Biên niên sử Hà Nội

Biên niên sử Hà Nội ghi lại các sự kiện của thành phố Hà Nội theo thứ tự thời gian. Xem thêm hai bài Lịch sử Hà NộiLịch sử Việt Nam để hiểu rõ các giai đoạn.

Sundial (PSF).svg

Cổ đạiSửa đổi

Vùng đất quanh Hà Nội hiện nay được biết đến từ lâu, đó là thành Cổ Loa được tìm thấy khoảng 200 TCN.

Bắc thuộc lần 2 - lần 3 (từ thuộc Hán đến thuộc Đường)Sửa đổi

Thời nhà Hậu LýSửa đổi

Thời nhà TrầnSửa đổi

Bắc thuộc lần 4 (thuộc Minh)Sửa đổi

Thời Hậu Lê và thời kỳ Nam-Bắc triềuSửa đổi

Thời nhà NguyễnSửa đổi

Thời Pháp thuộcSửa đổi

  • 1930: Xây dựng nhà máy điện Yên Phụ.[26] Tháng 6 năm 1930 thành ủy Hà Nội chính thức thành lập, do đồng chí Nguyễn Ngọc Vũ làm bí thư
  • 1931: ngày 2/2/1931 nhân dân Hà Nội mít tinh kỉ niệm một năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
  • 1932: Tờ Phong Hóa của Tự lực văn đoàn ra số đầu tiên.[41]
  • 1934: Thành lập Trường tư thục Thăng Long.[42]
  • 1935: Tiểu thuyết thứ bảy ra số đầu tiên.[41]
  • 1937: ngày 1/5/1937 nhân dân Hà Nội lần đầu tiên kỉ niệm Ngày Quốc tế Lao động tại khu Đấu xảo
  • 1938: Tờ báo trào phúng Vịt Đực ra số đầu tiên.[43]
  • 1939: tháng 10 năm 1939 an toàn khu của Xứ ủy được thành lập ở huyện Hoài Đức
  • 1942: an toàn khu của Xứ ủy được thành lập ở huyện Ứng Hòa
  • 1945:
    • 9 tháng 3: Quân đội Nhật tổ chức đảo chính.[44]
    • 20 tháng 7: Trần Văn Lai trở thành thị trưởng người Việt đầu tiên.[44]
    • 15 tháng 8: Xứ ủy Bắc kì họp tại làng Vạn Phúc, Hà Đông quyết định xúc tiến khởi nghĩa
    • 17 tháng 8: Tổng hội viên chức mít tinh hô hào ủng hộ chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim.Ủy ban quân sự cách mạng Hà Nội chiếm diễn đàn để tuyên truyền cách mạng.
    • 18 tháng 8: cờ đỏ sao vàng xuất hiện nhiều tuyến phố ở Hà Nội. các huyện Ứng Hòa, Chương Mỹ, Quốc Oai khởi nghĩa giành chính quyền. Các huyện Thanh Trì, Thạch Thất, Phúc Thọ, Thường Tín khởi nghĩa thắng lợi
    • 19 tháng 8: Quân đội Việt Minh chiếm Hà Nội.[45]

1945-1947Sửa đổi

1954 đến hết Thế kỷ 20Sửa đổi

  • Năm 1954: Hà Nội khi tiếp quản gồm 4 quận nội thành (34 khu phố, 37.000 dân) và 4 quận ngoại thành (45 xã, 16.000 dân), đánh số từ I đến VIII, với diện tích 152 km². Ngày 13/12/1954, sáp nhập khu vực phố Gia Lâm (gồm phố Gia Lâm, khu nhà ga Gia Lâm, sân bay Gia Lâm, và 4 xã Hồng Tiến, Việt Hưng, Long Biên, Ngọc Thụy) của tỉnh Bắc Ninh vào Hà Nội.
  • 1956-1957: Phong trào Nhân Văn-Giai Phẩm.
  • 3/1958: Bỏ 4 quận nội thành, thay bằng 12 khu phố: Hoàn Kiếm, Hàng Cỏ, Hai Bà Trưng, Hàng Bông, Cửa Đông, Hàng Đào, Trúc Bạch, Văn Miếu, Ba Đình, Bạch Mai, Bảy Mẫu, Ô Chợ Dừa.
  • 1959: chia lại thành 8 khu phố nội thành: Hoàn Kiếm, Hàng Cỏ, Hai Bà Trưng, Trúc Bạch, Ba Đình, Đồng Xuân, Đống Đa, Bạch Mai và 4 huyện ngoại thành (có 43 xã).
  • 1961:
  • 1966-1968: Không quân Mỹ bắt đầu ném bom. Một phần thành phố đi sơ tán.
  • 21/11/1970, Mỹ cho đổ bộ quân đánh chiếm trại tù Sơn Tây nhằm giải thoát khoảng 65-70 tù binh hiện đang bị giam tại đây nhưng không thành công vì số này trước đó đã được chuyển đi nơi khác.
  • 1972: Chiến dịch Linebacker II, 12 ngày đêm Điện Biên Phủ trên không
  • 21/12/1974: Thành lập các tiểu khu ở các khu nội thành, thay thế cho khối dân phố.
  • 1978:
    • Tháng 12: Sắp xếp lại các tiểu khu: khu Hoàn Kiếm có 18 tiểu khu, khu Ba Đình có 15 tiểu khu, khu Đống Đa có 23 tiểu khu, khu Hai Bà Trưng có 22 tiểu khu, tổng cộng là 78 tiểu khu.
    • Ngày 29 tháng 12: Quốc hội khóa VI, kỳ họp thứ 4 (tháng 12 năm 1978) đã quyết định mở rộng Thủ đô Hà Nội (lần thứ hai) với diện tích đất tự nhiên là 2136 km², dân số 2,5 triệu người gồm bốn khu phố nội thành, một thị xã và 11 huyện ngoại thành. Hà Nội lấy thêm 5 huyện và 1 thị xã của tỉnh Hà Sơn Bình (Ba Vì, Thạch Thất, Phúc Thọ, Đan Phượng, Hoài Đức, thị xã Sơn Tây), 2 huyện của tỉnh Vĩnh Phú (Mê Linh, Sóc Sơn).
  • 6/1981: Đổi khu phố thành quậntiểu khu thành phường.
  • 12/8/1991: Tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa VIII, ranh giới Thủ đô Hà Nội được điều chỉnh. Trả 5 huyện và 1 thị xã đã lấy năm 1978 cho tỉnh Hà Tây và 1 huyện (Mê Linh) cho tỉnh Vĩnh Phú, còn bốn quận nội thành và năm huyện ngoại thành, với diện tích đất tự nhiên 924 km².
  • 1994:
    • Ngày 14 tháng 7, chợ Đồng Xuân bị cháy, gần như toàn bộ gian hàng trong chợ bị thiêu rụi.
  • 27/12/1995: Lập quận Tây Hồ
  • 1997:
    • Ngày 1 tháng 1: Lập quận Thanh Xuân
    • Ngày 1 tháng 9: Lập quận Cầu Giấy
    • Tháng 11: Tổ chức Hội nghị thượng đỉnh các nước nói tiếng Pháp - Francophonie 1997.
  • 1999: Hà Nội được UNESCO tôn vinh là thành phố vì hòa bình[48]

Thế kỷ 21Sửa đổi

  • 2003:
  • 1/1/2004: Lập 2 quận Long BiênHoàng Mai.
  • 2005:
    • Hà Nội có gần 3,2 triệu người, vượt 3% so với dự báo, đạt mật độ dân số trên 3450 người/km², gấp trên 100 lần so với mật độ chuẩn thế giới.
    • Ngày 8 tháng 3: Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội-(HaSTC) chính thức đi vào hoạt động.
  • 2006: Tổ chức hội nghị thượng đỉnh APEC 2006.
  • Năm 2007, dân số Hà Nội tăng thêm 138.100 người, đạt 3.398.889 nhân khẩu với 784.881 hộ, tăng 3,5% so với năm 2006[49].
  • 2008:
  • Ngày 8 tháng 5 năm 2009: Chính phủ Việt Nam ra Nghị quyết 19/NQ-CP thành lập quận Hà Đông trên cơ sở toàn bộ diện tích, dân số của thành phố Hà Đông trước đây và thành phố Sơn Tây chuyển thành thị xã Sơn Tây.[52]
  • 2010: Chuỗi sự kiện kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội.
  • Ngày 27 tháng 12 năm 2013: Chính phủ ban hành Nghị quyết số 132/NQ-CP về việc tách huyện Từ Liêm để thành lập 2 quận mới là Bắc Từ LiêmNam Từ Liêm.[53]
  • 2019:
  • 2020:
    • Ngày 9 tháng 1: Xảy ra vụ đụng độ vào rạng sáng tại xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức giữa một số người dân địa phương với lực lượng cảnh sát cơ động, hậu quả là 3 cảnh sát và 1 người dân tử vong.[55]
  • 2022:
    • Ngày 13 tháng 1: Chính thức khánh thành tuyến đường sắt trên cao Cát Linh – Hà Đông, sau hơn 10 năm xây dựng và hơn 2 tháng vận hành thử.[56]
    • Ngày 13 tháng 4: Hà Nội trở thành địa phương cuối cùng trên cả nước cho phép các trường mầm non hoạt động trở lại sau gần 1 năm phải đóng cửa để phòng chống đại dịch COVID-19.[57]
    • Tháng 5: Tổ chức SEA Games 2021 (bị hoãn từ 2021 do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19).[58]

Tham khảoSửa đổi

  • Papin, Philippe (2001). Histoire de Hanoi. Fayard. tr. 381–386. ISBN 2 213 60671 4.
  • Philippe Papin (2010). Lịch sử Hà Nội. Hà Nội: Nhà xuất bản Mỹ thuật.
  • William S. Logan (2010). Hà Nội: Tiểu sử một đô thị. Hà Nội: Nhà xuất bản Hà Nội.
  • Georges Boudarel (2002). Hanoi: City of the Rising Dragon. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield.
  • Trần Huy Liệu (2010). Lịch sử thủ đô Hà Nội. Hà Nội: Nhà xuất bản Thời Đại.
  • Trần Quốc Vượng (2011). Với Thăng Long – Hà Nội. Hà Nội: Nhà xuất bản Thế giới.
  • Nguyễn Vinh Phúc (2010). Lịch sử Thăng Long – Hà Nội. Hà Nội: Nhà xuất bản Thời Đại.
  • Phạm Văn Hà (chủ biên) (2013) Lịch sử Hà Nội. Hà Nội. nhà xuất bản Hà Nội

Xem thêmSửa đổi

Ghi chúSửa đổi

  1. ^ a b c d Hà Nội tại Từ điển bách khoa Việt Nam
  2. ^ Philippe Papin 2010, tr. 197.
  3. ^ a b Philippe Papin 2010, tr. 198.
  4. ^ Philippe Papin 2010, tr. 199.
  5. ^ Philippe Papin 2010, tr. 203.
  6. ^ Philippe Papin 2010, tr. 206.
  7. ^ Nguyễn Vinh Phúc 2010, tr. 305.
  8. ^ William S. Logan 2010, tr. 115.
  9. ^ Philippe Papin 2010, tr. 228.
  10. ^ Philippe Papin 2010, tr. 213.
  11. ^ Philippe Papin 2010, tr. 210.
  12. ^ William S. Logan 2010, tr. 140.
  13. ^ Trần Huy Liệu 2010, tr. 117.
  14. ^ Philippe Papin 2010, tr. 217.
  15. ^ Trần Huy Liệu 2010, tr. 128.
  16. ^ William S. Logan 2010, tr. 138.
  17. ^ Trần Huy Liệu 2010, tr. 127.
  18. ^ a b c Nguyễn Vinh Phúc 2010, tr. 308.
  19. ^ William S. Logan 2010, tr. 143.
  20. ^ William S. Logan 2010, tr. 154.
  21. ^ a b Nguyễn Vinh Phúc 2010, tr. 313.
  22. ^ Trần Huy Liệu 2010, tr. 123.
  23. ^ a b Nguyễn Vinh Phúc 2010, tr. 323.
  24. ^ Nguyễn Vinh Phúc 2010, tr. 315.
  25. ^ William S. Logan 2010, tr. 129.
  26. ^ a b Nguyễn Vinh Phúc 2010, tr. 314.
  27. ^ Nguyễn Vinh Phúc 2010, tr. 324.
  28. ^ Nguyễn Vinh Phúc 2010, tr. 273.
  29. ^ Philippe Papin 2010, tr. 261.
  30. ^ a b Nguyễn Vinh Phúc 2010, tr. 325.
  31. ^ Trần Huy Liệu 2010, tr. 121.
  32. ^ William S. Logan 2010, tr. 162.
  33. ^ William S. Logan 2010, tr. 148.
  34. ^ William S. Logan 2010, tr. 163.
  35. ^ a b William S. Logan 2010, tr. 164.
  36. ^ a b William S. Logan 2010, tr. 165.
  37. ^ Nguyễn Vinh Phúc 2010, tr. 341.
  38. ^ Trần Huy Liệu 2010, tr. 167.
  39. ^ Trần Huy Liệu 2010, tr. 122.
  40. ^ Lịch sử Hà Nội- sở GD&ĐT Hà Nội
  41. ^ a b Nguyễn Vinh Phúc 2010, tr. 331.
  42. ^ Philippe Papin 2010, tr. 266.
  43. ^ Philippe Papin 2010, tr. 269.
  44. ^ a b Philippe Papin 2010, tr. 273.
  45. ^ Philippe Papin 2010, tr. 275.
  46. ^ “Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội (từ năm 1802 đến năm 1945)”. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 12 năm 2009. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2009.
  47. ^ Hiến pháp 1946
  48. ^ “Hà Nội xứng danh "Thành phố vì hòa bình".
  49. ^ Hà Nội có 3,4 triệu người trên VnExpress, 16/12/2007
  50. ^ “Hà Nội có 17 người chết, thiệt hại 3.000 tỷ đồng”. Vnexpress. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2008.
  51. ^ Hồng Khánh. “75 người chết vì mưa lũ”. Vnexpress. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2008.
  52. ^ Quyết định số 19/NQ-CP của Chính phủ: Về việc xác lập địa giới hành chính xã Đông Xuân thuộc huyện Quốc Oai; các xã Tiến Xuân, Yên Bình, Yên Trung thuộc huyện Thạch Thất; huyện Mê Linh thuộc thành phố Hà Nội; thành lập Quận Hà Đông và các phường trực thuộc; chuyển thành phố Sơn Tây thành Thị xã Sơn Tây thuộc thành phố Hà Nội
  53. ^ “Nghị quyết 132/NQ-CP năm 2013 của Chính phủ về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Từ Liêm để thành lập 02 quận và 23 phường thuộc thành phố Hà Nội”. Cổng Thông tin điện tử Chính Phủ. 27 tháng 12 năm 2013.
  54. ^ “Tổng dân số của Hà Nội là 8.053.663 người”. Báo Hànộimới. 12 tháng 10 năm 2019.
  55. ^ “Ba cảnh sát hy sinh trong vụ đụng độ ở Đồng Tâm”. VnExpress. 9 tháng 1 năm 2020.
  56. ^ “Đường sắt Cát Linh - Hà Đông khánh thành, đón vị khách thứ 1 triệu”. Báo Lao Động. 13 tháng 1 năm 2022.
  57. ^ “Hà Nội cho toàn bộ trẻ mầm non đến trường từ 13/4”. VnExpress. 8 tháng 4 năm 2022.
  58. ^ “SEA Games 31 chính thức bị hoãn sang năm 2022”. Báo Lao Động. 8 tháng 7 năm 2021.

Liên kết ngoàiSửa đổi