Fernando I (đế quốc La Mã Thần thánh)

Ferdinand I (tiếng Tây Ban Nha: Fernando I) (sinh ngày 10 tháng 3 năm 1503 tại Alcála de Henares (gần Madrid), Vương quốc Castile25 tháng 7, 1564 tại Praha, Bohemia nay là Tiệp Khắc) là một quốc vương thuộc dòng họ HabsburgTrung Âu. Ông là con trai của Felipe I của CastileJuana I của Castile.

Ferdinand I
Hoàng đế La Mã Thần thánh; Vua Bohemia, Vua Hungary
Hans Bocksberger der Aeltere 001.jpg
Hoàng đế La Mã Thần thánh
Tại vị1556 - 1564
Tiền nhiệmKarl V Vua hoặc hoàng đế
Kế nhiệmMaximlian II Vua hoặc hoàng đế
Vua Bohemia, Hungary
Tại vị1526 - 1564
Tiền nhiệmLajos II Vua hoặc hoàng đế
Kế nhiệmMaximilian II
Đại công tước Áo
Tại vị1521 - 1564
Tiền nhiệmKarl I
Kế nhiệmMaximilian II (Austria proper)
Karl II (Inner Austria)
Ferdinand II (Further Austria)
Thông tin chung
Thê thiếpAnna của Bohemia và Hungary
Hậu duệ
Hoàng tộcNhà Habsburg
Thân phụFelipe I của Castilla Vua hoặc hoàng đế
Thân mẫuJuana của Castilla
Sinh10 tháng 3, 1503
Alcalá de Henares, Castile, Tây Ban Nha
Mất25 tháng 7, 1564
Viên, Áo
An tángNhà thờ Thánh Vitus (Praha)
Tôn giáoCông giáo La Mã

Ông thừa kế các lãnh thổ Habsburg ở Áo từ tay vua anh Karl V (đế quốc La Mã Thần thánh) (cũng là vua Tây Ban Nha). Từ năm 1521-1564 ông là Đại công tước của Áo. Sau cái chết của người em vợ là vua Lajos II của Hungary, Ferdinand trở thành vua BohemiaHungary-Croatia (1526-1564). Khi từ ngôi năm 1556, Karl truyền ngôi Hoàng đế La Mã Thần thánh cho Ferdinand, trong khi Karl truyền Đế quốc Tây Ban Nha, Naples, Sicilia, Milan, Hà LanFranche-Comté cho con là Felipe II.

Khẩu hiệu của vị hoàng đế này là Fiat justitia et pereat mundus, có nghĩa là "Hãy để công lý được thực hiện, mặc dù thế giới bị diệt vong"

Cuộc đờiSửa đổi

Ferdinand sinh ra tại Alcalá de Henares, Tây Ban Nha, là con trai thứ hai của Nữ hoàng Joanna I của Castile từ Nhà Trastámara (bản thân là con gái của Quốc vương Công giáo Isabel I của CastileFerdinand của Aragon) và Đại Công tước Áo Philip the Handsome của Nhà Habsburg, người thừa kế của Maximilian I, Hoàng đế La Mã thần thánh. Ferdinand đã chia sẻ phong tục, văn hóa, tên tuổi và thậm chí là sinh nhật của ông với ông ngoại Ferdinand II của Aragon. Ông sinh ra, lớn lên và giáo dục ở Tây Ban Nha, và không học tiếng Đức khi còn trẻ.

Vào mùa hè năm 1518, Ferdinand được gửi đến Flanders sau khi anh trai Charles đến Tây Ban Nha với tư cách là vua Charles I mới được bổ nhiệm vào mùa thu trước. Ferdinand trở lại chỉ huy hạm đội của anh trai mình nhưng trên đường bị thổi bay và mất bốn ngày ở Kinsale, Ireland trước khi đến đích. Với cái chết của ông nội Maximilian I và sự kế vị của anh trai 19 tuổi hiện tại của ông, Charles V, với danh hiệu Hoàng đế La Mã thần thánh vào năm 1519, Ferdinand được giao cho chính phủ của vùng đất cha truyền con nối Áo, gần như là nước Áo ngày nay và Slovenia. Ông là Đại công tước Áo từ năm 1521 đến 1564. Mặc dù ông ủng hộ anh trai mình, Ferdinand cũng tìm cách củng cố vương quốc của chính mình. Bằng cách áp dụng ngôn ngữ và văn hóa Đức vào cuối đời, ông cũng trở nên thân thiết với các hoàng tử lãnh thổ Đức.

Sau cái chết của anh rể Louis II, Ferdinand trị vì là Vua của Bohemia và Hungary (1526-1564).[1][2] Ferdinand cũng từng là phó tướng của anh trai mình trong Đế chế La Mã thần thánh trong nhiều lần vắng mặt của anh trai, và năm 1531 được bầu làm Vua của người La Mã, biến ông trở thành người thừa kế của Charles trong đế chế. Charles thoái vị năm 1556 và Ferdinand chấp nhận danh hiệu "Hoàng đế được bầu", với việc phê chuẩn chế độ ăn uống của Hoàng gia diễn ra vào năm 1558,[1][3] trong khi Tây Ban Nha, Đế quốc Tây Ban Nha, Naples, Sicily, Milan, Hà LanFranche-Comté về tay Philip, con trai của Charles.

Con cáiSửa đổi

Vào ngày 26 tháng 5 năm 1521 tại Linz, Áo, Ferdinand kết hôn với Anna của Bohemia và Hungary (1503-1547), con gái của Vladislaus II của Bohemia và HungaryAnne de Foix.[4] Họ có mười lăm người con, trừ hai người thì tất cả đã đến tuổi trưởng thành:

Tên Sinh Mất Ghi chú
Elisabeth Ngày 9 tháng 7 năm 1526 15 tháng 6 năm 1545 Kết hôn với Sigismund II Augustus của Ba Lan.
Maximilian II của Đế quốc La Mã Thần thánh Ngày 31 tháng 7 năm 1527 12 October 1576 Kết hôn với người anh em họ đầu tiên Maria của Tây Ban Nha và có con cái.
Anna 7 July 1528 16/17 October 1590 Married to Albert V, Duke of Bavaria.
Ferdinand II, Archduke of Austria 14 June 1529 24 January 1595 Married to Philippine Welser and then to his niece (daughter of Eleanor) Anne Juliana Gonzaga.
Maria 15 May 1531 11 December 1581 Married to Wilhelm, Duke of Jülich-Cleves-Berg.
Magdalena 14 August 1532 10 September 1590 A nun.
Catherine 15 September 1533 28 February 1572 Married to Duke Francesco III of Mantua and then to King Sigismund II Augustus of Poland.
Eleanor 2 November 1534 5 August 1594 Married to William I, Duke of Mantua.
Margaret 16 February 1536 12 March 1567 A nun.
John 10 April 1538 20 March 1539 Died in childhood.
Barbara 30 April 1539 19 September 1572 Married to Alfonso II, Duke of Ferrara and Modena.
Charles II, Archduke of Austria 3 June 1540 10 July 1590 Father of Ferdinand II, Holy Roman Emperor.
Ursula 24 July 1541 30 April 1543 Died in childhood
Helena 7 January 1543 5 March 1574 A nun.
Joanna 24 January 1547 10 April 1578 Kết hôn với Francesco I de' Medici, Đại Công tước xứ Toscana

Tổ tiênSửa đổi

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ a ă Britannica 2009
  2. ^ Ferdinand I, Holy Roman emperor. The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition. 2001.
  3. ^ “Rapport établi par M. Alet VALERO” (PDF). Centre National de Documentation Pédagogique. 2006. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2008.  Đã bỏ qua tham số không rõ |df= (trợ giúp)[liên kết hỏng]
  4. ^ Rasmussen 2018, tr. 65.
  5. ^ a ă Bản mẫu:BLKO
  6. ^ a ă   Chisholm, Hugh biên tập (1911). “Joanna”. Encyclopædia Britannica 15 (ấn bản 11). Nhà xuất bản Đại học Cambridge. 
  7. ^ a ă   Holland, Arthur William (1911). “Maximilian I. (emperor)”. Trong Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica 17 (ấn bản 11). Nhà xuất bản Đại học Cambridge. 
  8. ^ a ă   Poupardin, René (1911). “Charles, called The Bold, duke of Burgundy”. Trong Chisholm, Hugh. Encyclopædia Britannica 5 (ấn bản 11). Nhà xuất bản Đại học Cambridge. 
  9. ^ a ă   Chisholm, Hugh biên tập (1911). “Ferdinand V. of Castile and Leon and II. of Aragon”. Encyclopædia Britannica 10 (ấn bản 11). Nhà xuất bản Đại học Cambridge. 
  10. ^ a ă   Chisholm, Hugh biên tập (1911). “Isabella of Castile”. Encyclopædia Britannica 14 (ấn bản 11). Nhà xuất bản Đại học Cambridge. 

Liên kết ngoàiSửa đổi