ADN vòng

trang định hướng Wikimedia

ADN vòng là phân tử ADN ở dạng đường cong khép kín, không có hai đầu mút,[1][2] gọi đầy đủ hơn là "phân tử ADN hình vòng tròn".[3] Đây là khái niệm dịch từ thuật ngữ nước ngoài: Circular DNA (tiếng Anh), ADN circulaire (tiếng Pháp) dùng để chỉ phân tử ADN không có hai đầu tự do như ở dạng thẳng (dạng tuyến tính) mà lại khép kín (hình 1).

Hình 1: Mô hình 3D (vi tính) của ADN dạng vòng Borromean, với các ion kẽm mô tả bằng viên cầu màu xám.

Các loạiSửa đổi

Có nhiều loại ADN vòng khác nhau, ở các trạng thái khác nhau, nhưng đều có chung đặc điểm cơ bản là ADN ở dạng đường cong kín (DNA closed).[4] Một số loại ADN vòng thường gặp là:

  • Plasmit (plasmid).
  • Nhiễm sắc thể nhân sơ (circular bacterial chromosomes).
  • ADN ty thể (Mitochondrial DNA).
  • ADN lục lạp (Chloroplast DNA).
  • ADN vòng hoá trị (covalently closed circular DNA).

Thay đổi dạngSửa đổi

 
Hình 2: Sự thay đổi dạng của ADN vòng tuỳ độ pH.
 
Hình 3: Sơ đồ ADN vòng và khả năng thay đổi cấu trúc của nó.

ADN vòng trong tế bào sống không có hình dạng cố định, mà thay đổi thuỳ theo môi trường nội bào và chức năng nó thực hiện.

  • Chẳng hạn, trong độ pH khác nhau, cùng loại ADN vòng lại có dạng và trạng thái xoắn khác nhau (hình 2).
  • Hoặc do thực hiện chức năng hay do tác động của enzym, một ADN có thể được "mở vòng" thành dạng tuyến tính, bị cắt bớt bởi enzym giới hạn, hoặc được nối lại và "đóng vòng" trở lại nhờ enzym ligaza (hình 3).

Hình ảnhSửa đổi

Một số hình ảnh về các loại và trạng thái ADN vòng

Xem thêmSửa đổi

ARN vòng.

AMP vòng.

Peptit vòng.

Nguồn trích dẫnSửa đổi

  1. ^ “Circular DNA”.
  2. ^ Henrik Devitt Møller et all. “Circular DNA elements of chromosomal origin are common in healthy human somatic tissue”.
  3. ^ Phạm Thành Hổ: "Di truyền học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 1998.
  4. ^ “Circular DNA”.