theo Việt sử toàn thư, sau đó, Lý Thường Kiệt đem quân theo phía Nam. Vào [[tháng tư]], quân Lý tiến đến [[biên giới]] [[Chân Lạp]] ([[Campuchia]]), qua các vùng [[Phan Rang]], [[Phan Thiết]] ngày nay mà [[tiếng Chiêm]] gọi là Panduranga. Cuối cùng, do Chiêm Thành từng có thù oán với Chân Lạp nên Chế Củ không còn được chạy, bèn đầu hàng Đại Việt, và bị cầm tù cùng với năm vạn quân. Cuộc đuổi bắt vua Chế Củ mất hết một tháng.<ref> name="Việt sử toàn thư, tr. 142<"/ref>
 
Ngày [[19 tháng 6]] năm Quý Tỵ, thuyền của quân Lý về đến cửa Tư Minh, có lẽ là Tư Dung. Ngày 17 tháng 7 năm Tân Dậu, đạo quân Nam chinh về đến [[Thăng Long]]. Chế Củ mặc áo vải trắng, đầu đội mũ làm bằng cây gai, tay bị trói sau lưng do 5 người lính Võ đô dắt. Vì ông xin dâng 3 châu Bố Chính, Ma Linh và Địa Lý để chuộc tội nên được tha về.<ref> name="Việt sử toàn thư, tr. 142<"/ref>.
 
Năm 1074, ông qua đời, ở ngôi được 14 năm, không rõ bao nhiêu tuổi.
== Xem thêm ==
* [[Lý Thánh Tông]]
* [[Lý Thường Kiệt]]
 
== Chú thích ==
 
{{Các chủ đề|Lịch sử|Việt Nam}}
 
[[Thể_loạiThể loại:Vua Chăm Pa]]
[[Thể_loạiThể loại:Lịch sử Việt Nam thời Lý]]
5.681.853

lần sửa đổi