Hoàng Thi Thơ (sinh 1 tháng 7 năm 1929 - mất 23 tháng 9 năm 2001) là một nhạc sĩ Việt Nam có nhiều sáng tác ca ngợi quê hương, đất nước, con người Việt từ trước 1975. Một số bút hiệu khác của ông là Tôn Nữ Trà Mi, Tôn Nữ Diễm Hồng, Bích Khê, Triệu Phong.

Hoàng Thi Thơ
HoangThiTho.jpg
Thông tin nghệ sĩ
Tên khai sinhHoàng Thi Thơ
Sinh(1929-07-01)1 tháng 7, 1929
Quảng Trị, Trung Kỳ, Liên bang Đông Dương
Mất23 tháng 9, 2001(2001-09-23) (72 tuổi)
Nam California, Hoa Kỳ
Thể loạiNhạc vàng
Nghề nghiệpNhạc sĩ, Đạo diễn, Giáo viên
Ca khúc tiêu biểu"Duyên quê", "Đám cưới trên đường quê", "Đường xưa lối cũ", "Gạo trắng trăng thanh", "Rước tình về với quê hương", "Trăng rụng xuống cầu"...

Cuộc đờiSửa đổi

Hoàng Thi Thơ sinh ngày 1 tháng 7 năm 1929 tại làng Bích Khê, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Ông thuộc dòng họ Hoàng Phủ, một dòng họ khoa bảng có tiếng tăm ở đất Quảng Trị.[1]

Sau Cách mạng tháng Tám, Hoàng Thi Thơ gia nhập Đoàn Văn nghệ Quảng Trị như một diễn viên ca kịch nhạc do nhạc sĩ Nguyễn Hữu Ba làm trưởng đoàn.

Tháng 12 năm 1946, Hoàng Thi Thơ khi đang tham gia tuyên truyền cùng nhạc sĩ Trần Hoàn ở Huế thì kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Sau khi Huế thất thủ, ông trở ra Vinh theo đề nghị của nhà thơ Lưu Trọng Lư. Tháng 5 năm 1947, ông bắt đầu làm báo, viết văn, trở thành phóng viên và biên tập viên cho tờ nhật báo Cứu quốc của Việt Minh. Tháng 9 năm 1948, ông trở lại Huế, tiếp tục hoàn thành chương trình trung học ở Trường Khải Định (về sau trường dời ra Hà Tĩnh và đổi tên thành Trường Huỳnh Thúc Kháng). Sau khi học xong Tú tài, tháng 10 năm 1950, ông vào đại học tại trường Dự bị đại học Liên khu 3 và 4 tại Thanh Hóa, theo khoa Văn-Triết.

Năm 1952, ông từ vùng kháng chiến tức Liên Khu Tư ở Thanh Hóa về Huế định xin gia đình người anh một số tiền để có thể đưa người yêu ra Hà Nội với mục đích theo học Văn Khoa ở đây.[2] Tuy nhiên, hai người anh của ông ở Huế đã bị Việt Minh nửa đêm lôi đi hành quyết vì vu cho tội thân Pháp. Niềm tin vào kháng chiến của Hoàng Thi Thơ do đó vụt tắt, ông quyết định vào Sài Gòn bắt đầu lại cuộc sống. mang theo hai đứa cháu vừa mất cha, đó là Hoàng Kiều và Hoàng Thi Thao.[3] Ở Sài Gòn ông dạy sinh ngữ Anh - Pháp ở các trường tư thục và theo nghề viết nhạc, hoạt động văn nghệ. Năm 1957, ông bắt đầu tổ chức những kỳ Đại nhạc hội tại rạp Thống Nhất Sài Gòn. Năm 1961, ông thành lập Đoàn Văn nghệ Việt Nam gồm hơn 100 nghệ sĩ tên tuổi và lưu diễn qua nhiều nước Á Châu cũng như nhiều thành phố trên thế giới: Vạn Tượng, Hồng Kông, Ðài Bắc, Tokyo, Bangkok, Singapore, Sénégal, Paris, London... và nhiều nơi ở Hoa Kỳ. Năm 1967, ông thành lập tiếp Đoàn Văn Nghệ Maxim, gồm 70 diễn viên ca-vũ-nhạc-kịch, tổ chức những chương trình ca vũ nhạc kịch đặc biệt tại nhà hàng Maxim. Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ là người duy nhất được Bộ Thông tin và Tổng cục Chiến tranh Chính trị Việt Nam Cộng hòa nhiều lần cử thành lập và dẫn các đoàn văn nghệ Việt Nam sang Châu Âu trình diễn...

Tháng 4 năm 1975, đoàn văn nghệ của ông đang lưu diễn ở Nhật Bản thì xảy ra sự kiện lịch sử ngày 30-4-1975. Ông không thể trở về nước được và từ đó phải định cư ở Hoa Kỳ. Ông có về Việt Nam 2 lần kể từ năm 1993.

Sau năm 1975, tại Việt Nam, ông cùng với nhạc sĩ Phạm Duy là hai người bị cấm về nhân thân (cấm toàn bộ tác phẩm)[4], đến đầu năm 2009, một số bài hát của ông mới được Cục Nghệ thuật Biểu diễn thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho phép phổ biến trở lại.[Gc 1]

Sáng Chủ Nhật 23 tháng 9 năm 2001, ông qua đời một cách thanh bình tại nhà riêng ở Glendale, California trong khi chờ vợ làm một món cá mà ông thích. Ông được an táng tại vườn Vĩnh Cửu - nghĩa trang Peek Family, Quận Cam. Mộ của ông nằm ở nhà quàn Heritage Memorial Service, 17712 Beach Boulevard, Huntington Beach, Hoa Kỳ.[8]

Gia đìnhSửa đổi

Thời kỳ đi kháng chiến, nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ đã có quan hệ tình cảm với Trương Tân Nhân, một người bạn học cùng trường.[9] Về sau khi ông bỏ kháng chiến về thành và không thể trở lại, bà Tân Nhân lúc đó đã mang thai. Sau hiệp định Genève, bà ở lại miền Bắc và tiếp tục sự nghiệp ca hát. Người con trai của hai người mang tên Lê Khánh Hoài (lấy theo họ người chồng sau của bà), hiện đang hoạt động trong lĩnh vực kịch nghệ và điện ảnh tại Thành phố Hồ Chí Minh.[1].

Tháng 9 năm 1957, ông lập gia đình với ca sĩ Thúy Nga và có bốn người con: 3 trai 1 gái. Trong đó, người con trưởng là Hoàng Thi Thi, vừa là nhạc sĩ vừa là kỹ sư. Ngoài ra ông còn một người con nuôi là Hoàng Thi Thao (1945–2019), người cháu gọi ông bằng chú và cũng là người theo sát chân ông trong nhiều năm hoạt động văn nghệ.[1] Ngoài ra ông còn có một người cháu nổi tiếng khác là tỷ phú Hoàng Kiều

Sự nghiệpSửa đổi

 
Ban hợp ca do Hoàng Thi Thơ điều hành từng góp mặt trên đài truyền hình THVN thời Việt Nam Cộng hòa

Âm nhạcSửa đổi

Hoàng Thi Thơ sáng tác trên 500 ca khúc từ tình ca đến nhạc quê hương, dân ca đến nhạc thời trang, đoản khúc đến trường ca, nhạc cảnh đến nhạc kịch.

Khoảng năm 1972-1973, ông sử dụng thêm bút danh mới là Tôn Nữ Trà Mi và sáng tác một loạt ca khúc mà báo chí thời đó gọi là "đem lại cho làng tân nhạc Việt Nam luồng sinh khí mới và cảm hứng tân kỳ" như "Rước tình về với quê hương", "Việt Nam ơi ngày vui đã tới", "Ô kìa đời bỗng dưng vui", "Xây nhà bên suối", "Ngày vui lý tưởng"... Những ca khúc này đã quen thuộc với người Việt Nam cho đến tận nay.

Trong thời gian cộng tác với nhà hàng Maxim's (Sài Gòn), ông đã thực hiện những tiết mục ca nhạc kịch dã sử và sáng tác những ca khúc hào hùng như "Quang Trung đại phá quân Thanh" hoặc "Trưng Vương đại phá quân Đông Hán".

Năm 1955, Hoàng Thi Thơ sáng tác hai bài trường ca đầu tiên mang tên "Triều Vui Thế Hệ" & "Máu Hồng Sử Xanh". Năm sau, ông cho ra đời trường ca “Ngày Trọng Đại” và đến năm 1963 là "Tiếng Trống Diên Hồng".[11]

Hoàng Thi Thơ còn là tác giả quyển “Để Sáng Tác Một Bài Nhạc Phổ Thông” xuất bản vào năm 1953, dày 500 trang với những phần hướng dẫn về hòa âm, luật sáng tác...[1]

Ông cũng là người đã nâng đỡ Sơn CaHọa Mi, đào tạo hai người này trở thành những nữ ca sĩ nổi tiếng.

Ngoài ra, trước năm 1975 tại Sài Gòn, ông có thực hiện ba băng nhạc mang tên ông với những giọng ca thượng thặng thời đó.

Hoàng Thi Thơ 1: Rước tình về với quê hương
Hoàng Thi Thơ 2: Việt Nam như đóa hoa xinh
Hoàng Thi Thơ 3: Đưa em qua cánh đồng vàng

Khi ra nước ngoài, ông có thực hiện một số băng nhạc riêng và được Trung tâm Thúy NgaThế giới Nghệ thuật thực hiện video về chủ đề nhạc Hoàng Thi Thơ.

  • Paris By Night 41: Hoàng Thi Thơ - Một đời cho âm nhạc I
  • Paris By Night 47: Hoàng Thi Thơ - Một đời cho âm nhạc II
  • Thế giới Nghệ thuật: Hoàng Thi Thơ - Một đời cho nghệ thuật

Nghiên cứu nghệ thuật múaSửa đổi

Hoàng Thi Thơ cũng nghiên cứu các điệu múa. Ông được cho là người tiên phong xây dựng những điệu vũ vừa hiện đại vừa đậm chất dân tộc. Ông cùng với vũ sư Trinh Toàn và vũ sư Lưu Hồng đã có nhiều công trình hợp tác nghiên cứu và sáng tạo các điệu múa dân tộc: Vũ múa trống, Vũ lên đồng, Vũ múa nón, Múa xòe, Múa Koho...

Nhạc kịch - điện ảnhSửa đổi

Hoàng Thi Thơ đạo diễn sáng tác vở nhạc kịch đầu tiên năm 1963, mang tên "Từ Thức lạc lối bích đào". Năm 1964, vở nhạc kịch thứ nhì "Dương Quý Phi". Năm 1966 vở "Cô gái điên". Năm 1968 vở "Ả Đào say".

Năm 1965, Hoàng Thi Thơ trở thành đạo diễn điện ảnh với cuốn phim đầu tiên là "Cô Gái Điên" quay thành phim từ nhạc kịch cùng tên của ông, do Trung tâm Điện ảnh Quốc gia sản xuất.

Năm 1969, ông đạo diễn cho phim "Người cô đơn" do chính ông sản xuất. Sau khi ra đến hải ngoại, Hoàng Thi Thơ vẫn tiếp tục làm đạo diễn cho một số phim video như "Chuyện Tình Buồn", "Tiếng Hát Trong Trăng", "Người Đẹp Bạch Hoa Thôn" và "Chiêu Quân Cống Hồ".

Ca khúcSửa đổi

STT Tên ca khúc Bút danh sử dụng Năm sáng tác
1 2000 đêm đau thương
2 Ai buồn hơn ai
3 Ai nhớ chăng ai 1956
4 Anh biết em đi chẳng trở về[12]
5 Bài ca dân nghèo
6 Bài ca đoạn trường
7 Bài thơ hòa bình
8 Bài thơ cuối cùng
9 Bài thơ má núng đồng tiền 2000
10 Bài thơ tự do
11 Bài thơ xuân
12 Bao giờ trở lại
13 Biết đâu tìm Tôn Nữ Trà Mi
14 Biết thuở nào nguôi
15 Bóng hồng Việt Nam
16 Cành hoa trước gió
17 Các anh các chị
18 Các anh về
19 Cái trâm em cài Tôn Nữ Diễm Hồng 1971
20 Chiếc quạt Xuân Hương
21 Chiều cố đô
22 Chiều mưa viễn xứ
23 Chiến sĩ hành
24 Chim vàng trên nón sắt
25 Chuyện tình cô lái đò bến Hạ
26 Chuyện Tình La Lan
27 Chuyện tình người trinh nữ tên Thi 1970
28 Chúng mình
29 Chủ nhật xám 1969
30 Con bướm nhà em
31 Con tim và nước mắt
32 Còn nhớ hay quên
33 Cô gái mới
34 Cung đàn tám hướng
35 Cuộc đời này
36 Dậy thì
37 Diễm tình Tôn Nữ Trà Mi 1973
38 Dù xa xôi vẫn thấy rất gần
39 Duyên quê
40 Đám cưới trên đường quê
41 Đành quên sao Tôn Nữ Trà Mi
42 Đẹp chiều thôn dã
43 Đẹp mấy mùa hoa
44 Đêm cuối cùng 1958
45 Điệu buồn dang dở
46 Điệu lý cò bay
47 Đôi mái chèo trăng
48 Đời sầu của ve 1973
49 Đời buồn như kiếp tằm
50 Đưa em qua cánh đồng vàng
51 Đưa em xuống thuyền
52 Đừng nói với anh 1964
53 Đường xưa lối cũ 1959
54 Em là nữ hoàng
55 Em như làn mây
56 Em về thăm lại quê anh
57 Gạo trắng trăng thanh 1956
58 Gặp lại người yêu
59 Gặp nhau
60 Gặp nhau giữa trời lưu lạc
61 Giã từ mẹ 1954
62 Giây phút chạnh lòng
63 Giọt lệ bên bờ biển Đông
64 Giọt sầu từ lầu Hoàng Hạc
65 Gót hồng trên con đường đất
66 Hát nữa đi em 1959
67 Hình ảnh người không đợi
68 Hoa hồng một đóa
69 Hoa nữ sinh
70 Hỏi người còn nhớ đến ta Tôn Nữ Trà Mi 1973
71 Em như làn mây
72 Em là nữ hoàng Tố Tâm
73 Khi người lính trở về quê hương
74 Khi tình yêu đến
75 Khúc hát chia tay
76 Kinh chiều
77 Lá vàng tượng trắng trong vườn lục xâm
78 Lá thư về làng 1955
79 Lời hát tạ ơn
80 Lời người bên kia Bến Hải / Những ai chưa về
81 Lời người ra đi
82 Lời người ở lại
83 Lời thề của loài hoa trắng Tôn Nữ Trà Mi
84 Lúa vàng sao sáng
85 Mái tranh chiều
86 Màu hoa thiên lý
87 Mặt trời lại sáng quê hương
88 Mối tình bất diệt
89 Mộng Hoàng, áo cưới hay khăn tang
90 Mộng hồng
91 Một lần cuối
92 Một miếng trầu duyên
93 Một thoáng em về
94 Mời lên hái đóa hoa rừng
95 Mùa thu Đông Kinh
96 Mùa xuân hoa đào
97 Múc ánh trăng vàng
98 Mưa dọc đường quê
99 Ngày buồn trôi qua ngày vui phải tới
100 Ngày vui lý tưởng
101 Ngày trọng đại (trường ca)
102 Ngập ngừng
103 Người cô đơn (nhạc phim cùng tên)
104 Người nghệ sĩ mù
105 Nhạc vọng thôn chiều
106 Nhớ thành đô 1963
107 Như cánh phù du
108 Những giòng lệ rơi
109 Những ngày thơ mộng
110 Những vòng hoa trắng
111 Nếu một ngày kia
112 Niềm đau của Thúy
113 Ô kìa đời bỗng dưng vui
114 Ôi chưa kịp nói với nhau một lời
115 Phố chiều
116 Phút đầu tiên 1959
117 Quê hương ta
118 Rong chơi cuối trời quên lãng
119 Rước tình về với quê hương 1973
120 Ruộng lúa nương dâu
121 Sao Bích Khê
122 Sống chết với nhau Triệu Phong
123 Súng ơi
124 Ta dạy cho con
125 Tà áo cưới 1960
126 Tại sao
127 Tâm tình gửi Huế Tôn Nữ Trà Mi
128 Tango nhớ
129 Tháng tư buồn
130 Thiên đường của ta
131 Thôi chia ly từ đây 1964
132 Thôn trăng mở hội trăng tròn
133 Thị trấn đìu hiu
134 Thục Lan, giọt nước mắt da vàng
135 Thúy
136 Tiễn nàng sang ngang
137 Tìm anh
138 Tin ngày mai đến
139 Tin về đô thị
140 Tình anh
141 Tình anh tình em
142 Tình ca điên
143 Tình ca trên lúa
144 Tình dang dở
145 Tình đêm liên hoan
146 Tình gần tình xa
147 Tình hồng cho em số 1 (Tình hồng cho em)
148 Tình hồng cho em số 2 (Đêm buồn)
149 Tình hồng cho em số 3 (Kinh cầu tình yêu)
150 Tình hồng cho em số 4 (Niềm đau của cát)
151 Tình hồng cho em số 5 (Rồi một ngày)
152 Tình hồng cho em số 6 (Lộng Ngọc)
153 Tình hồng cho em số 7 (Tạ tình)
154 Tình hồng cho em số 8 (Lệ buồn)
155 Tình hồng cho em số 9 (Ru nhau)
156 Tình hồng cho em số 10 (Góc trời của ta)
157 Tình mùa hoa đào
158 Tình sầu biên giới
159 Tình ta với mình
160 Tình vỡ
161 Tình yêu tuyệt vời 2
162 Tóc thề chấm vai 2001
163 Tôi nhớ tên anh
164 Tôi yêu Thúy
165 Tôi và người tôi yêu
166 Trái tim Việt Nam
167 Trăng đẹp trời Nam
168 Trăng rụng xuống cầu 1956
169 Trời quê hương ta xanh Triệu Phong
170 Túp lều lý tưởng Tôn Nữ Trà Mi
171 Vần thơ thương nhớ
172 Vết chân đà điểu
173 Việt Nam ơi ngày vui đã tới
174 Việt Nam như đóa hoa xinh
175 Vũ khúc đồng quê
176 Vũ khúc yêu đời
177 Xây nhà bên suối
178 Xe hoa một chiếc
179 Xuân chết trong lòng tôi 1949
180 Yêu mãi còn yêu

Chú thíchSửa đổi

  1. ^ 6 bài hát được phổ biến trở lại của Hoàng Thi Thơ là: Đường xưa lối cũ, Rước tình về với quê hương, Hình ảnh người em không đợi, Duyên quê, Túp lều lý tưởng, Múc ánh trăng vàng[5][6][7]
  1. ^ a ă â b Trường Kỳ, Hoàng Thi Thơ: đã 6 năm qua... - TiviTuansan.com, 28/10/2008
  2. ^ “HOÀNG THI THƠ: đã 6 năm qua…”. tvtsonline.com.au. 27 tháng 10 năm 2008. Bản gốc lưu trữ 6 tháng 1 năm 2018. Truy cập 6 tháng 1 năm 2018. 
  3. ^ Nguyễn Ngọc Ngạn (10 tháng 3 năm 2017). “KỶ NIỆM VỚI NHẠC SĨ HOÀNG THI THƠ”. thoibao.com. Bản gốc lưu trữ 6 tháng 1 năm 2018. Truy cập 6 tháng 1 năm 2018. 
  4. ^ Nếu thấy oan, Đàm Vĩnh Hưng có thể kiện của tác giả Nhật Lệ trên báo Lao động 22/2/2006, Vietbao đăng lại. Bài báo có nhắc đến việc Phạm Duy và Hoàng Thi Thơ bị cấm về nhân thân (nghĩa là cấm lưu hành toàn bộ tác phẩm)
  5. ^ Danh sách cái bài hát được phép phổ biến, phần X, Cục Nghệ thuật Biểu diễn
  6. ^ Cố Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ: Sau 33 năm “Rước tình về với quê hương”... Báo Tuổi trẻ Online, ngày 7 tháng 1 năm 2009
  7. ^ 6 ca khúc của nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ được phép phổ biến
  8. ^ Hoàng Phủ Ngọc Phan (2000). “Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ”. Hoàng Tộc Họ Hoàng. 
  9. ^ “Khúc hát cuối cho một cuộc tình”. Báo Đại Đoàn Kết. Truy cập 27 tháng 1 năm 2016. 
  10. ^ Tuý Hồng (ngày 3 tháng 1 năm 1970). “Viết về Hoàng Thi Thơ”. Báo Kịch Ảnh. 
  11. ^ Trường Kỳ (ngày 10 tháng 5 năm 2001). “Hoàng Thi Thơ - Ông tiên còn vướng bụi trần”. Việt Mercucy. 
  12. ^ Cùng phổ thơ Thái Can nhưng khác với bài của nhạc sĩ Anh Bằng.

Liên kết ngoàiSửa đổi