Khác biệt giữa các bản “Jylland”

n
Robot: Sửa đổi hướng
n (Robot: Sửa đổi hướng)
== Tên gọi ==
 
Jutland do tiếng Đan Mạch [[trung Cổ|thời trung cổ]] là ''Iutland'', nghĩa là vùng đất của người [[Jutes]] (tiếng Đan Mạch hiện đại : ''jyde''), trong đó tiền tố ''Iut'' xuất xứ từ chữ Đan Mạch cổ ''iuthær'', tương đương với [[tiếng Bắc Âu]] cổ (norrønt) ''jótar'', có khả năng đồng nghĩa với chữ ''ýtar'' = ''các người''.
 
Nhà địa lý [[Hy Lạp]] cổ đại [[Claudius Ptolemaeus]] (khoảng 90 - 168) gọi Jutland là ''Kimbrikẽ chersonẽsos'' (bán đảo của người Cimbri, vì xưa người Cimbri cư ngụ ở phần bắc bán đảo này). Tên [[Latinh|Latin]] của bán đảo là ''Jutlandia''
 
== Lịch sử ==
Bộ luật của Jutland năm 1241 dưới thời vua Valdemar II vẫn còn được áp dụng ở vùng Schleswig tới tận năm 1900
 
Theo nhận thức của người Đức thì trước khi có cuộc [[trưng cầu dân ý|trưng cầu ý dân]] ở Schleswig năm 1920 ([[tiếng Đức]] : ''Volksabstimmung in Schleswig''), bán đảo Jutland bắt đầu từ phía bắc của sông nhỏ [[Kongeå]] (tiếng Đức : ''Königsau''), phía nam [[Vejen]] (nam Jutland) ngược lên phía bắc. Người Đức không hề tính vùng Schleswig-Sønderjylland (Südjütland) và nhất là vùng Holstein thuộc bán đảo Jutland. Lịch sử Đức thường coi vùng Nam Jutland do các người Angles (tiếng Đức : ''Angeln'') thời cổ cư ngụ, còn Jutland do người [[Jutes]] (tiếng Đức : ''Jüten'') cư ngụ. Tuy nhiên điều này không chắc chắn.
 
== Địa lý & hình thể ==
 
 
Bán đảo Jutland có dạng gần giống hình thoi, đầu phía bắc nhọn, đầu phía nam hơi thót lại. Phía đông là eo biển [[Kattegat]], phía bắc là eo biển [[Skagerak]], phía tây là [[Bắc Hải (định hướng)|Bắc Hải]] và phía nam giáp [[Đức]]. Jutland có [[diện tích]] 29.777 km2, chiếm hơn 2/3 tổng diện tích của Đan Mạch. Từ mũi [[Skagen]] (cực bắc) tới [[Padborg]] (biên giới phía nam) dài 337 km. Từ [[Fornæs]] (điểm cực đông) tới [[Bovbjerg]] (điểm cực tây) dài 174 km.
 
Về [[địa chất học|địa chất]], Jutland chịu ảnh hưởng bởi một dải mép [[băng hà]] từ thời băng hà cuối cùng (Weichsel) khoảng 10.000 - 15.000 năm [[công Nguyên|trước Công nguyên]]. Dải này rộng khoảng 20 km từ [[Ringkøbing]] tới [[Viborg]] rồi xuống phía nam. Mọi phần phía bắc và phía đông của dải này xưa kia bị băng hà bao phủ, phần phía tây của dải này là khu băng tan thành nước chảy ra Bắc Hải, để lại lớp [[trầm tích]] tạo thành vùng đất lẫn đất cát tương đối bằng phẳng ở phía tây. Khu vực phía bắc và phía đông của dải này là lớp [[băng tích]] (moraine) gồm sỏi cát, do đó khá gập ghềnh.
 
Phía tây có nhóm đảo ở [[vùng Biển lội]] (Wadden Sea) gần giáp bờ là các đảo Fanø, Rømø, Mandø, Langli và các đụn cát lớn Koresand, Jordsand
Jutland có 3 điểm cao nhất Đan Mạch là ''Yding Skovhøj'' (172,54 m trên mực nước biển), ''Møllehøj'' (170,86 m) và ''Ejer Bavnehøj'' (170,35 m)
 
Nhà thờ và 2 tấm bia đá khắc [[chữ rune]] ở [[Jelling]] là [[di sản thế giới|di sản văn hóa thế giới]] của [[Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc|UNESCO]]
 
Trong thời [[Chiến tranh thế giới thứ nhất|Đệ nhất thế chiến]], [[trận Jutland]] (Battle of Jutland, từ 31.5 - 1.6.1916) là một trong các trận hải chiến lớn nhất ở ngoài khơi Jutland giữa [[Hải quân]] [[Hoàng gia Anh]] và Hải quân Đức
 
== Dân số ==
986.568

lần sửa đổi