Khác biệt giữa các bản “Enver Hoxha”

n
clean up, replaced: |thumb| → |nhỏ| (10), [[File: → [[Tập tin: (8), [[Image: → [[Hình: (2) using [[Project:AWB|AWB]]
n (clean up, replaced: [[File: → [[Tập tin:, |thumb| → |nhỏ|, |right| → |phải| (3), |left| → |trái|)
n (clean up, replaced: |thumb| → |nhỏ| (10), [[File: → [[Tập tin: (8), [[Image: → [[Hình: (2) using [[Project:AWB|AWB]])
 
==Tiểu sử==
[[ImageHình:Hodza house.jpg|thumbnhỏ|trái|250px|Căn nhà nơi Hoxha lớn lên tại [[Gjirokastër]]]]
Hoxha sinh ra tại [[Gjirokastër]], một thành phố ở miền nam Albania (khi đó thuộc về [[đế quốc Ottoman]]) thành phố này cũng là quê hương của nhiều gia đình danh giá. Ông là con trai của Halil Hoxha, một thương nhân buôn vải người Tosk [[giáo đoàn Bektashi|Bektashi]]<ref>[http://www.bektashi.net/bio-babarexheb.html Biography of Baba Rexheb]: "[Enver Hoxha was] from the Gjirokastër area and [he] came from [a family] that [was] attached to the Bektashi tradition. In fact, fourteen years before Enver set off for France to study, his father brought him to seek the blessing of Baba Selim. The baba was not one to refuse the request of a petitioner and he made a benediction over the boy."</ref> bôn ba trên khắp [[châu Âu]] và [[Hoa Kỳ]], và Gjylihan (Gjylo) Hoxha. Vào năm 16 tuổi, ông đã góp phần vào việc thành lập và trở thành thư ký của Hiệp hội học sinh Gjirokastër, một tổ chức phản đối chính quyền quân chủ. Sau khi hiệp hội bị chính phủ trấn áp, ông rời quê hương và chuyển đến [[Korçë]], tiếp tục theo học ở một trường trung học Pháp. Tại đây, ông học lịch sử, văn học và triết học Pháp. Tại thành phố này, ông đọc ''[[Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản]]'' lần đầu tiên.<ref>''A Coming of Age: Albania under Enver Hoxha'', James S. O'Donnell, New York 1999, p. 193.</ref>
 
[[FileTập tin:Enver Hoxha aged 18 1927.jpg|thumbnhỏ|phải|Enver Hoxha năm 18 tuổi]]
Năm 1930, Hoxha đến học tại [[Đại học Montpellier]] ở Pháp theo một học bổng cấp nhà nước về các ngành [[khoa học tự nhiên]]. Ông đã tham gia các bài học và hội nghị của Hiệp hội Công nhân do [[Đảng Cộng sản Pháp]] tổ chức, song ông đã sớm từ bỏ vì muốn theo đuổi bằng triết học hay luật. Sau một năm, không quan tâm nhiều đến [[sinh học]], ông đã rời Montpellier để đến Paris với hy vọng tiếp tục theo học đại học. Ông theo khóa học triết học tại [[Đại học Paris|Sorbonne]], và ông đã cộng tác với báo ''[[L'Humanité]]'', viết các bài báo về tình hình ở Albania dưới [[bút danh]] ''Lulo Malësori''. Ông cũng tham gia vào một nhóm cộng sản Albania dưới sự giám hộ của [[Llazar Fundo]], người này cũng dạy luật cho ông.<ref>Hamm, Harry. ''Albania—China's Beachhead in Europe''. New York: Frederick A. Praeger, Inc., 1963., p. 84, 93.</ref>
 
 
===Cuộc sống Du kích===
[[FileTập tin:Hoxha at Odrican 1944.jpg|thumbnhỏ|250px|Chiến sĩ du kích Hoxha.]]
Ngày 8 tháng 11 năm 1941, Đảng Cộng sản Albania (sau đổi tên thành [[Đảng Lao động Albania]] vào năm 1948) được thành lập. Hai phái viên Nam Tư đã lựa chọn Hoxha từ "nhóm Korca" với địa vị một đại diện Hồi giáo làm một trong bảy thành viên của Ủy ban Trung ương lâm thời. Từ 8 tháng 4 đến 11 tháng 4 năm 1942, Hội nghị tham vấn đầu tiên của Những nhà hoạt động của Đảng Cộng sản Albania đã được tổ chức tại Tirana.<ref>Xem chú thích 1 tại trang 3 của ''Selected Works of Enver Hoxha: Volume I'' (Tirana: 8 Nentori Publishing House, 1974) p. 3.</ref> Enver Hoxha được giao thực hiện bản báo cáo chính cho các đại biểu tụ họp vào ngày 8 tháng 4 năm 1942.<ref>Enver Hoxha, "Report Delivered to the 1st Consultative Meeting of the Activists of the Communist Party of Albania" contained in the ''Selected Works of Enver Hoxha: Volume I'', pp. 3-30.</ref>
 
 
==Thời kỳ đầu lãnh đạo (1946-65)==
[[FileTập tin:Members of the First Democratic Government of Albania.jpg|thumbnhỏ|250px|Hoxha cùng với các thành viên của Chính phủ Dân chủ Lâm thời Albania.]]
Hoxha tuyên bố mình là người [[chủ nghĩa Marx-Lenin|Marxist-Leninist]] và rất thán phục nhà lãnh đạo Liên Xô [[Joseph Stalin]]. Trong giai đoạn 1945–1950, chính phủ Albania đã thông qua các chính sách nhằm củng cố quyền lực. Luật cải cách ruộng đất đã được thông qua vào tháng 8 năm 1945. Theo luật này, chính phủ sẽ tịch thu đất đai của các [[bey]] và các [[địa chủ]] lớn mà không bồi thường và trao lại nó cho nông dân. 52% toàn bộ đất đai tại Albania do các địa chủ lớn sở hữu trước khi thông quan luật; con số này giảm xuống còn 16% sau khi thông qua luật.<ref>Ramadan Marmullaku, ''Albania and the Albanians'', trans. Margot and Bosko Milosavljević (Hamden, Connecticut: Archon Books, 1975, 93–94.</ref> Về tỷ lệ mù chữ, con số 90–95% tại các vùng nông thôn vào năm 1939 đã giảm xuống còn 30% vào năm 1950 và đến năm 1985 thì con số này đã ngang bằng với các nước phương Tây.<ref>[http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+al0059) Library of Congress Country Studies ]</ref>
 
Dưới thời [[Nikita Khrushchev]], người kế nhiệm Stalin, viện trợ bị cắt giảm và Albania dược khuyến khích áp dụng chính sách chuyên môn hóa của Khrushchev. Dưới chính sách này, Albania sẽ phát triển sản xuất nông nghiệp để cung cấp cho Liên Xô và các nước khác trong [[khối Warszawa]] trong khi các nước này sẽ phát triển các ngành sản xuất đặc trưng của họ, mà về lý thuyết sẽ tăng cường khối Warszawa bằng cách giúp giảm thiếu sự thiếu hụt một số nguồn tài nguyên mà nhiều nước trong khối phải đối mặt. Tuy nhiên, điều này cũng có nghĩa rằng phát triển công nghiệp của Albania, lĩnh vực đã được Hoxha đặc biệt nhấn mạnh, sẽ bị suy giảm đáng kể.<ref>On the "socialist division of labor" see: [http://germanhistorydocs.ghi-dc.org/sub_document.cfm?document_id=1163 The International Socialist Division of Labor (7 June 1962)], German History in Documents and Images.</ref>
 
[[FileTập tin:Ppshsymbol1981.png|thumbnhỏ|Biểu tượng của Đảng Lao động Albania.]]
Từ 16 tháng 5 – 17 tháng 6 năm 1955, [[Nikolai Bulganin]] và [[Anastas Mikoyan]] đã đến thăm Nam Tư và Khrushchev từ bỏ việc trục xuất Nam Tư ra khỏi khối Cộng sản. Khrushchev cũng bắt đầu tham khảo học thuyết nhiều trung tâm của [[Palmiro Togliatti]]. Hoxha đã không được hỏi ý kiến về điều này và cảm thấy bị xúc phạm. Nam Tư bắt đầu yêu cầu Hoxha phục hồi hình ảnh cho [[Koçi Xoxe]], song Hoxha kiên quyết từ chối. Năm 1956, trong Đại hội lần thứ 20 của [[Đảng Cộng sản Liên Xô]], Khrushchev đã lên án tệ [[sùng bái cá nhân]] được xây dựng quanh [[Joseph Stalin]] và cũng buộc tội Stalin đã phạm nhiều sai lầm nghiêm trọng. Khrushchev sau đó công bố thuyết về [[chung sống hòa bình]], điều này đã khiến Hoxha rất giận dữ. Viện Nghiên cứu Marxist-Leninist, do phu nhân [[Nexhmije Hoxha|Nexhmije]] của Hoxha lãnh đạo, đã dẫn lời [[Vladimir Lenin]]: "Các nguyên tắc cơ bản trong chính sách đối ngoại của một quốc gia xã bội chủ nghĩa và của một đảng cộng sản là [[chủ nghĩa quốc tế vô sản]]; không phải chung sống hòa bình."<ref>The Institute of Marxist-Leninist Studies at the Central Committee of the Party of Labour of Albania. ''History of the Party of Labor of Albania'', 2nd ed. Tiranë: 8 Nëntori Publishing House, 1982. p. 296.</ref> Hoxha nay hoạt động tích cực hơn trên lập trường chống [[Xét lại (chủ nghĩa Marx)|Xét lại]].
 
 
==Thời kỳ lãnh đạo sau==
[[FileTập tin:Hoxha in Dardha 1966.jpg|thumbnhỏ|250px|Hoxha trong một chuyến thăm đến ngôi làng vùng cao Dardha năm 1966.]]
[[ImageHình:Albania bunkers.jpg|thumbnhỏ|250px|[[các boong-ke tại Albania]] đã được xây dựng trong thời gian cầm quyền của Hoxha nhằm ứng phó với cuộc xâm lược có thể xảy ra từ bên ngoài. Trên nửa triệu boong-ke đã được xây dựng.]]
 
Khi Hoxha tiếp tục giữ vai trò lãnh đạo, ông ngày càng có quan điểm mang tính [[lý thuyết]]. Ông đã viết bài chỉ trích dựa trên các sự kiện đương thời và dựa trên lý thuyết; đáng chú ý nhất là những lời lên án của ông đối với [[chủ nghĩa Mao Trạch Đông]] sau năm 1978.<ref>[http://marxists.org/reference/archive/hoxha/works/imp_rev/toc.htm Imperialism and the Revolution (1978), Hoxha's work condemning Maoism]</ref> Một thành tự lớn dưới thời Hoxha là sự tiến bộ của nữ quyền. Albania từng là một trong những quốc gia có tính [[gia trưởng]] nhất, nếu không muốn nói là nhất, tại châu Âu. ''[[Kanun|Bộ luật Lekë]]'', thứ quy định địa vị của phụ, viết rằng, "Một người đàn bà được biết đến như một bao tải, để chịu đựng miễn là khi cô ta sống ở nhà chồng."<ref>''Kanuni i Lekë Dukagjinit'' [The Code of Lekë Dukagjini] (Prishtinë, Kosove: Rilindja, 1972): bk. 3, chap. 5, no. 29, 38.</ref> Phụ nữ không được thừa kế bất cứ thứ gì từ cha mẹ và bị phân biệt đối xử.
Năm 1969, [[thuế trực thu]] bị bãi bỏ<ref>''An Outline of the People's Socialist Republic of Albania''. Tirana: The 8 Nëntori Publishing House, 1978.</ref> và trong giai đoạn này chất lượng của các trường học và dịch vụ chăm sóc sức khỏe tiếp tục được cải thiện. Một chiến dịch điện khí hóa đã được bắt đầu vào năm 1960 và toàn bộ đất nước được dự kiến sẽ có điện vào năm 1985. Tuy nhiên, Albania đã đạt được điều này vào ngày 25 tháng 10 năm 1970, khiến nó trở thành quốc gia đầu tiên hoàn thành điện khí hóa trên toàn cầu.<ref>Pollo and Puto, ''The History of Albania'', p. 280.</ref> Trong Cách mạng Văn hóa và Tư tưởng những năm 1967–1968, quân đội Albania đã chuyển đổi từ sách lược quân đội cộng sản truyền thống và bắt đầu tuân theo chiến lược của [[chủ nghĩa Mao Trạch Đông]] được gọi là [[chiến tranh nhân dân]], trong đó bao gồm cả việc bãi bỏ [[quân hàm]], và điều này không được khôi phục hoàn toàn cho đến năm 1991.<ref>Vickers, p. 224.</ref>
 
[[FileTập tin:Mali i Shpiragut.jpg|thumbnhỏ|330px|phải|Tên riêng của Hoxha trên mặt núi Shpiragu.]]
 
Di sản của Hoxha còn bao gồm một tổ hợp gồm 750.000 [[các boong-ke tại Albania|boong-ke]] bê tông chứa được một người trên khắp đất nước, chúng có tác dụng làm nơi canh gác và đặt các ụ súng cùng với [[vũ khí hóa học]].<ref>''[http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A61698-2005Jan9?language=printer Albania's Chemical Cache Raises Fears About Others]'' – ''[[Washington Post]]'', Monday 10 January 2005, Page A01</ref> Các boong-ke được xây dựng vững chắc và có tính lưu động, nhằm để họ có thể dễ dàng đặt chúng xuống một lỗ đào từ trước bằng một cần cẩu hoặc máy bay trực thăng. Có các loại boong-ke khác nhau như công sự ngầm để súng máy, boong-ke bãi biển, cho đến căn cứ hải quân ngầm.
 
=== Nuôi dưỡng dân tộc chủ nghĩa ===
[[FileTập tin:07Tirana Oper Mosaik.jpg|thumbnhỏ|250px|Một khảm dân tộc chủ nghĩa trên mặt tiền của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia tại Tirana.]]
Enver Hoxha đã tuyên bố trong chiến dịch chống tôn giáo rằng "tôn giáo duy nhất của người Albania là chủ nghĩa Albania,"<ref>One World Divisible: A Global History Since 1945 (The Global Century Series) by David Reynolds, 2001, page 233: "... the country." Henceforth, Hoxha announced, the only religion would be "Albanianism. ..."</ref> một trích dẫn từ bài thơ ''[[O moj Shqypni]]'' ("O Albania") của nhà văn Albania thế kỉ 19 [[Pashko Vasa]]. Các nỗ lực tập trung vào vấn đề kết nối người [[người Illyria|Illyria]]-Albania<ref name="Michael L. Galary pages 8–17">[http://books.google.com/books?id=E0U104S4msoC&printsec=frontcover&dq=Archaeology+Under+Dictatorship%27&hl=el&cd=1#v=onepage&q=&f=false The practice of Archaeology under dictatorship, Michael L. Galary & Charles Watkinson, Chapter 1, pages 8–17,2]</ref> và chứng minh lịch sử [[Hy Lạp cổ đại]] là của người Albania.<ref name="Michael L. Galary pages 8–17"/>
 
 
==Gia đình==
[[FileTập tin:Enver and Nexhmije Hoxha in home library.jpg|thumbnhỏ|phải|Enver Hoxha cùng phu nhân Nexhmije Hoxha]]
Họ ''Hoxha'' là biến thể Albania của [[Khawaja|Hodja]], một tước hiệu được ban cho tổ tiên ông vì những nỗ lực của họ trong việc giáng dạy [[Hồi giáo]] cho người Albania.<ref>[http://www.beepworld.de/members/pashtriku/dossier.htm "Ju Tregoj Pemën e Familjes të Enver Hoxhës," ''Tirana Observer'' 15 June 2007]</ref>
 
5.681.853

lần sửa đổi