Danh sách dịch bệnh

bài viết danh sách Wikimedia

Bài viết này là một danh sách ca tử vong do bệnh truyền nhiễm gây ra. Danh sách này không bao gồm các bệnh không truyền nhiễm phổ biến như bệnh tim mạchung thư.

Danh sách ca tử vong
do bệnh truyền nhiễm
1607–1635, Bảo tàng Deutsches Historisches ở Berlin
Giai đoạnLịch sử loài người

Dịch bệnh đáng chú ý đầu tiên trong danh sách này là bệnh dịch thành Athens (429–426 TCN) với con số tử vong từ 75 đến 100 nghìn người, cho đến nay vưa chưa rõ căn bệnh gây ra hậu quả này.[1][2][3] Một căn bệnh không rõ khác (được cho là đậu mùa) đã lây lan trong khoảng 165–180 (có thể đến tận năm 190) tại Đế quốc La Mã và giết khoảng 5 đến 10 triệu người.[4] Một căn bệnh cũng được cho là đậu mùa đã giết ít nhất 1 triệu người ở châu Âu từ năm 250 đến 266.[5] Trong khoảng 735–737, đậu mùa làm giảm một phần ba dân số Nhật Bản, tương đương với 2 triệu nhân khẩu.[6][7] Tính riêng từ năm 1877 đến 1977, có khoảng 500 triệu ca tử vong do đậu mùa.[8][9][10][11] Năm 1520, đậu mùa đã khiến 40% dân số Mexico tử vong;[12] quốc gia này sau đó ghi nhận thêm hai dịch bệnh không rõ nguyên nhân lần lượt giết chết khoảng 80% và 50% dân số toàn quốc.[13][14][15][16] Ba dịch bệnh này cùng với một số cơn dịch sau đó ở Mexico (lúc bấy giờ là một phần lãnh thổ của Tân Tây Ban Nha) ngày nay được gọi chung là cocoliztli (trong tiếng Nahuatl có nghĩa là loài gây hại hoặc bệnh dịch).

Ba đợt bùng phát dịch hạch trong lịch sử đã được gọi là đại dịch. Lần thứ nhất vào năm 541 đã chấm dứt cuộc đời của 25 đến 100 triệu người, trong đó có 40–50% dân số châu Âu.[17][18][19] Lần thứ hai bắt đầu với Cái Chết Đen (1331–1353) giết chết từ 75 đến 200 triệu người,[20] bao gồm 10–60% dân số châu Âu và sau đó là một loạt các đợt bùng phát từ năm 1360 đến 1835, mỗi đợt gây ra cái chết cho hàng nghìn cho đến cả triệu người. Lần thứ ba (1855–1860) lây lan toàn cầu và khiến 10 triệu người ở Ấn Độ cùng 2 triệu người khác ở Trung Quốc qua đời.[21][22] Từ năm 1816 đến năm 1975, liên tục xảy ra ba đại dịch bệnh tả ở nhiều nơi trên khắp thế giới. Bốn trong số đó đã lấy đi sinh mạng của ít nhất 100 nghìn người, đặc biệt lần thứ ba vượt ngưỡng 1 triệu; đợt bùng phát thứ năm giết chết ít nhất 9.400 người và hai đại dịch còn lại không rõ số ca tử vong.[23] Bệnh cúm cũng đã nhiều lần bùng phát với số lượng người tử vong đáng kể: hơn 1 triệu người ra đi vì căn bệnh này vào năm 1889–1890,[24] đại dịch 1918 khiến 17 đến 100 triệu người qua đời,[25][26][27] lần lượt có thêm 2 và 1 triệu người nữa mất vào năm 1957–1958 và 1968–1969,[28] gần đây nhất 151.700 đến 575.400 người đã chết trong đại dịch 2009.[29] Một bệnh viêm não đã giết 1,5 triệu người trong khoảng 1915–1926.[30] Từ năm 1960 đến nay, hơn 32 triệu người trên toàn cầu đã không qua khỏi bệnh HIV/AIDS.[31]

Thế kỷ 15 trở về trướcSửa đổi

Số ca tử vong (ước tính) Địa điểm Thời gian Sự kiện Bệnh Nguồn
75.000–100.000 Hy Lạp 429–426 TCN Bệnh dịch thành Athens Không biết, có thể là sốt phát ban, thương hàn hoặc sốt xuất huyết do virus [1][2][3]
Hy Lạp (Bắc Hy Lạp, Cộng hòa La Mã) 412 TCN Dịch bệnh 412 TCN Không biết, có thể là cúm [32]
5–10 triệu Đế quốc La Mã 165–180 (có thể đến tận 190) Đại dịch Antonine Không biết, có thể là đậu mùa [4]
1 triệu + Châu Âu 250–266 Bệnh dịch Cyprian [5][33]
25–100 triệu; 40–50% dân số châu Âu Châu ÂuTây Nam Á 541–542 Bệnh dịch Justinianus Dịch hạch [17][18][19]
Quần đảo Anh 664–689 Bệnh dịch 664 [34]
2 triệu (xấp xỉ 13 toàn bộ dân số Nhật Bản) Nhật Bản 735–737 Đại dịch đậu mùa Nhật Bản 735–737 Đậu mùa [6][7]
Đế quốc Đông La Mã, Tây Á, châu Phi 746–747 Bệnh dịch 746–747 Dịch hạch [35]
75–200 triệu (10–60% dân số châu Âu) Châu Âu, châu ÁBắc Phi 1331–1353 Cái Chết Đen [20]
10.000 + Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland (Anh) và tiếp đó là châu Âu lục địa 1485–1551 Bùng phát nhiều lần Bệnh sốt đổ mồ hôi [36]

Thế kỷ 16 và 17Sửa đổi

Số ca tử vong (ước tính) Địa điểm Thời gian Sự kiện Bệnh Nguồn
5–8 triệu (40% dân số) Mexico 1520 Dịch đậu mùa 1520 Đậu mùa [12]
5–15 triệu (80% dân số) Mexico 1545–1548 Dịch bệnh cocoliztli 1545–1548 Có khả năng là Salmonella enterica [13][14][15][16]
> 20.100 Luân Đôn 1563–1564 Dịch hạch ở Luân Đôn 1563 Dịch hạch
2–2,5 triệu (50% dân số) Mexico 1576–1580 Dịch bệnh cocoliztli 1576 Có khả năng là Salmonella enterica [13][14][15][16]
5000–9000 Tenerife 1582-1583 Bệnh dịch hạch San Cristóbal de La Laguna 1582 Dịch hạch [37]
Bắc Mỹ 1592–1596 Sởi [38]
3.000 Malta 1592–1593 Dịch hạch Malta 1592–1593 Dịch hạch [39]
> 19.900 Luân Đôn 1592–1593 Dịch hạch Luân Đôn 1592–1593
Tây Ban Nha 1596–1602 [40]
Nam Mỹ 1600–1650 Sốt rét [41]
Anh 1603 Dịch hạch [42]
Ai Cập 1609
30–90% dân số New England 1616–1620 Dịch bệnh New England 1616 Không biết. Nghiên cứu gần đây cho rằng đó là leptospirosis với hội chứng Weil. Những đề xuất trước đó gồm sốt vàng, bệnh dịch hạch thể hạch, cúm, đậu mùa, thủy đậu, sốt phát ban và bệnh kết hợp giữa viêm gan siêu vi B với viêm gan siêu vi D. [43][44]
280.000 Ý 1629–1631 Dịch hạch Ý 1629–1631 Dịch hạch [45]
15.000–25.000 Wyandot people 1634 Đậu mùa [46]
Mười ba thuộc địa 1633 Dịch đậu mùa Massachusetts
Anh 1636 Dịch hạch [47]
Trung Quốc 1641–1644 [48]
Tây Ban Nha 1647–1652 Đại dịch hạch Seville
Trung Mỹ 1648 Sốt vàng [49]
Ý 1656 Dịch hạch Naples Dịch hạch [50]
Mười ba thuộc địa 1657 Sởi [51]
24.148[52] Hà Lan 1663–1664 Dịch hạch
100.000[53] Anh 1665–1666 Đại dịch hạch ở Luân Đôn [54]
40.000 Pháp 1668 [55]
11.300 Malta 1675–1676 1675–76 Malta plague epidemic [56]
Tây Ban Nha 1676–1685 [57]
76.000 Áo 1679 Đại dịch hạch Vienna
Mười ba thuộc địa 1687 Sởi [58]
Mười ba thuộc địa 1690 Sốt vàng

Thế kỷ 18Sửa đổi

Số ca tử vong (ước tính) Địa điểm Thời gian Sự kiện Bệnh Nguồn
Canada, Tân Pháp 1702–1703 Đậu mùa [59]
> 18.000 (36% dân số) Iceland 1707–1709 Dịch đậu mùa lớn
Đan Mạch, Thụy Điển, Litva 1710–1712 Bùng phát dịch hạch Đại chiến Bắc Âu Dịch hạch
Mười ba thuộc địa 1713–1715 Sởi [60]
Canada, Tân Pháp 1714–1715 Sởi [61]
>100.000 Pháp 1720–1722 Đại dịch hạch Marseille Dịch hạch [62]
Mười ba thuộc địa 1721–1722 Đậu mùa [63]
Mười ba thuộc địa 1729 Sởi [64]
Tây Ban Nha 1730 Sốt vàng
Mười ba thuộc địa 1732–1733 Cúm [65]
Canada, Tân Pháp 1733 Đậu mùa [66]
> 50.000 Balkans 1738 Đại dịch hạch 1738 Dịch hạch
Mười ba thuộc địa 1738 Đậu mùa [67]
Mười ba thuộc địa 1739–1740 Sởi
Ý 1743 Dịch hạch [68]
Mười ba thuộc địa 1747 Sởi
Bắc Mỹ 1755–1756 Đậu mùa
Bắc Mỹ 1759 Sởi [69]
Bắc Mỹ, Tây Ấn 1761 Cúm
Bắc Mỹ, Pittsburgh ngày nay 1763 Đậu mùa [70]
> 50.000 Nga 1770–1772 Dịch hạch Nga 1770–1772 Dịch hạch
Tây Bắc Thái Bình Dương Thập niên 1770 Đậu mùa [71]
Bắc Mỹ 1772 Sởi
> 2.000.000 Persia 1772 Dịch hạch Persia 1772–1773 Dịch hạch [72]
Anh 1775–1776 Cúm [73]
Tây Ban Nha 1778 Bệnh dengue [74]
Bắc Mỹ 1775–1782 Dịch đậu mùa Bắc Mỹ 1775–1782 Đậu mùa [75]
Tây Nam Hoa Kỳ 1788 [76]
Hoa Kỳ 1788 Sởi
New South Wales, Úc 1789–1790 Đậu mùa [77]
Hoa Kỳ 1793 Cúmsốt phát ban
Hoa Kỳ 1793–1798 Dịch sốt vàng Philadelphia 1793 Sốt vàng [78]

Thế kỷ 19Sửa đổi

Số ca tử vong (ước tính) Địa điểm Thời gian Sự kiện Bệnh Nguồn
Tây Ban Nha 1800–1803 Sốt vàng [79]
Đế quốc Ottoman, Ai Cập 1801 Bệnh dịch hạch thể hạch [80]
Hoa Kỳ 1803 Sốt vàng
Ai Cập 1812 Dịch hạch
Đế quốc Ottoman 1812–1819 Dịch hạch Ottoman 1812–1819 [81]
4.500 Malta 1813–1814 Dịch hạch Malta 1813–1814
60.000 România 1813 Dịch hạch Caragea
Ireland 1816–1819 Sốt phát ban
> 100.000 Châu Á, châu Âu 1817–1824 Đại dịch bệnh tả 1817–1824 Bệnh tả [23]
Hoa Kỳ 1820–1823 Sốt vàng
Tây Ban Nha 1821 [82]
> 100.000 Châu Á, châu Âu, Bắc Mỹ 1826–1837 Đại dịch bệnh tả 1826–1837 Bệnh tả [23]
New South Wales, Úc 1828 [83]
Hà Lan 1829 Dịch bệnh Groningen
Nam Úc 1829 [84]
Iran 1829–1835 [85]
Ai Cập 1831 [86][87]
Bắc Mỹ 1831–1834 Đậu mùa
Anh, Pháp 1832 Bệnh tả
Bắc Mỹ 1832 [88]
Hoa Kỳ 1833
Hoa Kỳ 1834
Ai Cập 1834–1836 Bệnh dịch hạch thể hạch [86][87]
Hoa Kỳ 1837 Sốt phát ban
Đại Bình nguyên Bắc Mỹ 1837–1838 Dịch đậu mùa Đại Bình nguyên Bắc Mỹ 1837 Đậu mùa [89]
Dalmatia 1840 Dịch hạch
Nam Phi 1840 Đậu mùa
Hoa Kỳ 1841 Sốt vàng
1.000.000 Nga 1846–1860 Đại dịch bệnh tả 1846–1860 Bệnh tả [23]
> 20.000 Canada 1847–1848 Dịch sốt phát ban 1847 Sốt phát ban [90]
Hoa Kỳ 1847 Sốt vàng
Toàn cầu 1847–1848 Cúm [91]
Ai Cập 1848 Bệnh tả [86][87]
Bắc Mỹ 1848–1849
Hoa Kỳ 1850 Sốt vàng
Bắc Mỹ 1850–1851 Cúm
Hoa Kỳ 1851 Bệnh tả [92]
Hoa Kỳ 1852 Sốt vàng
Đế quốc Ottoman 1853 Dịch hạch [93]
4.737 Copenhagen, Đan Mạch 1853 Bùng phát bệnh tả Copenhagen 1853 Bệnh tả [94]
616 Anh 1854 Bùng phát bệnh tả Broad Street 1854 Bệnh tả [95]
Hoa Kỳ 1855 Sốt vàng
>12 triệu tính riêng ở Ấn Độ và Trung Quốc Toàn cầu 1855–1860 Đại dịch hạch thứ ba Bệnh dịch hạch thể hạch [21][22]
Portugal 1857 Sốt vàng
Victoria, Úc 1857 Đậu mùa [96]
Châu Âu, Bắc Mỹ, Nam Mỹ 1857–1859 Cúm [97]
> 3.000 Central Coast, British Columbia 1862–1863 Đậu mùa [98]
Trung Đông 1863–1875 Đại dịch bệnh tả 1863–1875 Bệnh tả [23]
Ai Cập 1865 [86][87]
Nga, Đức 1866–1867
Úc 1867 Sởi
Iraq 1867 Dịch hạch [99]
Argentina 1852–1871 Sốt vàng [100]
Đức 1870–1871 Đậu mùa
40.000 Fiji 1875 Bùng phát sởi Fiji 1875 Sởi [101]
Đế quốc Nga 1877 Dịch hạch [102]
Ai Cập 1881 Bệnh tả [86][87]
> 9.000 Ấn Độ, Đức 1881–1896 Đại dịch bệnh tả 1881–1896 [23]
3.164 Montréal 1885 Đậu mùa
1.000.000 Toàn cầu 1889–1890 Đại dịch cúm 1889–1890 Cúm [24]
Tây Phi 1900 Sốt vàng

Thế kỷ 20Sửa đổi

Số ca tử vong (ước tính) Địa điểm Thời gian Sự kiện Bệnh Nguồn
Congo Basin 1896–1906 Trypanosomiasis [103]
> 800.000 Châu Âu, châu Á, châu Phi 1899–1923 Đại dịch bệnh tả 1899–1923 Bệnh tả [23]
113 San Francisco 1900–1904 Bệnh dịch San Francisco 1900–1904 Bệnh dịch hạch thể hạch [104]
Uganda 1900–1920 Trypanosomiasis [105]
Ai Cập 1902 Bệnh tả [86][87]
22 Ấn Độ 1903 Bệnh dịch hạch thể hạch [106]
4 Fremantle 1903 [107]
40.000 Trung Quốc 1910–1912 Dịch hạch Trung Quốc 1910 [108]
1.500.000 Toàn cầu 1915–1926 Đại dịch viêm não lethargica 1915 Viêm não lethargica [30]
> 7.000 Hoa Kỳ 1916 Bại liệt [109]
17.000.000–100.000.000 Toàn cầu 1918–1920 Đại dịch cúm 1918 Virus cúm A H1N1 [25][26][27]
Nga 1918–1922 Sốt phát ban
30 Los Angeles 1924 Bùng phát bệnh dịch hạch thể phổi Los Angeles 1924 Bệnh dịch hạch thể phổi
43 Croydon, Anh Quốc 1937 Dịch thương hàn ở Croydon 1937 Thương hàn [110]
Ai Cập 1942–1944 Sốt rét [86][87]
Trung Quốc 1946 Bệnh dịch hạch thể hạch
Ai Cập 1946 Sốt tái phát [86][87]
1.845 Hoa Kỳ 1946 Bại liệt [109]
Ai Cập 1947 Bệnh tả [86][87]
2.720 Hoa Kỳ 1949 Bại liệt [109]
3.145 Hoa Kỳ 1952 [109]
2.000.000 Toàn cầu 1957–1958 Đại dịch cúm 1957–1958 Virus cúm A H2N2 [28]
Toàn cầu 1961–1975 Đại dịch bệnh tả 1961–1975 Bệnh tả (chủng El Tor) [23]
500.000.000 Toàn cầu 1877–1977 Đậu mùa [8][9][10][11]
1.000.000 Toàn cầu 1968–1969 Đại dịch cúm 1968 Virus cúm A H3N2 [28]
5 Hà Lan 1971 Bại liệt [111]
35 Nam Tư 1972 Đại dịch đậu mùa Nam Tư 1972 Đậu mùa
1.027 Hoa Kỳ 1972–1973 Dịch cúm Luân Đôn Virus cúm A H3N2 [112]
24 Ý 1973 El Tor
15.000 Ấn Độ 1974 Dịch đậu mùa ở Ấn Độ 1974 Đậu mùa [113]
> 32.000.000 Toàn cầu 1960–nay (tính đến năm 2020) Đại dịch HIV/AIDS HIV/AIDS [31]
64 Tây Sahara 1984 Dịch hạch
52 Ấn Độ 1994 Dịch hạch ở Ấn Độ 1994 [114]
231 Anh Quốc 1996–2001 Bùng phát BSE ở Anh Quốc vCJD
Tây Phi 1996 Viêm màng não
105 Malaysia 1998–1999 Bùng phát virus Nipah ở Malaysia 1998–1999 Nhiễm virus Nipah [115]
Trung Mỹ 2000 Bệnh dengue [116]

Thế kỷ 21Sửa đổi

Số ca tử vong (ước tính) Địa điểm Thời gian Sự kiện Bệnh Nguồn
> 400 Nigeria 2001 Bệnh tả [117]
Nam Phi 2001 [118]
774 Toàn cầu 2002–2004 Dịch SARS 2002–2004 Hội chứng hô hấp cấp tính nặng [119]
Algeria 2003 Dịch hạch [120]
Afghanistan 2004 Leishmaniasis [121]
Bangladesh 2004 Bệnh tả [122]
Indonesia 2004 Bệnh dengue [123]
Sénégal 2004 Bệnh tả [124]
7 Sudan 2004 Ebola [125]
Mali 2005 Sốt vàng [126]
27 Singapore 2005 Bùng phát bệnh dengue ở Singapore 2005 Bệnh dengue [127]
Luanda, Angola 2006 Bệnh tả [128]
61 Ituri, Cộng hòa Dân chủ Congo 2006 Dịch hạch [129][130]
17 Ấn Độ 2006 Sốt rét [131]
> 50 Ấn Độ 2006 Bùng phát bệnh dengue ở Ấn Độ 2006 Bệnh dengue [132]
Ấn Độ 2006 Các đợt bùng phát chikungunya Chikungunya [133]
> 50 Pakistan 2006 Bùng phát bệnh dengue ở Pakistan 2006 Bệnh dengue [134]
Philippines 2006 Bệnh dengue [135]
187 Cộng hòa Dân chủ Congo 2007 Bùng phát Ebola ở Mweka Ebola [136]
Ethiopia 2007 Bệnh tả [137]
49 Ấn Độ 2008 [138]
10 Iraq 2007 Dịch bệnh tả ở Iraq 2007 [139]
Nigeria 2007 Bại liệt [140]
Puerto Rico, Cộng hòa Dominica, Mexico 2007 Bệnh dengue [141]
Somalia 2007 Bệnh tả [142]
37 Uganda 2007 Ebola [125]
Việt Nam 2007 Bệnh tả [143]
Brasil 2008 Bệnh dengue [144]
Campuchia 2008 [145]
Chad 2008 Bệnh tả [146]
Trung Quốc 2008–2017 Bệnh tay, chân, miệng [147]
Madagascar 2008 Bệnh dịch hạch thể hạch [148]
Philippines 2008 Bệnh dengue [149]
Việt Nam 2008 Bệnh tả [150]
4.293 Zimbabwe 2008–2009 Dịch bệnh tả ở Zimbabwe 2008–2009 Bệnh tả [151]
18 Bolivia 2009 Dịch bệnh dengue ở Bolivia 2009 Bệnh dengue [152]
49 Ấn Độ 2009 Bùng phát bệnh viêm gan ở Gujarat 2009 Viêm gan siêu vi B [153]
Queensland, Úc 2009 Bệnh dengue [154]
Toàn cầu 2009 Bùng phát bệnh quai bị thế kỷ 21 Quai bị
1.100 Tây Phi 2009–2010 Bùng phát bệnh viêm màng não ở Tây Phi 2009–2010 Viêm màng não [155]
151.700–575.400 Toàn cầu 2009–2010 Đại dịch cúm 2009 H1N1 [29]
10.075 (tính đến tháng 5 năm 2017) Hispaniola 2010–nay Dịch bệnh tả ở Haiti thập niên 2010 Bệnh tả [156][157]
> 4.500 Cộng hòa Dân chủ Congo 2010–2014 Sởi [158][159]
170 Việt Nam 2011–nay Bệnh tay, chân, miệng [160][161]
> 350 Pakistan 2011 Bùng phát bệnh dengue ở Pakistan 2011 Bệnh dengue [162]
171 (tính đến ngày 10 tháng 1 năm 2013) Darfur Sudan 2012 Bùng phát bệnh sốt vàng ở Darfur, Sudan 2012 Sốt vàng [163]
862 (tính đến ngày 13 tháng 1 năm 2020) Toàn cầu 2012–nay Dịch MERS 2012 Hội chứng hô hấp Trung Đông [164][165][166]
142 Việt Nam 2013–2014 Sởi [167]
> 11.300 Toàn cầu, chủ yếu tập trung ở Guinée, Liberia, Sierra Leone 2013–2016 Dịch bệnh Ebola tại châu Phi 2014 Bệnh do virus Ebola [168][169][170]
183 Châu Mỹ 2013–2015 Bùng phát chikungunya 2013–2014 Chikungunya [171]
40 Madagascar 2014–2017 Dịch hạch ở Madagascar thế kỷ 21 Bệnh dịch hạch thể hạch [172]
36 Ấn Độ 2014–2015 Bùng phát bênh viêm gan ở Odisha 2014 Chủ yếu là viêm gan siêu vi E, những cũng có viêm gan siêu vi A [173]
2.035 Ấn Độ 2015 Dịch cúm ở Ấn Độ 2015 Virus cúm A H1N1 [174][175][176]
~ 53 Toàn cầu 2015–2016 Bùng phát virus Zika 2015–2016 Virus Zika [177]
~ 100 (tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2016) Angola, Cộng hòa Dân chủ Congo, Trung Quốc, Kenya 2016 Bùng phát bênh sốt vàng ở Angola và Cộng hòa Dân chủ Congo 2016 Sốt vàng [178]
3.886 (tính đến ngày 30 tháng 11 năm 2019) Yemen 2016–nay Dịch bệnh tả ở Yemen, 2016–nay Bệnh tả [179]
64 (tính đến ngày 16 tháng 8 năm 2017) Ấn Độ 2017 Các ca tử vong ở bệnh viện Gorakhpur Viêm não Nhật Bản [180]
60.000–80.000 + Hoa Kỳ 2017–2018 Mùa cúm Hoa Kỳ 2017–2018 Cúm mùa [181][182][183][184]
18 (tính đến tháng 2 năm 2020) Ấn Độ 2018 Bùng phát virus Nipah tại Kerala 2018 Nhiễm virus Nipah [185]
2.268 (tính đến ngày 16 tháng 3 năm 2020) Cộng hòa Dân chủ Congo, Uganda Tháng 8 năm 2018–nay Bùng phát virus Ebola tại Kivu Cộng hòa Dân chủ Congo 2018–2019 Bệnh do virus Ebola [186][187]
> 6.000 (tính đến tháng 1 năm 2020) Cộng hòa Dân chủ Congo 2019–nay Dịch sởi ở Cộng hòa Dân chủ Congo 2019 Sởi [188]
83 Samoa Dịch sởi ở Samoa 2019 [189]
> 2.000 Châu Á-Thái Bình Dương, Mỹ Latinh Dịch bệnh dengue 2019 Bệnh dengue [190][191][192]
>583.000 Toàn cầu Đại dịch COVID-19 Bệnh virus corona 2019 [193][194][195]

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ a ă “Plague of Athens: Another Medical Mystery Solved at University of Maryland”. Trung tâm Y tế Đại học Maryland. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 12 năm 2015. Truy cập ngày 10 tháng 2 năm 2016. 
  2. ^ a ă Papagrigorakis, Manolis J.; Yapijakis, Christos; Synodinos, Philippos N.; Baziotopoulou-Valavani, Effie (2007). “DNA examination of ancient dental pulp incriminates typhoid fever as a probable cause of the Plague of Athens”. International Journal of Infectious Diseases 10 (3): 206–214. PMID 16412683. doi:10.1016/j.ijid.2005.09.001. 
  3. ^ a ă Olson, PE; Hames, CS; Benenson, AS; Genovese, EN (1996). “The Thucydides syndrome: Ebola déjà vu? (or Ebola reemergent?)”. Emerging Infect. Dis. 2 (2): 155–156. PMC 2639821. PMID 8964060. doi:10.3201/eid0202.960220. 
  4. ^ a ă “Past pandemics that ravaged Europe”. BBC News. Ngày 7 tháng 11 năm 2005. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 10 năm 2017. 
  5. ^ a ă Harper, Kyle (ngày 1 tháng 11 năm 2017). “Solving the Mystery of an Ancient Roman Plague”. The Atlantic. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2020. 
  6. ^ a ă Suzuki, A. (2011). “Smallpox and the epidemiological heritage of modern Japan: Towards a total history”. Medical History 55 (3): 313–18. PMC 3143877. PMID 21792253. doi:10.1017/S0025727300005329. 
  7. ^ a ă Kohn, George C. (2002). Encyclopedia of Plague and Pestilence: From Ancient Times to the Present. Princeton, New Jersey: Checkmark Books. tr. 213. ISBN 978-0816048939. 
  8. ^ a ă “History of Smallpox”. CDC (bằng tiếng Anh Mỹ). Ngày 25 tháng 7 năm 2017. Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2017. 
  9. ^ a ă Microbe hunters, then and now. Medi-Ed Press. 1996. tr. 23. ISBN 978-0-936741-11-6. 
  10. ^ a ă Henderson, Donald A. (ngày 30 tháng 12 năm 2011). “The eradication of smallpox – An overview of the past, present, and future”. Vaccine 29: D8. PMID 22188929. doi:10.1016/j.vaccine.2011.06.080. 
  11. ^ a ă Henderson, D (2009). Smallpox: the death of a disease. Prometheus Books. tr. 12. ISBN 978-1-61592-230-7. 
  12. ^ a ă Acuna-Soto, R.; Stahle, D. W.; Cleaveland, M. K.; Therrell, M. D. (ngày 8 tháng 4 năm 2002). “Megadrought and Megadeath in 16th Century Mexico”. Emerging Infectious Diseases 8 (4): 360–362. PMC 2730237. PMID 11971767. doi:10.3201/eid0804.010175. 
  13. ^ a ă â “American plague”. New Scientist. Ngày 19 tháng 12 năm 2000. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2018. 
  14. ^ a ă â Acuna-Soto, R.; Romero, L. C.; Maguire, J. H. (2000). “Large epidemics of hemorrhagic fevers in Mexico 1545–1815”. The American Journal of Tropical Medicine and Hygiene 62 (6): 733–739. PMID 11304065. doi:10.4269/ajtmh.2000.62.733. 
  15. ^ a ă â Acuna-Soto, Rodolfo; Stahle, D. W.; Cleaveland, M. K.; Therrell, M. D. (2002). “Megadrought and Megadeath in 16th Century Mexico”. Emerging Infectious Diseases 8 (4): 360–362. PMC 2730237. PMID 11971767. doi:10.3201/eid0804.010175. 
  16. ^ a ă â Vågene, Åshild J.; Herbig, Alexander; Campana, Michael G.; Robles García, Nelly M.; Warinner, Christina; Sabin, Susanna; Spyrou, Maria A.; Andrades Valtueña, Aida; Huson, Daniel; Tuross, Noreen; Bos, Kirsten I.; Krause, Johannes (2018). “Salmonella enterica genomes from victims of a major sixteenth-century epidemic in Mexico”. Nature Ecology & Evolution 2 (3): 520–528. PMID 29335577. doi:10.1038/s41559-017-0446-6. 
  17. ^ a ă Rosen, William (2007), Justinian's Flea: Plague, Empire, and the Birth of Europe Lưu trữ ngày 24 tháng 7 năm 2017, tại Wayback Machine.. Viking Adult; p. 3; ISBN 978-0-670-03855-8.
  18. ^ a ă Andrew Ekonomou. Byzantine Rome and the Greek Popes. Lexington Books, 2007
  19. ^ a ă Maugh, Thomas. “An Empire's Epidemic”. www.ph.ucla.edu. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2020. 
  20. ^ a ă Austin Alchon, Suzanne (2003). A pest in the land: new world epidemics in a global perspective. Nhà xuất bản Đại học New Mexico. tr. 21. ISBN 978-0-8263-2871-7. Bản gốc lưu trữ ngày 1 tháng 4 năm 2019. Truy cập ngày 22 tháng 4 năm 2016. 
  21. ^ a ă Pryor, E. G. (1975). “The great plague of Hong Kong”. Journal of the Hong Kong Branch of the Royal Asiatic Society 15: 61–70. JSTOR 23881624. PMID 11614750. 
  22. ^ a ă Infectious Diseases: Plague Through History, sciencemag.org
  23. ^ a ă â b c d đ e J. N. Hays (2005). Epidemics and pandemics: their impacts on human history. ABC-CLIO. ISBN 978-1-85109-658-9. Truy cập ngày 29 tháng 3 năm 2011. (cần đăng ký (trợ giúp)). 
  24. ^ a ă Great Britain. Local Government Board (1893). Further report and papers on epidemic influenza, 1889–92: with an introduction by the medical officer of the Local Government Board. Eyre. Truy cập ngày 29 tháng 3 năm 2011. 
  25. ^ a ă Patterson, K. D.; Pyle, G. F. (1991). “The geography and mortality of the 1918 influenza pandemic”. Bulletin of the History of Medicine 65 (1): 4–21. PMID 2021692. 
  26. ^ a ă P. Spreeuwenberg và đồng nghiệp (ngày 1 tháng 12 năm 2018). “Reassessing the Global Mortality Burden of the 1918 Influenza Pandemic.”. American Journal of Epidemiology 187 (12): 2561–2567. PMID 30202996. doi:10.1093/aje/kwy191. 
  27. ^ a ă Jilani, TN; Jamil, RT; Siddiqui, AH (ngày 14 tháng 12 năm 2019). “H1N1 Influenza (Swine Flu)”. PMID 30020613. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 11 tháng 3 năm 2020. 
  28. ^ a ă â William E. Paul (ngày 1 tháng 5 năm 2008). Fundamental immunology. Lippincott Williams & Wilkins. ISBN 978-0-7817-6519-0. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 7 năm 2014. Truy cập ngày 29 tháng 3 năm 2011. 
  29. ^ a ă “First Global Estimates of 2009 H1N1 Pandemic Mortality Released by CDC-Led Collaboration” (bằng tiếng Anh Mỹ). CDC. Ngày 20 tháng 11 năm 2019. Truy cập ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  30. ^ a ă Foster, Harold D.; Hoffer, Abram (ngày 1 tháng 1 năm 2007). “Chapter 16 – Hyperoxidation of the Two Catecholamines, Dopamine and Adrenaline: Implications for the Etiologies and Treatment of Encephalitis Lethargica, Parkinson's Disease, Multiple Sclerosis, Amyotrophic Lateral Sclerosis, and Schizophrenia”. Oxidative Stress and Neurodegenerative Disorders (bằng tiếng Anh) (Elsevier Science B.V.): 369–382. doi:10.1016/B978-044452809-4/50157-5. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2020. 
  31. ^ a ă “HIV/AIDS”. WHO. Truy cập ngày 13 tháng 4 năm 2020. 
  32. ^ Potter, C. W. (2002). “Foreword”. Influenza. Elsevier Science. tr. vii. 
  33. ^ D. Ch. Stathakopoulos Famine and Pestilence in the late Roman and early Byzantine Empire (2007) 95
  34. ^ Maddicott, J. R. (ngày 1 tháng 8 năm 1997). “Plague in seventh century England”. Past & Present (bằng tiếng Anh) 156 (1): 7–54. ISSN 0031-2746. doi:10.1093/past/156.1.7. 
  35. ^ Turner, David (tháng 11 năm 1990). “The Politics of Despair: The Plague of 746–747 and Iconoclasm in the Byzantine Empire1”. Annual of the British School at Athens (bằng tiếng Anh) 85: 419–434. ISSN 2045-2403. doi:10.1017/S006824540001577X. 
  36. ^ Heyman, Paul; Simons, Leopold; Cochez, Christel (ngày 7 tháng 1 năm 2014). “Were the English Sweating Sickness and the Picardy Sweat Caused by Hantaviruses?”. Viruses 6 (1): 151–171. PMC 3917436. PMID 24402305. doi:10.3390/v6010151. 
  37. ^ (PDF) https://www.museosdetenerife.org/assets/downloads/publication-f11acf7d04.pdf.  Đã bỏ qua tham số không rõ |titre= (trợ giúp); |tựa đề= trống hay bị thiếu (trợ giúp)
  38. ^ “American Indian Epidemics”. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 2 năm 2015. 
  39. ^ “Our Heritage Saved: St Roque Chapel”. The Malta Independent. Ngày 30 tháng 5 năm 2007. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 3 năm 2020. 
  40. ^ “A History of Spain”. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 3 năm 2017. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  41. ^ Griffing, Sean M; Gamboa, Dionicia; Udhayakumar, Venkatachalam (ngày 30 tháng 8 năm 2013). “The history of 20th century malaria control in Peru”. Malaria Journal 12: 303. PMC 3766208. PMID 24001096. doi:10.1186/1475-2875-12-303. 
  42. ^ Bell, Walter George (1951). Belinda Hollyer (ed.). The great Plague in London (folio society ed.). Folio society by arrangement with Random House. Pages 3–5
  43. ^ Marr, John S.; Cathey, John T. (2010). “New Hypothesis for Cause of Epidemic among Native Americans, New England, 1616–1619”. Emerging Infectious Diseases 16 (2): 281–286. PMC 2957993. PMID 20113559. doi:10.3201/eid1602.090276. 
  44. ^ Mann, Charles C. (tháng 12 năm 2005). “Native intelligence”. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 11 năm 2018. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2018. 
  45. ^ Hays, J. N. (2005). Epidemics and pandemics their impacts on human history. Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO. tr. 103. ISBN 978-1851096589. (cần đăng ký (trợ giúp)). 
  46. ^ Johansen, Bruce E. (2015). American Indian Culture: From Counting Coup to Wampum [2 volumes]: From Counting Coup to Wampum (bằng tiếng Anh). ABC-CLIO. tr. 88. ISBN 978-1-4408-2874-4. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  47. ^ Newman, Kira L. S. (2012). “Shutt up: bubonic plague and quarantine in early modern England”. Journal of Social History 45 (3): 809–834. ISSN 0022-4529. PMID 22611587. doi:10.1093/jsh/shr114. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  48. ^ Timothy Brook (1999). The Confusions of Pleasure: Commerce and Culture in Ming China. University of California Press. tr. 163. ISBN 978-0-520-22154-3. Truy cập ngày 31 tháng 3 năm 2011. 
  49. ^ Rogers, D.J.; Wilson, A.J.; Hay, S.I.; Graham, A.J. (2006). “The Global Distribution of Yellow Fever and Dengue”. Advances in Parasitology 62: 181–220. ISBN 9780120317622. ISSN 0065-308X. PMC 3164798. PMID 16647971. doi:10.1016/S0065-308X(05)62006-4. 
  50. ^ Scasciamacchia, Silvia; Serrecchia, Luigina; Giangrossi, Luigi; Garofolo, Giuliano; Balestrucci, Antonio; Sammartino, Gilberto; Fasanella, Antonio (2012). “Plague Epidemic in the Kingdom of Naples, 1656–1658 – Volume 18, Number 1 – January 2012 – Emerging Infectious Diseases journal – CDC”. Emerging Infectious Diseases (bằng tiếng Anh Mỹ) 18 (1): 186–8. PMC 3310102. PMID 22260781. doi:10.3201/eid1801.110597. 
  51. ^ Inc, Gideon Informatics; Berger, Dr Stephen (2019). Measles: Global Status: 2019 edition (bằng tiếng Anh). GIDEON Informatics Inc. tr. 514. ISBN 978-1-4988-2461-3. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  52. ^ nl:Pestepidemie in Amsterdam
  53. ^ Ross, David. “UK travel and heritage – Britain Express UK travel guide”. The London Plague of 1665. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2011. 
  54. ^ Archives, The National. “Great Plague of 1665–1666 – The National Archives”. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 4 năm 2016. Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2016. 
  55. ^ Jones, Colin (1996). “Plague and Its Metaphors in Early Modern France”. Representations (53): 97–127. ISSN 0734-6018. JSTOR 2928672. doi:10.2307/2928672. 
  56. ^ Grima, Noel (ngày 19 tháng 6 năm 2017). “The 1676 plague in Malta”. The Malta Independent. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 11 năm 2017. 
  57. ^ Casey, James (1999). Early Modern Spain: A Social History (bằng tiếng Anh). Psychology Press. tr. 37. ISBN 978-0-415-13813-0. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  58. ^ Purvis, Thomas L. (2014). Colonial America To 1763 (bằng tiếng Anh). Infobase Publishing. tr. 173. ISBN 978-1-4381-0799-8. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  59. ^ Desjardins, Bertrand (1996). “Demographic Aspects of the 1702–1703 Smallpox Epidemic in the St. Lawrence Valley”. Canadian Studies in Population 23 (1): 49–67. doi:10.25336/P6459C. 
  60. ^ Morens, David M. (2015). “The Past Is Never Dead—Measles Epidemic, Boston, Massachusetts, 1713 – Volume 21, Number 7 – July 2015 – Emerging Infectious Diseases journal – CDC”. Emerging Infectious Diseases Journal (bằng tiếng Anh Mỹ) 21 (7): 1257–60. PMC 4480406. PMID 26277799. doi:10.3201/eid2107.150397. 
  61. ^ Mazan, Ryan; Gagnon, Alain; Desjardins, Bertrand (2009). “The Measles Epidemic of 1714–1715 in New France”. Canadian Studies in Population 36 (3–4): 295–323. doi:10.25336/P63P5Q. 
  62. ^ Devaux, Christian A. (2013). “Small oversights that led to the Great Plague of Marseille (1720–1723): Lessons from the past”. Infection, Genetics and Evolution 14: 169–185. PMID 23246639. doi:10.1016/j.meegid.2012.11.016. 
  63. ^ “Zabdiel Boylston and inoculation”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 9 năm 2015. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  64. ^ Cook, Noble David; Lovell, William George (2001). Secret Judgments of God: Old World Disease in Colonial Spanish America (bằng tiếng Anh). University of Oklahoma Press. tr. 127. ISBN 978-0-8061-3377-5. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  65. ^ “Ambrosevideo.com”. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 4 năm 2016. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2011. 
  66. ^ Gagnon, Alain; Mazan, Ryan (2009). “Does exposure to infectious diseases in infancy affect old-age mortality? Evidence from a pre-industrial population”. Social Science & Medicine 68 (9): 1609–1616. PMID 19269727. doi:10.1016/j.socscimed.2009.02.008. 
  67. ^ Krebsbach, Suzanne (1996). “The Great Charlestown Smallpox Epidemic of 1760”. The South Carolina Historical Magazine 97 (1): 30–37. ISSN 0038-3082. JSTOR 27570134. 
  68. ^ Tognotti, Eugenia (tháng 2 năm 2013). “Lessons from the History of Quarantine, from Plague to Influenza A”. Emerging Infectious Diseases (bằng tiếng Anh Mỹ) 19 (2): 254–259. PMC 3559034. PMID 23343512. doi:10.3201/eid1902.120312. 
  69. ^ LeMay, Michael C. (2016). Global Pandemic Threats: A Reference Handbook: A Reference Handbook (bằng tiếng Anh). ABC-CLIO. tr. 227. ISBN 978-1-4408-4283-2. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  70. ^ Ranlet, Philip (2000). “The British, the Indians, and Smallpox: What Actually Happened at Fort Pitt in 1763?”. Pennsylvania History: A Journal of Mid-Atlantic Studies 67 (3): 427–441. ISSN 0031-4528. JSTOR 27774278. 
  71. ^ Lange, Greg (ngày 23 tháng 1 năm 2003). “Smallpox epidemic ravages Native Americans on the northwest coast of North America in the 1770s”. HistoryLink.org. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 5 năm 2008. Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2008. 
  72. ^ Shahraki, Abdolrazag Hashemi (2016), Plague in Iran: Its history and current status.
  73. ^ Prichard, Augustin; Fothergill, John (1894). “Influenza in 1775”. The Lancet 143 (3673): 175–176. doi:10.1016/S0140-6736(01)66026-4. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2019. 
  74. ^ Rohé, George Henry; Robin, Albert (1908). Text-book of Hygiene: A Comprehensive Treatise on the Principles and Practice of Preventive Medicine from an American Standpoint (bằng tiếng Anh). Davis. tr. 428. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. spain 1788 dengue fever. 
  75. ^ Houston, C. S.; Houston, S. (2000). “The first smallpox epidemic on the Canadian Plains: In the fur-traders' words”. The Canadian Journal of Infectious Diseases 11 (2): 112–5. PMC 2094753. PMID 18159275. doi:10.1155/2000/782978. 
  76. ^ Waldman, Carl; Braun, Molly (2009). Atlas of the North American Indian (bằng tiếng Anh). Infobase Publishing. tr. 295. ISBN 978-1-4381-2671-5. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2020. 
  77. ^ The History of Small-Pox in Australia, 1788–1908, JHL Cumpston, (1914, Government Printer, Melb.)This epidemic is unlikely to have been a natural event. see, Warren (2013) doi:10.1080/14443058.2013.849750 After Cook and coinciding with Colonisation "With the arrival of the Europeans, the Gadigal population was virtually wiped. In 1789 and 1790 a smallpox epidemic swept through the Aboriginal population around Sydney" Lưu trữ ngày 25 tháng 6 năm 2008, tại Wayback Machine.
  78. ^ “Epidemics”. Bản gốc lưu trữ ngày 22 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2008. 
  79. ^ “Tiger mosquitoes and the history of yellow fever and dengue in Spain”. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  80. ^ Andrew Davidson (1893). Hygiene & diseases of warm climates. Pentland. tr. 337. Truy cập ngày 31 tháng 3 năm 2011. 
  81. ^ Lynch, Lily (ngày 5 tháng 12 năm 2015). “Odessa, 1812: Plague and Tyranny at the Edge of the Empire”. Balkanist. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 3 năm 2020. 
  82. ^   Chisholm, Hugh biên tập (1911). “Yellow Fever”. Encyclopædia Britannica 28 (ấn bản 11). Nhà xuất bản Đại học Cambridge. tr. 910–911. 
  83. ^ “Aboriginal Health History”. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  84. ^ Barry Leadbeater. “South Australian History Timeline (19th Century)”. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  85. ^ A History of the Human Plague in Iran Lưu trữ ngày 19 tháng 7 năm 2011, tại Wayback Machine., Mohammad Azizi, Farzaneh Azizi
  86. ^ a ă â b c d đ e ê Kuhnke, Laverne. Lives at Risk: Public Health in Nineteenth-Century Egypt. ark.cdlib.org Lưu trữ ngày 20 tháng 11 năm 2008, tại Wayback Machine., Berkeley: University of California Press, c1990.
  87. ^ a ă â b c d đ e ê Gallagher, Nancy. Egypt's Other Wars: Epidemics and the Politics of Public Health. Syracuse University Press, c1990. Published by the American University in Cairo Press. ISBN 977-424-295-5
  88. ^ Wilford, John Noble (ngày 15 tháng 4 năm 2008). “How Epidemics Helped Shape the Modern Metropolis”. The New York Times. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2020. 
  89. ^ “Smallpox decimates tribes; survivors join together – Timeline – Native Voices”. www.nlm.nih.gov. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 8 năm 2016. Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2016. 
  90. ^ Gallagher, The Reverend John A. (1936). “The Irish Emigration of 1847 and Its Canadian Consequences”. Canadian Catholic Historical Association Report, University of Manitoba Web Site. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 10 năm 2007. Truy cập ngày 23 tháng 3 năm 2008. 
  91. ^ a s, &NA (1849). “On the Influenza, or Epidemic Catarrhal Fever of 1847–8”. The American Journal of the Medical Sciences 18 (35): 148–154. PMC 5277660. doi:10.1097/00000441-184907000-00018. 
  92. ^ Daly, Walter J. (2008). “The Black Cholera Comes to the Central Valley of America in the 19th Century – 1832, 1849, and Later”. Transactions of the American Clinical and Climatological Association 119: 143–153. ISSN 0065-7778. PMC 2394684. PMID 18596846. 
  93. ^ Practitioner. 1877. Truy cập ngày 29 tháng 3 năm 2011. 
  94. ^ [1] Lưu trữ ngày 3 tháng 1 năm 2015, tại Wayback Machine. About Cholera epidemic of Copenhagen 1853
  95. ^ John Snow (1855). On the mode of communication of cholera. John Churchill. Truy cập ngày 29 tháng 3 năm 2011. 
  96. ^ “Australian Medical Pioneers Index (AMPI) – Colonial Medical Life”. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 6 năm 2017. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  97. ^ Beveridge, W.I.B. Influenza, the Last Great Plague (Heinemann, Luân Đôn, 1977)
  98. ^ Swanky, Tom (2016). The Smallpox War in Nuxalk Territory. British Columbia, Canada: Dragon Heart. tr. 93. ISBN 978-1365410161. 
  99. ^ “1902Encyclopedia.com”. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  100. ^ Cited in: Howlin, Diego (2004). "Vómito Negro, Historia de la fiebre amarilla, en Buenos Aires de 1871" Lưu trữ ngày 7 tháng 6 năm 2017, tại Wayback Machine., Revista Persona.
  101. ^ “Death of Forty Thousand Fijians from Measles”. Liverpool Mercury. 29 tháng 9 năm 1875. Truy cập ngày 9 tháng 11 năm 2012. 
  102. ^   Chisholm, Hugh biên tập (1911). “Plague”. Encyclopædia Britannica 21 (ấn bản 11). Nhà xuất bản Đại học Cambridge. tr. 693–705. 
  103. ^ African trypanosomiasis Lưu trữ ngày 4 tháng 12 năm 2016, tại Wayback Machine., WHO
  104. ^ Echenberg, Myron (2007). Plague Ports: The Global Urban Impact of Bubonic Plague: 1894–1901. Sacramento: New York University Press. tr. 231. ISBN 978-0-8147-2232-9. 
  105. ^ “Reanalyzing the 1900–1920 sleeping sickness epidemic in Uganda”. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 9 năm 2009. Truy cập ngày 7 tháng 1 năm 2008. 
  106. ^ “Texas Department of State Health Services, History of Plague”. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 6 năm 2013. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2008. 
  107. ^ Report on the outbreak of plague at Fremantle (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2020. 
  108. ^ “In Memory of the 1910 Harbin Plague”. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 10 năm 2017. Truy cập ngày 14 tháng 1 năm 2011. 
  109. ^ a ă â b Ochman, Sophie; Roser, Max (ngày 9 tháng 11 năm 2017). “Polio”. Our World in Data (OurWorldInData.org). Truy cập ngày 25 tháng 3 năm 2020. 
  110. ^ Ravenel, Mazÿk P. (tháng 5 năm 1938). “The Croydon Epidemic of Typhoid Fever”. American Journal of Public Health and the Nations Health 28 (5): 644–646. PMC 1529192. PMID 18014847. doi:10.2105/AJPH.28.5.644. 
  111. ^ “Geschiedenis 24 – Polio in Staphorst”. Geschiedenis24.nl. Ngày 17 tháng 11 năm 2010. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 7 năm 2013. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2014. 
  112. ^ “New, Deadly Flu Strain Detected in Albany Co”. Schenectady Gazette. Associated Press. Ngày 24 tháng 1 năm 1975. tr. 3. Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2012. 
  113. ^ “The control and eradication of smallpox in South Asia”. www.smallpoxhistory.ucl.ac.uk. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 10 năm 2008. Truy cập ngày 18 tháng 12 năm 2008. 
  114. ^ Dutt, Ashok (2006). “Surat Plaque of 1994 re-examined” (PDF). Southeast Asian Journal of Tropical Medicine and Public Health 37 (4): 755–60. PMID 17121302. Bản gốc lưu trữ (PDF) ngày 6 tháng 2 năm 2016. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2016. 
  115. ^ Lai-Meng Looi; Kaw-Bing Chua (2007). “Lessons from the Nipah virus outbreak in Malaysia” (PDF). The Malaysian Journal of Pathology (Department of Pathology, University of Malaya and National Public Health Laboratory of the Ministry of Health, Malaysia) 29 (2): 63–67. Bản gốc lưu trữ (PDF) ngày 30 tháng 8 năm 2019. 
  116. ^ “Dengue in the Americas: The Epidemics of 2000”. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 10 năm 2017. Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2008. 
  117. ^ “Nigeria cholera outbreak kills 400”. Ngày 26 tháng 11 năm 2001. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 12 năm 2003. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  118. ^ “Cholera Spreads Through South Africa Townships”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 6 năm 2009. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  119. ^ https://www.who.int/csr/sars/country/table2004_04_21/en/
  120. ^ Bertherat, Eric; Bekhoucha, Souad; Chougrani, Saada; Razik, Fathia; Duchemin, Jean B.; Houti, Leila; Deharib, Larbi; Fayolle, Corinne; Makrerougrass, Banaouda; Dali-Yahia, Radia; Bellal, Ramdan; Belhabri, Leila; Chaieb, Amina; Tikhomirov, Evgueni; Carniel, Elisabeth (2007). “Plague Reappearance in Algeria after 50 Years, 2003”. Emerging Infectious Diseases 13 (10): 1459–1462. PMC 2851531. PMID 18257987. doi:10.3201/eid1310.070284. 
  121. ^ “World Health Organization action in Afghanistan aims to control debilitating leishmaniasis”. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 10 năm 2017. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  122. ^ Faruque, S. M.; Islam, M. J.; Ahmad, Q. S.; Faruque, A. S. G.; Sack, D. A.; Nair, G. B.; Mekalanos, J. J. (2005). “Self-limiting nature of seasonal cholera epidemics: Role of host-mediated amplification of phage”. Proceedings of the National Academy of Sciences 102 (17): 6119–6124. Bibcode:2005PNAS..102.6119F. PMC 1087956. PMID 15829587. doi:10.1073/pnas.0502069102. 
  123. ^ “Dengue fever in Indonesia – update 4”. WHO. Ngày 11 tháng 5 năm 2004. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2020. 
  124. ^ Staff Reporter. “Cholera epidemic takes hold in Senegal”. The M&G Online. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  125. ^ a ă “Ebola virus disease” (Thông cáo báo chí). WHO. Ngày 12 tháng 2 năm 2018. Truy cập ngày 26 tháng 2 năm 2020. 
  126. ^ “Mali: Yellow fever epidemic in Kayes”. Ngày 11 tháng 11 năm 2005. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 24 tháng 11 năm 2008. 
  127. ^ Koh, B. K.; Ng, L. C.; Kita, Y.; Tang, C. S.; Ang, L. W.; Wong, K. Y.; James, L.; Goh, K. T. (2008). “The 2005 dengue epidemic in Singapore: Epidemiology, prevention and control” (PDF). Annals of the Academy of Medicine, Singapore 37 (7): 538–45. PMID 18695764. Bản gốc lưu trữ (PDF) ngày 6 tháng 7 năm 2017. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2018. 
  128. ^ Worst cholera outbreak in Angola Lưu trữ ngày 29 tháng 4 năm 2017, tại Wayback Machine., BBC
  129. ^ “Plague in the Democratic Republic of the Congo”. WHO. Ngày 14 tháng 6 năm 2006. Truy cập ngày 26 tháng 2 năm 2020. 
  130. ^ “Plague in the Democratic Republic of the Congo”. WHO. Ngày 13 tháng 10 năm 2006. Truy cập ngày 26 tháng 2 năm 2020. 
  131. ^ “Malaria Epidemic Sweeps Northeast India”. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 2 năm 2017. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2008. 
  132. ^ “Dengue epidemic threatens India's capital”. News-Medical.net. Ngày 2 tháng 10 năm 2006. Bản gốc lưu trữ ngày 15 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  133. ^ “WHO – Chikungunya in India”. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  134. ^ Khan, E.; Siddiqui, J.; Shakoor, S.; Mehraj, V.; Jamil, B.; Hasan, R. (2007). “Dengue outbreak in Karachi, Pakistan, 2006: Experience at a tertiary care center”. Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene 101 (11): 1114–1119. PMID 17706259. doi:10.1016/j.trstmh.2007.06.016. 
  135. ^ “Epidemiology of Dengue Disease in the Philippines (2000–2011): A Systematic Literature Review”. researchgate.net. Tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2020. 
  136. ^ “Mourners die as fever grips Congo”. Sydney Morning Herald'. Ngày 30 tháng 8 năm 2007. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 7 năm 2012. 
  137. ^ Xan Rice (ngày 22 tháng 2 năm 2007). “Fatal outbreak not a cholera epidemic, insists Ethiopia”. The Guardian. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 10 năm 2017. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  138. ^ Cholera death toll in India rises Lưu trữ ngày 11 tháng 11 năm 2017, tại Wayback Machine. BBC News.
  139. ^ Cholera outbreak in Iraq growing Lưu trữ ngày 4 tháng 2 năm 2017, tại Wayback Machine., Associated Press
  140. ^ Vaccine-linked polio hits Nigeria Lưu trữ ngày 20 tháng 8 năm 2016, tại Wayback Machine. BBC News.
  141. ^ Dengue fever epidemic hits Caribbean, Latin America Lưu trữ ngày 3 tháng 8 năm 2009, tại Wayback Machine., Reuters
  142. ^ “Somalia cholera death fears grow”. Ngày 28 tháng 4 năm 2007. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 10 năm 2017. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  143. ^ Cholera epidemic losing its sting Lưu trữ ngày 26 tháng 6 năm 2008, tại Wayback Machine.
  144. ^ “Thousands hit by Brazil outbreak of dengue”. edition.cnn.com. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2020. 
  145. ^ Cambodia suffers worst dengue epidemic, 407 dead Lưu trữ ngày 11 tháng 11 năm 2009, tại Wayback Machine., Reuters
  146. ^ “Cholera epidemic in western Chad kills 123”. Ngày 2 tháng 9 năm 2004. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2008. 
  147. ^ “Epidemiology of Recurrent Hand, Foot and Mouth Disease, China, 2008–2015”. Emerging Infectious Diseases (CDC) 24 (3). Tháng 3 năm 2018. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2020. 
  148. ^ “Madagascar: eighteen dead from Bubonic Plague, five in hospital since ngày 1 tháng 1 năm 2008”. Bản gốc lưu trữ ngày 9 tháng 5 năm 2009. 
  149. ^ “Dengue cases in Philippines rise by 43 percent: government”. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 10 năm 2017. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  150. ^ “Tăng cường công tác kiểm tra bệnh tả ở ký túc xá”. Thanh Niên. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 12 tháng 4 năm 2020. 
  151. ^ “Cholera Country Profile: Zimbabwe” (PDF). Tổ chức Y tế Thế giới – Lực lượng đặc nhiệm toàn cầu về kiểm soát bệnh tả. Ngày 31 tháng 10 năm 2009. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2020. 
  152. ^ “The History of Dengue Outbreaks in the Americas”. NCBI. Ngày 3 tháng 10 năm 2012. PMC 3516305. PMID 23042846. doi:10.4269/ajtmh.2012.11-0770. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2020. 
  153. ^ “NDTV Report”. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 2 năm 2009. Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2009. 
  154. ^ McCredie, J. (2009). “Dengue fever epidemic hits northern Australia”. BMJ 338: b967. PMID 19273518. doi:10.1136/bmj.b967. 
  155. ^ Odigwe, C. (2009). “West Africa has worst meningitis epidemic for 10 years”. BMJ 338: b1638. PMID 19383759. doi:10.1136/bmj.b1638. 
  156. ^ Ministère de la Santé Publique et de la Population official cholera report ngày 22 tháng 3 năm 2011, www.mspp.gouv.ht Lưu trữ ngày 28 tháng 12 năm 2016, tại Wayback Machine.[cần chú thích đầy đủ]
  157. ^ “Why Cholera Persists in Haiti Despite an Abundance of Aid”. www.npr.org. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2018. 
  158. ^ “Doctorswithoutborders.org”. MSF USA. Bản gốc lưu trữ ngày 27 tháng 9 năm 2011. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  159. ^ “Democratic Republic of Congo: More measles vaccinations needed”. Médecins Sans Frontières (MSF) International. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 11 năm 2014. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2014. 
  160. ^ “Vietnam on alert as common virus kills 81 children – Yahoo News”. News.yahoo.com. Ngày 19 tháng 8 năm 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 3 năm 2016. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2014. 
  161. ^ Nguyen, Ngoc TB; Pham, Hau V.; Hoang, Cuong Q.; Nguyen, Tien M.; Nguyen, Long T.; Phan, Hung C.; Phan, Lan T.; Vu, Long N.; Tran Minh, Nguyen N. (2014). “Epidemiological and clinical characteristics of children who died from hand, foot and mouth disease in Vietnam, 2011”. BMC Infectious Diseases 14: 341. PMC 4068316. PMID 24942066. doi:10.1186/1471-2334-14-341. 
  162. ^ Surveillance, forecasting and response International conference on dengue control, 27–ngày 29 tháng 2 năm 2012 www.emro.who.int accessed ngày 16 tháng 2 năm 2020
  163. ^ Yuill, Thomas M.; Woodall, John P.; Baekeland, Susan (2013). “Latest outbreak news from ProMED-mail. Yellow fever outbreak—Darfur Sudan and Chad”. International Journal of Infectious Diseases 17 (7): e476–e478. doi:10.1016/j.ijid.2013.03.009. 
  164. ^ Donnelly, Christl A.; Malik, Mamun R.; Elkholy, Amgad; Cauchemez, Simon; Kerkhove, Maria D. Van (2019). “Worldwide Reduction in MERS Cases and Deaths since 2016 – Volume 25, Number 9 – September 2019 – Emerging Infectious Diseases journal – CDC”. Emerging Infectious Diseases (bằng tiếng Anh Mỹ) 25 (9): 1758–1760. PMC 6711233. PMID 31264567. doi:10.3201/eid2509.190143. 
  165. ^ “Middle East Respiratory Syndrome coronavirus (MERS-CoV) – Saudi Arabia”. WHO. Ngày 11 tháng 6 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 16 tháng 6 năm 2015. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2015. 
  166. ^ “Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV) – United Arab Emirates”. WHO. Ngày 31 tháng 1 năm 2020. 
  167. ^ “Vietnam measles outbreak kills more than 100 people, mostly children”. Sydney Morning Herald. Ngày 18 tháng 4 năm 2014. 
  168. ^ “2014–2016 Ebola Outbreak in West Africa (section titled 'Impact')”. www.cdc.gov (bằng tiếng Anh Mỹ). Ngày 22 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2020. 
  169. ^ “Situation summary Latest available situation summary, ngày 26 tháng 6 năm 2015. World Health Organisation (2015-06-19). Truy cập 2015-06-20.”. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 6 năm 2016. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2015. 
  170. ^ Gignoux, Etienne; Idowu, Rachel; Bawo, Luke; Hurum, Lindis; Sprecher, Armand; Bastard, Mathieu; Porten, Klaudia (2015). “Use of Capture–Recapture to Estimate Underreporting of Ebola Virus Disease, Montserrado County, Liberia”. Emerging Infectious Diseases 21 (12): 2265–2267. PMC 4672419. PMID 26583831. doi:10.3201/eid2112.150756. 
  171. ^ “Número de casos informados de artritis epidémica chikungunya en las Américas – SE 5 (ngày 6 tháng 2 năm 2015)”. Pan American Health Organization. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2015. 
  172. ^ “Plague – Madagascar”. WHO. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 5 năm 2019. Truy cập ngày 5 tháng 7 năm 2016. 
  173. ^ “Odisha grapples with jaundice outbreak”. Deccan Herald. Ngày 17 tháng 2 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2015. 
  174. ^ Press Trust of India (ngày 21 tháng 3 năm 2015). “Swine flu deaths at 1895; number of cases near 32K mark”. The Indian Express. Bản gốc lưu trữ ngày 12 tháng 10 năm 2015. Truy cập ngày 21 tháng 3 năm 2015. 
  175. ^ “India struggles with deadly swine flu outbreak”. BBC News. Ngày 20 tháng 2 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 2 năm 2015. Truy cập ngày 21 tháng 2 năm 2015. 
  176. ^ “Death toll Gujarat”. Business Standard. Ngày 15 tháng 3 năm 2015. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 4 năm 2015. Truy cập ngày 15 tháng 3 năm 2015. 
  177. ^ “WHO | Zika: the origin and spread of a mosquito-borne virus”. WHO. Truy cập ngày 19 tháng 2 năm 2020. 
  178. ^ “Yellow fever – countries with dengue: alert 2016-03-28 20:39:56 Archive Number: Archive Number: 20160328.4123983”. ProMED-mail. International Society for Infectious Diseases. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 4 năm 2016. Truy cập ngày 29 tháng 3 năm 2016. 
  179. ^ WHO Regional Office for the Eastern Mediterranean Cholera Situation in Yemen November 2019". Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2019.
  180. ^ “Encephalitis outbreak: AES is a perennial issue in eastern Uttar Pradesh, northern Bihar”. India TV. 17 tháng 6 năm 2019. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2020. 
  181. ^ “Over 80,000 Americans Died of Flu Last Winter, Highest Toll in Years”. The New York Times Company. Ngày 1 tháng 10 năm 2018. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2020. 
  182. ^ Lindsay, Paul. “INFLUENZA AND PNEUMOCOCCAL DISEASE CAN BE SERIOUS, HEALTH OFFICIALS URGE VACCINATION” (PDF). NFID. National Foundation for Infectious Diseases. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2020. 
  183. ^ Belluz, Julia (ngày 27 tháng 9 năm 2018). “80,000 Americans died of the flu last winter. Get your flu shot.”. Vox (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2020. 
  184. ^ “What You Should Know for the 2017-2018 Influenza Season”. Centers for Disease Control and Prevention (bằng tiếng Anh Mỹ). Ngày 5 tháng 9 năm 2019. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2020. 
  185. ^ “Nipah virus contained, last two positive cases have recovered: Kerala Health Min”. The News Minute. Ngày 11 tháng 6 năm 2018. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2020. 
  186. ^ “Operations Dashboard for ArcGIS”. who.maps.arcgis.com. Bản gốc lưu trữ ngày 21 tháng 8 năm 2019. Truy cập ngày 20 tháng 2 năm 2020. 
  187. ^ “Ebola Virus Disease Outbreak Uganda Situation Reports”. WHO | Regional Office for Africa (bằng tiếng Anh). Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 6 năm 2019. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2019. 
  188. ^ “DR Congo measles: More than 6,000 dead in world's worst outbreak”. BBC News (bằng tiếng Anh). Ngày 8 tháng 1 năm 2020. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2020. 
  189. ^ “Two more deaths from measles in samoa over new year period”. Radio New Zealand. Ngày 7 tháng 1 năm 2020. Bản gốc lưu trữ ngày 7 tháng 1 năm 2020. 
  190. ^ “Dengue and severe dengue”. WHO. Ngày 2 tháng 3 năm 2020. 
  191. ^ “Why Dengue Fever Cases Are Hitting Record Highs In Latin America”. NPR. Ngày 19 tháng 12 năm 2019. 
  192. ^ “WHO says 2019 'worse than usual' for dengue in Pacific”. Radio New Zealand. Ngày 26 tháng 8 năm 2019. 
  193. ^ “Tracking coronavirus: Map, data and timeline”. BNO News. Ngày 2 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2020. 
  194. ^ “Operations Dashboard for ArcGIS”. 
  195. ^ “(Coronavirus Update live)”. Worldometers (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2020. 

Đọc thêmSửa đổi