Furra hay Fura là một nữ hoàng thời trung cổ (Nigist) của vùng Sidama ở miền nam Ethiopia. Theo truyền khẩu, bà cai trị khoảng bảy năm trong thế kỷ 14 hoặc 15, khuyến khích phụ nữ và đàn áp đàn ông, đặc biệt là những người hói, già và lùn. Triều đại của bà kết thúc khi những người đàn ông lừa bà cưỡi trên một con chiến mã hoang dã, xé toạc bà ra. Các địa điểm ở Sidama vẫn được đặt tên theo các bộ phận cơ thể của bà, nằm rải rác trong chuyến đi cuối cùng này.

Đầu đờiSửa đổi

Không có hồ sơ bằng văn bản từ thời đó nên lịch sử của bà dựa trên truyền thống truyền miệng. Theo đó, bà được sinh ra vào khoảng thế kỷ mười bốn hoặc mười lăm ở Sidama.[1] Bà ấy là người Sidama nhưng không có ghi chép nào về gia tộc của bà ấy. Có ý kiến cho rằng bà có thể đến từ Hawella Gadire, Yanassie, Kusaye hoặc Sawolla.[1] Bà là con đầu lòng của người vợ đầu tiên và điều này mang lại cho bà địa vị và đặc quyền.[1] Một số câu chuyện nói rằng bà đã kết hôn với một thủ lĩnh đầy quyền lực, Dingama Koyya, người được biết đến với sức mạnh to lớn, dựng lên những tấm bia đá và những bức tượng vẫn còn tồn tại đến ngày nay.[1][2] Con trai của họ cũng rất mạnh mẽ và mọi người sợ họ đến nỗi cả cha và con đều bị giết.[1] Furra sau đó lên nắm quyền như nữ hoàng.[1] Các câu chuyện khác nói rằng bà cũng có một cô con gái, Laango.[1]

Thống trịSửa đổi

Bà chủ trì một chính quyền mẫu hệ và được phong là "Nữ hoàng của phụ nữ" (mentu biilo) chứ không phải là "Nữ hoàng Sidama" do sự thúc đẩy của bà đối với vai trò của phụ nữ.[1] Bà được coi là khôn ngoan và khuyên phụ nữ chống lại đàn ông.[3] Bà cũng khuyên phụ nữ nên giữ đàn ông luôn có sự tò mò về họ, và che những phần riêng tư của cơ thể cũng như chăm sóc sắc đẹp của họ.[4] Sau khi quan sát sự hèn nhát của đàn ông trong trận chiến, bà giao cho những người đàn ông làm nhiệm vụ quân sự trong khi tổ chức cho phụ nữ thực hiện cuộc chiến.[1][4] Bà đặt cho những người đàn ông những nhiệm vụ bất khả thi, chẳng hạn như thu thập nước bằng một cái rây.[5]

Bà thanh trừng những người đàn ông, đặc biệt là xử tử những người bị hói, già hay thấp.[1][4] Những người đàn ông lớn tuổi được chọn vì những người lớn tuổi được tôn trọng trong xã hội Sidama và do đó có thể phản đối bà ấy một cách hiệu quả.[6] Một người đàn ông khôn ngoan đã nhờ những người đàn ông khác giúp đỡ và anh ta được giấu trong một hang động ven sông hoặc nơi anh ta trở thành cố vấn bí mật của họ.[1][6] Khi nữ hoàng yêu cầu một lâu đài trên không trung, ông lão thông thái nói với những người đàn ông rằng họ nên yêu cầu bà đặt nền móng. Bà phải làm điều này trên mặt đất và vì vậy một ngôi nhà thông thường sau đó có thể được xây dựng.[1]

Bà cai trị khoảng bảy năm, tiếp tục đàn áp đàn ông. Cuối cùng bà ấy đã yêu cầu một chiến mã nhanh chóng để mang bà ấy đi khắp vương quốc và vào trận chiến. Ông già giấu mặt khuyên những người đàn ông khác bắt một con thú hoang, giống như một con hươu cao cổ, và sau đó trói bà ta vào đó. Điều này đã được thực hiện và sau đó con vật mạnh mẽ xé toạc bà ra khi nó phi nước đại. Theo truyền thuyết, các bộ phận cơ thể của bà rơi ở những nơi khác nhau được đặt theo tên của chúng:[1] Anga (tay), Leka (chân) và Oun (đầu) [5]

Her shoulders dropped in Qorke,
Her waist dropped in Hallo
Her limbs dropped in Dassie
Her genitals dropped in Saala
Her remains dropped in Kuura

Ở những nơi này, những người đàn ông vẫn đập xuống đất trong sự ghê tởm trong khi những người phụ nữ đổ sữa để thể hiện lòng tôn kính.[1]

Di sảnSửa đổi

Bà vẫn là một huyền thoại nổi tiếng trong văn hóa truyền miệng của người Sidama và câu chuyện của bà tiếp tục được kể.[4] Mỗi giới tính có bài hát riêng về cô ấy.[1] Những người đàn ông hát trong sự phẫn nộ [1]

During Furra's reign
Men ground and cooked for women
Let her die, let her die!

trong khi phụ nữ hát trong sự đồng cảm [1]

Sleep, sleep my children
Sleep, sleep my children
You're my best child
For they killed the best
Furra, you're the leader of woman!

Trung tâm văn hóa Sidama ở Awasa, được xây dựng vào năm 1984, có một bức tranh tường của Nữ hoàng Fura.[7] Một trường đại học được thành lập năm 1996 tại Irgalem được đặt tên là Fura theo tên nữ hoàng nhưng sự công nhận của nó đã bị đình chỉ vào năm 2011.[3][8] Năm 2016, Teshome Birhanu đã xuất bản một cuốn sách bằng tiếng Amharic có tên là Nigist Fura (Nữ hoàng Fura) tôn vinh bà là một vị vua có tầm nhìn.[9] Tác giả và nhà du lịch Elizabeth Laird đã thu thập những câu chuyện về huyền thoại Fura từ người kể chuyện Abebe Kebede tại Hồ Awassa, khi Elizabeth kể lại trong cuốn sách Sự thu hút của chú chim mật ong: người kể chuyện ở Ethiopia. Cô so sánh Fura với Nữ hoàng Gudit.[5]

Xem thêmSửa đổi

  • Arawelo, nữ hoàng chuyên chế của người Somalia
  • Gudit, nữ hoàng chiến binh của người Do Thái gốc Ethiopia

Tham khảoSửa đổi

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q Hameso, Seyoum (1997), "The Furra Legend in Sidama Traditions" (PDF), The Oromo Commentary, VII (2) Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “SH” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “SH” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  2. ^ Rike, Markos Tekle (2014), State-Society Relations and Traditional Modes of Governance in Ethiopia: A Case Study of Sidama (PDF), Addis Ababa University Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “Markos” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “Markos” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  3. ^ a b Altaye (ngày 4 tháng 1 năm 2015), "The famous Queen Furra of Sidama, Ethiopia", Ethiopian News Forum Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “Altaye” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “Altaye” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  4. ^ a b c d Kebede, Abebe (1997), Elizabeth Laird (ed.), "Queen Fura", Ethiopian Folktales Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “AK” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “AK” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  5. ^ a b c Laird, Elizabeth (2013), The Lure of the Honey Bird: the storytellers of Ethiopia, Edinburgh: Birlinn, p. 121, ISBN 9781846972461 Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “Laird” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “Laird” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  6. ^ a b Alain Ekenge (ngày 17 tháng 8 năm 2009), "Queen of Sidama who subdued men (Fura)", Discover Sidama, Sidama Zone Trade and Industry Bureau, p. 31 Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “DS” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “DS” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  7. ^ Gedecho, Ermias Kifle (2015), "Urban Tourism Potential of Hawassa City, Ethiopia", American Journal of Tourism Research, 4 (1): 35, doi:10.11634/216837861504647, ISSN 2168-3794 Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “Gedecho” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “Gedecho” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  8. ^ Abiye, Yonas (ngày 7 tháng 9 năm 2011), "Ethiopian Agency Shuts Down Five Colleges, Puts on Probation 13 Others", Ethiopian News, Entertainment & Business Information Network Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “Abiye” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “Abiye” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
  9. ^ Birhanu, Teshome (2016), Queen Fura, Africa World Press, ISBN 9781569024669 Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “TB” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác Lỗi chú thích: Thẻ <ref> không hợp lệ: tên “TB” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác