Cổng thông tin:Bắc Triều Tiên

Cổng thông tin:Bắc Triều Tiên

Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (tiếng Triều Tiên조선민주주의인민공화국 (Triều Tiên Dân chủ chủ nghĩa Nhân dân Cộng hòa quốc)Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk), gọi ngắn là Triều Tiên (조선, MR: Chosŏn)[a], Bắc Triều Tiên (북조선, MR: Puk-chosŏn)[b] hay Bắc Hàn (북한, RR: Buk'han)[c] là một quốc gia nằm ở Đông Á trên nửa phía Bắc của Bán đảo Triều Tiên, tách biệt với Hàn Quốc ở miền Nam. Hai nước từng là một quốc gia thống nhất cho tới năm 1945. Biên giới phía Bắc đa phần giáp với Trung Quốc dọc theo các sông Áp LụcĐồ Môn. Bắc Triều Tiên và Nga có chung đường biên giới dài 18,3 km dọc theo sông Đồ Môn ở phía Đông Bắc.

Bắc Triều Tiên chỉ có một đảng cầm quyền hoạt động dù trên danh nghĩa là một nhà nước đa đảng với 3 đảng cùng tham gia vào hệ thống chính trị, trong đó, Đảng Lao động Triều Tiên giữ vai trò là đảng cầm quyền.[1] Đảng Lao động Triều Tiên đề ra hệ tư tưởng mới là thuyết Juche (Chủ thể), một tư tưởng được tự sáng tạo bởi Kim Il-sung - cố lãnh tụ của quốc gia này, được Kim Il-sung xem là sự kết hợp giữa chủ nghĩa Marx-Lenin với văn hóa truyền thống Triều Tiên. Juche dựa trên những đặc điểm chính là luôn sẵn sàng "tự cung tự cấp" khi bị bao vây cấm vận, đề cao tinh thần tự lực tự cường khi bị cô lập bởi cấm vận của "kẻ thù" và mở rộng khi chủ nghĩa xã hội giành được vị thế, kết hợp với văn hóa truyền thống Triều Tiên và chủ nghĩa Marx-Engels-Lenin.[2] Tuy nhiên, từ năm 2009, các mối liên hệ với chủ nghĩa cộng sản truyền thống đã bị quốc hội nước này chính thức loại bỏ khỏi Hiến pháp.[3][4]

Theo Hiến pháp sửa đổi năm 2019, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên là một nhà nước xã hội chủ nghĩa "kiểu mới" kiêm "nhà nước Cách Mạng", tư tưởng Kim Nhật Thành cùng tư tưởng Kim Jong-Il thay thế cho Marx-Engels-Lenin là những hệ tư tưởng chỉ đạo cho mọi hoạt động của đất nước và Đảng Lao động Triều Tiên là đảng lãnh đạo duy nhất. Hiến pháp mới cũng đề cập đến sự thống nhất ý thức hệ và chính trị của nhân dân trong Liên minh Công Nông, thiết lập chuyên chính dân chủ nhân dân và nhà nước hoạt động theo cơ chế tập trung dân chủ.[3]

Tâm điểm trong học thuyết xây dựng đất nước của Bắc Triều Tiên hiện nay là chính sách Songun (Tiên quân) - nghĩa là "quân sự trên hết", chính sách này tập trung đến mức tối đa mọi nguồn lực đất nước vào việc tăng cường sức mạnh quân đội với mục tiêu cao nhất - theo nước này; là "tái thống nhất dân tộc Triều Tiên". Bắc Triều Tiên là xã hội tự cô lập, khép kín, tách biệt, sùng bái lãnh tụ và quân sự hoá nhất trên thế giới - với tổng số 9.495.000 quân chính quy cũng như dự bị cùng nhân viên bán quân sự. Quân đội thường trực là 1,21 triệu người - lớn thứ 4 trên thế giới, sau Trung Quốc, MỹẤn Độ (thống kê năm 2007).[5] Bắc Triều Tiên cũng được cho là đã chế tạo thành công vũ khí hạt nhân và có một chương trình không gian với trình độ đáng kể, vốn đã thành công trong việc đưa vệ tinh lên vũ trụ.[6][7][8][9] Tuy nhiên hiện nay, quốc gia này vẫn đang phải đối mặt với rất nhiều những thách thức như tỷ lệ nghèo[10][11][12]suy dinh dưỡng[12][13][14][15] do tình trạng thiếu hụt lương thực - thực phẩm hàng năm[16][17][18], các lệnh trừng phạt, cấm vận kinh tế quy mô quốc tế liên quan đến chương trình hạt nhân - tên lửa, bị phương Tây đánh giá kém trong vấn đề nhân quyền[19][20], nạn tham nhũng trong giới lãnh đạo[21][22] cùng làn sóng người đào tẩu khỏi đất nước xuống phía Nam.[23]

Địa lý

Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (còn gọi là Triều Tiên hoặc Bắc Triều Tiên) nằm ở Đông Á, ở nửa phía bắc của bán đảo Triều Tiên. Triều Tiên có chung đường biên giới với; Trung Quốc dọc theo sông Áp Lục, Nga dọc theo sông Đồ Môn, và Hàn Quốc dọc theo Khu phi quân sự liên Triều (K-DMZ). Biển Hoàng HảiVịnh Triều Tiên bao phủ bờ biển phía tây, biển Nhật Bản bao phủ bờ biển phía đông. Triều Tiên chủ yếu là đồi núi bị chia tách bởi các thung lũng hẹp và sâu. Các đồng bằng ven biển rộng ở phía tây và bị chia nhỏ ở phía đông

Lịch sử

Lịch sử Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (còn gọi là Bắc Triều Tiên) bắt đầu với việc phân chia của bán đảo Triều Tiên vào cuối Thế chiến II năm 1945, và sự thành lập của chính quyền thân Cộng sản Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (CHDCND Triều Tiên) với người đứng đầu Kim Nhật Thành, vốn là một lãnh đạo quân du kích trước đó. Năm 1950 chiến tranh Triều Tiên bùng nổ. Sau nhiều phá hoại, chiến tranh kết thúc với hiện trạng cũ được khôi phục. CHDCND Triều Tiên đã thất bại trong việc thống nhất Triều Tiên, và các lực lượng Liên Hợp Quốc do Mỹ dẫn đầu đã thất bại trong việc chinh phục Bắc Triều Tiên. Bán đảo Triều Tiên bị Khu phi quân sự Triều Tiên chia cắt, và một lực lượng quân sự Mỹ vẫn hiện diện tại Hàn Quốc. Căng thẳng giữa hai bên vẫn tiếp tục. Kim Il-sung nắm giữ quyền lực cho đến khi ông qua đời vào năm 1994. Ông đã phát triển thói sùng bái cá nhân phổ biến với chính mình và đưa đất nước cộng sản này vào một con đường độc lập tự chủ theo tư tưởng Chủ thể(1 phần của ý thức hệ cộng sản Marx-Engels-Lenin) theo nguyên tắc quân phiệt nhân dân thời nội chiến. Tuy nhiên, do các thiên tai tự nhiên và sự sụp đổ của khối Xô viết vào năm 1991, nước CHDCND Triều Tiên thân Trung Quốc đã bị khủng hoảng kinh tế trầm trọng. Con trai của Kim Nhật Thành, Kim Chính Nhật, kế tục vị trí lãnh đạo và sau đó lại được con trai của chính ông, Kim Chính Ân nối tiếp.

Chính trị

Chính trị của Triều Tiên diễn ra trong khuôn khổ triết lý chính thức của nhà nước, Juche, một khái niệm được tạo ra bởi Hwang Jang-yop và sau đó là do Kim Il-sung. Lý thuyết Juche là niềm tin rằng thông qua sự tự lực và một nhà nước độc lập mạnh mẽ, chủ nghĩa xã hội đích thực có thể đạt được

Hệ thống chính trị của Triều Tiên được xây dựng theo nguyên tắc tập trung hóa. Trong khi Hiến pháp Triều Tiên chính thức bảo đảm bảo vệ quyền con người, trong thực tế có những giới hạn nghiêm trọng đối với tự do ngôn luận, và chính phủ giám sát chặt chẽ cuộc sống của công dân Triều Tiên. Hiến pháp định nghĩa CHDCND Triều Tiên là "một chuyên chính dân chủ nhân dân" dưới sự lãnh đạo của Đảng Lao động Triều Tiên (WPK), được trao quyền tối cao pháp lý đối với các đảng phái chính trị khác.

Ngôn ngữ

Tôn giáo

Kinh tế

Văn hóa

Khoa học và giáo dục

Tỉnh và thành phố

Phân cấp hành chính Bắc Triều Tiên
Thành phố trực thuộc Trung ương

Pyongyang • Rason

Tỉnh
  • Chagang (자강도; 慈江道; Từ Giang đạo)
  • Hamgyŏng Bắc (함경 북도; 咸鏡北道; Hàm Kính Bắc đạo)
  • Hamgyŏng Nam (함경 남도; 咸鏡南道; Hàm Kính Nam đạo)
  • Hwanghae Bắc (황해 북도; 黃海北道; Hoàng Hải Bắc đạo)
  • Hwanghae Nam (황해 남도; 黃海南道; Hoàng Hải Nam đạo)
  • Kangwŏn (강원도; 江原道; Giang Nguyên đạo)
  • P'yŏngan Bắc (평안 북도; 平安北道; Bình An Bắc đạo)
  • P'yŏngan Nam (평안 남도; 平安南道; Bình An Nam đạo)
  • Ryanggang (량강도; 兩江道; Lưỡng Giang đạo)

Một hình ảnh

Kumsusan Palace of the Sun Pyongyangpanoramic (1).jpg

Đại học đường Nhân Dân Bình Nhưỡng
0662 - Nordkorea 2015 - Pjöngjang - Triumphbogen (22551289347).jpg

Khải Hoàn Môn Bình Nhưỡng
DMZ seen from the north, 2005.jpg

DMZ nhìn từ Bắc Triều Tiên.

Nhân vật

Các cổng thông tin

Tẩy sạch vùng nhớ đệm máy chủ


Lỗi chú thích: Đã tìm thấy thẻ <ref> với tên nhóm “lower-alpha”, nhưng không tìm thấy thẻ tương ứng <references group="lower-alpha"/> tương ứng, hoặc thẻ đóng </ref> bị thiếu

  1. ^ “North Korea goes to the polls - with only one candidate to choose from”. The Telegraph. Truy cập 3 Tháng tư 2021.
  2. ^ “Ảnh vệ tinh hé lộ bí ẩn Bắc Hàn”. BBC News Tiếng Việt. 10 Tháng tám 2009. Truy cập 3 Tháng tư 2021.
  3. ^ a b DPRK has quietly amended its Constitution( tại WebCite)
  4. ^ “Triều Tiên đã không còn được công nhận là nhà nước XHCN từ khi nào?”. baotinhhoa.com. 20 tháng 7 năm 2019.
  5. ^ Bureau of East Asian and Pacific Affairs (tháng 4 năm 2007). “Background Note: North Korea”. United States Department of State. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2007.
  6. ^ “Armed forces: Armied to the hilt”. The Economist. ngày 19 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 28 tháng 7 năm 2011.
  7. ^ Anthony H. Cordesman (ngày 21 tháng 7 năm 2011). The Korean Military Balance (PDF). Center for Strategic & International Studies. ISBN 978-0-89206-632-2. Truy cập ngày 28 tháng 7 năm 2011. The DPRK is one of the most militarized countries in the world. It has extraordinarily large anti-aircraft holdings, nearly twice the artillery strength of the Republic of Korea (South Korea), as well as a major advantage in self-propelled artillery and a massive lead in multiple rocket launchers.
  8. ^ International Space Dominance: 7 Nations Launching the Next Space Race, Popular Mechanics, ngày 1 tháng 10 năm 2009
  9. ^ BBC News Vietnamese (9 tháng 2 năm 2016). “Vệ tinh của Bắc Triều Tiên vào quỹ đạo”. www.bbc.com.
  10. ^ Huyền Lê (Theo AFP) (1 tháng 4 năm 2021). “Nga nói Triều Tiên đang rất khó khăn”. vnexpress.net.
  11. ^ Huyền Lê (theo AFP) (7 tháng 7 năm 2021). “LHQ cảnh báo Triều Tiên đối mặt 'đói kém cùng cực'. vnexpress.net.
  12. ^ a b ipj/msh (Reuters, AP) (9 tháng 6 năm 2020). 'Some starving' in North Korea as COVID constrains China trade, say UN experts”. www.dw.com.
  13. ^ Edith M. Lederer - The Associated Press (7 tháng 3 năm 2019). “Over 43 per cent of North Koreans are malnourished: UN report”. globalnews.ca.
  14. ^ Kim Long (theo Yonhap, KRT, FAO và WFP) (22 tháng 1 năm 2021). “Triều Tiên đứng chót bảng xếp hạng về tỷ lệ suy dinh dưỡng”. nongnghiep.vn.Quản lý CS1: nhiều tên: danh sách tác giả (liên kết)
  15. ^ PV/VOV-Bắc Kinh (5 tháng 5 năm 2021). “Gần 1/5 trẻ em Triều Tiên dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng”. vov.vn.
  16. ^ Ngọc Ánh (Theo Bloomberg) (15 tháng 7 năm 2021). “Triều Tiên thiếu lương thực tồi tệ nhất thập kỷ”. vnexpress.net.
  17. ^ KHOA THƯ (16 tháng 6 năm 2021). “Ông Kim Jong Un: Triều Tiên thiếu lương thực trầm trọng do bệnh dịch, thiên tai”. tuoitre.vn.
  18. ^ Khánh Lynh (Theo Al Jazeera) (5 tháng 5 năm 2019). “Liên Hợp Quốc nói 10 triệu người Triều Tiên có nguy cơ thiếu đói”. vnexpress.net.
  19. ^ Human Rights Watch. “World Report 2020: North Korea”. www.hrw.org.
  20. ^ Freedom House. “North Korea: Freedom in the World 2020 Country Report”. freedomhouse.org.
  21. ^ Thùy Linh (tổng hợp) (7 tháng 12 năm 2012). “10 quốc gia tham nhũng nhất thế giới năm 2012”. vnexpress.net.
  22. ^ Transparency International Organization. “2020 CORRUPTION PERCEPTIONS INDEX: KOREA, NORTH”. www.transparency.org.
  23. ^ VnExpress. “Topic: Người Triều Tiên đào tẩu”. vnexpress.net.